---
title: "Islahçı hakkı nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islahci-hakki"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Islahçı hakkı

**Kısaca:** Yeni bir bitki çeşidini ıslah eden ya da bu çeşidin hakkını elde eden kişiye tanınan, çeşit üzerindeki münhasır kullanım hakkıdır. (5042 s. K. m.56)

## Kanunda nerede geçiyor

### Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun
- Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-1): Yeni bir bitki çeşidini geliştiren kişiye tanınan ve bu kanunla korunan münhasır hak olarak anlaşılır. Maddenin kendisi hakkın içeriğini tanımlamaz; kavramın kapsamı kanunun diğer hükümlerinden belirlenir.
- Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.3 – Genel şartlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-3#f1): Maddede korunan çeşit üzerinde tanınan ve bu Kanunda ayrıca düzenlenen hak türüdür. Maddenin verdiği hak, yalnızca tespit ve diğer şartların gerçekleşmesi halinde doğar.
- Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.14 – Hak sahibinin yetkileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-14#f1): Korunan bir bitki çeşidi ile ilgili olarak hak sahibine, madde 14 uyarınca tanınan münhasır yetkilerin bütünüdür. Hakkın konusu çeşidin kendisi ve çoğaltım materyalidir.
- Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.52 – Hükümsüzlük halleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-52#f1): Yeni bitki çeşidinin ıslahçısına tanınan, çeşidin tescili ile doğan münhasır haktır. Hükümsüzlük davasının konusu bu hakkın kendisidir.
- Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun m.56 – Hakka tecavüz sayılan haller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5042-sayili-yeni-bitki-cesitlerine-ait-islahci-haklarinin-korunmasina-iliskin-kanun/madde-56#f1): Yeni bir bitki çeşidini ıslah eden ya da bu çeşidin hakkını elde eden kişiye tanınan, çeşit üzerindeki münhasır kullanım hakkıdır. Hakkın kapsamı 14. maddede sayılan yetkilerle sınırlıdır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Ihlalde ıslahçı hakkı ihlali (d bendi) / sözleşme ya da sınırlama (9. madde) dışı kullanım** (5042 s. K. m.56): d bendi, 9. maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında düzenlenen sınırlamalara ilişkin kuralların ihlalini tecavüz sayar. a bendi 14. maddedeki yetkilere, d bendi ise 9. maddenin sınırlama kurallarına aykırı davranışa bağlanır. 9. maddenin istisna niteliğindeki kullanımına uyulmadığında, kullanım 14. maddedeki yetkiye girse de d bendi üzerinden tecavüz oluşur.

## Örnek kararlar

- 11. Hukuk Dairesi, 2021/7284 E., 2023/2221 K., 11.04.2023 — ilgili: 5042 s. K. m.56
- 11. Hukuk Dairesi, 2020/1415 E., 2021/5375 K., 24.06.2021 — ilgili: 5042 s. K. m.52
- 11. Hukuk Dairesi, 2014/15213 E., 2015/633 K., 19.01.2015 — ilgili: 5042 s. K. m.3

## İlgili terimler

[Çoğaltım materyali](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cogaltim-materyali) · [Durulmuşluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durulmusluk) · [Farklılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/farklilik) · [Yeknesaklık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeknesaklik) · [Bitki çeşidi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bitki-cesidi) · [Gasp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gasp) · [Yenilik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yenilik) · [Zorunlu lisans](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-lisans)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.