--- title: "İskân nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iskan" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İskân **Kısaca:** Göçmen, göçebe, yerleri kamulaştırılan kişiler ile millî güvenlik nedeniyle yerleştirilecek kişilerin belirli yerlere yerleştirilmesi işlemi. Kanunun amacı bakımından bu yerleştirme faaliyetinin tamamını ifade eder. (5543 s. K. m.1) ## Kanunda nerede geçiyor ### İskan Kanunu - İskan Kanunu m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-1#f1): Göçmen, göçebe, yerleri kamulaştırılan kişiler ile millî güvenlik nedeniyle yerleştirilecek kişilerin belirli yerlere yerleştirilmesi işlemi. Kanunun amacı bakımından bu yerleştirme faaliyetinin tamamını ifade eder. - İskan Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-2#f1): Belirli kişi gruplarının bir yerleşim yerine yerleştirilmesi işlemidir. Madde, bu işlemin hangi kişi gruplarına uygulanacağını belirler. - İskan Kanunu m.9 – İskân yardımları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-9#f1): Göçmen, göçebe, yerleri kamulaştırılan ve millî güvenlik nedeniyle yer değiştirmesine karar verilen kişilerin, Bakanlıkça hazırlanan plan ve proje uyarınca şehir, kasaba veya köylerde yerleştirilmesi işlemidir. Madde, iskânın konut, işyeri, arazi ve kredi verilmesi yoluyla borçlandırma biçiminde yapılacağını öngörür. - İskan Kanunu m.10 – İskânlı göçmenlerin iskânı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-10#f1): Bakanlığın, göçmenin belirlenen bir yerde yerleştirilmesini sağlamasıdır. Şartların elverdiği yerlerde yapılır; göçmenin kendi seçtiği yere yerleşmesi anlamına gelmez. - İskan Kanunu m.12 – Yerleri kamulaştırılanların iskânı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-12#f1-b): Devletin, kamulaştırmadan etkilenen ailelere Bakanlıkça gösterilen bir yerde yeni konut ve yerleşim imkânı sağlamasıdır. Madde kapsamındaki iskân, Devlet eliyle yapılan iskândır. ## Karıştırılan kavramlar - **Geçici iskân yardımı / kalıcı iskân edimleri** (5543 s. K. m.9): Barındırma, yiyecek, yakacak, tedavi ve giyecek gibi geçici yardımlar nakil tarihinden itibaren verilir. Konut, arsa ve kredi gibi kalıcı edimler birinci fıkra kapsamındadır. Geçici yardımlar yönetmelikteki süre ve şartlara bağlanır; kalıcı edimler ise plan ve projeye göre sağlanır. - **İskân istenen / iskân istenmeyen göçmen** (5543 s. K. m.10): İskânını iki yıl içinde talep eden göçmen, Bakanlıkça şartların elverdiği yerlerde iskân olunur. İki yıl içinde iskânını istemeyen göçmen, Bakanlıkça iskân edilemez. İskân istenmeyen göçmenin iskân hakkı düşer ve yapılmakta olan karşılıksız yardımları kesilir. - **Fıkra 1 / Fıkra 2 (iskân hakkı / iskân dışı tutulma)** (5543 s. K. m.12): Fıkra 1 uyarınca, yerini terk etmek zorunda kalan veya kamulaştırma sahasında yerleşik ve taşınmazı olmayan aileler iskân hakkı kazanır. Fıkra 2 uyarınca, etüt tarihinden önce yerini terk etmiş ve kamulaştırılacak taşınmazı olan aileler ile üç yıl içinde haksız biçimde taşınmazını elinden çıkaran aileler iskân edilmez. Aynı aile ilk bakışta fıkra 1 kapsamına girse de fıkra 2 koşullarından birini taşıyorsa iskân edilmez. - **Fıkra 1 (Devlet eliyle iskân) / Fıkra 3 (yerinde iskân)** (5543 s. K. m.12): Fıkra 1, aileye Bakanlıkça gösterilecek yerlerde iskân imkânı tanır. Fıkra 3, Devlet eliyle başka yerde iskânı istemeyen ailelerin kendi köy hudutları içinde iskânını düzenler. Fıkra 3 yerinde iskânda yazılı başvuru, valilik teklifi ve İçişleri Bakanlığının olumlu görüşünü şart koşar; fıkra 4 ise fıkra 3 için değil Devlet eliyle iskân isteyenler için bedel yatırma taahhüdünü aramaktadır. - **Ticaret Bakanlığı / İmar ve İskan Bakanlığı** (1163 s. K. m.44): Yapı kooperatifleri dışındaki kooperatiflerde çağrı yetkisi Ticaret Bakanlığındadır. Yapı kooperatiflerinde çağrı yetkisi İmar ve İskan Bakanlığına aittir. Kooperatifin türüne göre yetkili bakanlık değişir. - **Koruma alanı içinde iskan ve yapılaşma yapılacak yer / yapılmayacak yer** (2873 s. K. m.4): Planları uyarınca iskan ve yapılaşmaya konu olacak yerlerde imar planı yapılır. Bu nitelikte olmayan yerlerde maddenin ikinci fıkrası uygulanmaz. Yalnız iskan ve yapılaşmaya konu yerler için imar planı hazırlanır ve Bakanlık onayıyla yürürlüğe girer. ## Örnek kararlar - 2006/142 E., 2008/148 K., 24.09.2008 — ilgili: 5543 s. K. m.12, 5543 s. K. m.9, 5543 s. K. m.10, 5543 s. K. m.2 - 3. Hukuk Dairesi, 2023/866 E., 2024/1173 K., 19.03.2024 — ilgili: 5543 s. K. m.12, 5543 s. K. m.9 - 3. Hukuk Dairesi, 2023/864 E., 2024/1172 K., 19.03.2024 — ilgili: 5543 s. K. m.12, 5543 s. K. m.9 ## İlgili terimler [Göçebe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gocebe) · [İskânlı göçmen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iskanli-gocmen) · [Toplulaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/toplulastirma) · [Zorunlu hal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-hal) · [Hak sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hak-sahibi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.