--- title: "İşkolu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iskolu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İşkolu **Kısaca:** Aynı nitelikteki işyerlerinin bir araya getirildiği sendika kuruluş alanıdır. Birden çok sendikaya üye olma yasağı ve istisnası bu işkolu ölçütüne göre belirlenir. (6356 s. K. m.17) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.3 – Kuruluş serbestisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-3#f1): İşyerlerinde yürütülen işin konusu esas alınarak oluşturulan sınıflandırmadır. Sendikanın faaliyet alanını belirleyen ölçüt bu sınıflandırmadır. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.4 – İşkolları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-4#f2): Sendika kurulabilecek ve işyerlerinin bağlanacağı, benzer işlerin toplandığı faaliyet alanıdır. Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilen işkolları esas alınır; cetvel dışında kalan bir işkolu kurulamaz. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.5 – İşkolunun tespiti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-5#f1): Sendikaların faaliyet alanını belirleyen, birbirine benzer işlerin bir hukuki kalıp altında toplandığı sınıflandırmadır. Kanun işkolu esasına dayanır ve işkollarının sayısı kanunda sınırlıdır. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.8 – Kuruluşların tüzüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-8#f1-c): Sendikanın faaliyet göstereceği alanı belirleyen ölçüttür. Tüzükte bu alanın açıkça gösterilmesi zorunludur; işkolu belirlenmeden sendikanın kapsamı tespit edilemez. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.17 – Sendika üyeliği ve üyeliğin kazanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-17#f3): Aynı nitelikteki işyerlerinin bir araya getirildiği sendika kuruluş alanıdır. Birden çok sendikaya üye olma yasağı ve istisnası bu işkolu ölçütüne göre belirlenir. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu geç. m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/gecici-madde-1#f1): Sendikanın faaliyet göstereceği alandır. Geçici madde bakımından sendika, faaliyet göstereceği işkolunu yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde yönetim kurulu kararıyla belirler. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu geç. m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/gecici-madde-6#f2): Aynı veya benzer iş kollarında faaliyet gösteren işyerlerinin oluşturduğu sektörel gruptur. Yüzde on eşiği, sendikanın üyelerinin hangi işkolunda çalıştığına göre belirlenir. ### Uluslararası İşgücü Kanunu - Uluslararası İşgücü Kanunu m.10 – Çalışma izni türleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6735-sayili-uluslararasi-isgucu-kanunu/madde-10): Aynı işkolundaki işyerleri, bu maddede belirli işyeri şartının genişletilmiş hâlini oluşturur. Bu sayede aynı işkolunda birden fazla işyerinde çalışma imkânı doğar, ancak işkolu dışına çıkılamaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Cetvelde gösterilen işkolu / yönetmelikle belirlenen işkolu içeriği** (6356 s. K. m.4): Cetvel, işkollarının adlarını ve sayısını kanunla belirler. Yönetmelik, bir işkoluna hangi işlerin gireceğini ayrıntılı olarak gösterir. Cetvel işkolu sayısını sabitler; yönetmelik ise işkolunun kapsamını belirler. - **Aynı işkolu, aynı işveren / aynı işkolu, farklı işverenler** (6356 s. K. m.17): Aynı işkolunda ve aynı zamanda aynı işverenin işyerinde çalışan işçi yalnız bir sendikaya üye olabilir. Aynı işkolunda ve aynı zamanda farklı işverenlere ait işyerlerinde çalışan işçi birden çok sendikaya üye olabilir. Farklı işverenlere ait işyerleri nedeniyle birden çok üyelik geçerlidir; aykırı üyeliklerde ise sonraki üyelikler geçersiz olur. - **Kapsamda olan / olmayan işkolu** (GVK geç. m.10): 111. maddenin (B) fıkrasındaki işkolu veya meslek grubunda faaliyet gösteren ve Bakanlıkça uygun görülen mükellef, esasa tabidir. Kapsam dışında kalan veya Bakanlıkça uygun görülmeyen mükellef, bu esasa tabi değildir. Aynı işkolunda faaliyet gösterenler bile Bakanlık onayı yoksa bu madde kapsamında sayılmaz. - **İşkolu değişikliği / İşyeri işkolu değişikliği** (6356 s. K. m.19): Sendika üyesinin işkolunu değiştirmesi üyeliği kendiliğinden sona erdirir. İşyerinin girdiği işkolunun değişmesi yürürlükteki toplu iş sözleşmesini etkilemez (6356 m.5). Madde 19/7 kapsamında üyelik sona erer; bu hüküm, işçinin işyerinden ayrılıp başka işkolunda çalışmaya başlamasıyla uygulanır. - **Sendika tüzel kişiliği / yetki kaybı / işkolu değişikliği ile sözleşmenin sona ermesi** (6356 s. K. m.37): Taraf sendikanın tüzel kişiliğinin sona ermesi, faaliyetinin durdurulması, işçi sendikasının yetkiyi kaybetmesi veya işkolunun değişmesi hâllerinde taraf değişmiş gibi görünür. Sözleşmenin normal süresi dolmadan ya da başka bir sona erme nedeni olmadan bu olaylar gerçekleşince sözleşme yürürlükte kalır. Bu olaylar tek başına sözleşmeyi sona erdirmez; sözleşme yoluna devam eder. Bu hal, işçilerin toplu iş sözleşmesinden yararlanmasını korur. - **Aynı işkolu / farklı işkolu** (6356 s. K. geç. m.7): Geçişten önceki alt işveren işyerinin işkolu, mevcut işyerinin işkolu ile aynıysa işçi mevcut işyerinden bildirilir. İşkolu farklıysa geçişten önceki işkolunda yeni tescil edilecek bir işyeri esas alınır. Bildirimin hangi işyerinden yapılacağı değişir; farklı işkolunda yeni işyeri tescili gerekir. ## İlgili konular - Kuruluş esasları ve organlar (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/kurulus-esaslari-ve-organlar - Üyelik (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/uyelik ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2018/119 E., 2018/1614 K., 06.11.2018 — ilgili: 6356 s. K. m.4, 6356 s. K. m.5 - Hukuk Genel Kurulu, 2015/2387 E., 2017/1457 K., 29.11.2017 — ilgili: 6356 s. K. m.4, 6356 s. K. m.5 - 9. Hukuk Dairesi, 2024/7435 E., 2024/9118 K., 27.05.2024 — ilgili: 6356 s. K. m.3, 6356 s. K. m.5 ## İlgili terimler [Bağımsız çalışma izni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bagimsiz-calisma-izni) · [İşkolunun tespiti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iskolunun-tespiti) · [Kuruluş serbestisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurulus-serbestisi) · [Süresiz çalışma izni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/suresiz-calisma-izni) · [Kuruluş tüzüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurulus-tuzugu) · [Tüzük değişikliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuzuk-degisikligi-veya-fesihbirlesmekatilma-karari) · [Geçici yönetim kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-yonetim-kurulu) · [Uzun dönem ikamet izni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uzun-donem-ikamet-izni) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.