--- title: "İşlemden kaldırma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/islemden-kaldirma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İşlemden kaldırma **Kısaca:** İşlemden kaldırma, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.320 · ön inceleme ve tahkikat: Dosyanın, tarafların takibe devam etmemesi nedeniyle görülmekten çıkarılmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-320) - İYUK m.26 · tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik: Davanın ya da dosyanın belli bir olayın gerçekleşmesine kadar görüşülmeden bekletilmesi kararıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-26) - SMK m.15 · şeklî inceleme, şeklî eksikliklerin giderilmesi ve başvuru tarihi: Süresi içinde eksiklikleri giderilmeyen başvurunun Kurum tarafından işleme devam edilmeden sona erdirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-15) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.15 – Şeklî inceleme, şeklî eksikliklerin giderilmesi ve başvuru tarihi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-15): Süresi içinde eksiklikleri giderilmeyen başvurunun Kurum tarafından işleme devam edilmeden sona erdirilmesidir. - SMK m.22 – Tescil (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-22): Tescil ücretinin ödenmemesi veya ödendiğine dair bilginin süresinde sunulmaması hâlinde başvurunun sonlandırılmasıdır. Bu durumda başvuru tescile dönüşmez. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.320 – Ön inceleme ve tahkikat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-320): Dosyanın, tarafların takibe devam etmemesi nedeniyle görülmekten çıkarılmasıdır. Bu madde yalnızca işlemden kaldırılmış ve yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılan dosyalar için davanın açılmamış sayılmasını öngörür. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.26 – Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-26): Davanın ya da dosyanın belli bir olayın gerçekleşmesine kadar görüşülmeden bekletilmesi kararıdır. Dosya kapanmaz; yenileme ya da adres bildirme gibi koşul gerçekleşince yeniden işleme konulur. Kararı mahkeme verir. ### Hakimler ve Savcılar Kanunu - Hakimler ve Savcılar Kanunu m.87 – Soruşturmanın tamamlanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2802-sayili-hakimler-ve-savcilar-kanunu/madde-87): Soruşturma evrakının Bakanlıkta kalarak herhangi bir kovuşturma veya disiplin işlemine konu edilmemesi sonucunu doğuran karardır. Bu karar, evrakın ilgili mercilere gönderilmemesi anlamına gelir. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu geç. m.11 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/gecici-madde-11): Maddenin yürürlüğünden önce başlamış idari veya mali yargılama ve takibatın durdurulup sonlandırılmasıdır. Bu, başlamış işlemlerin ortadan kaldırılmasıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kişilik değişikliği / Adres değişikliğine bağlı işlemden kaldırma** (İYUK m.26): Kişilik ya da nitelik değişikliğinde yenileme, takip hakkının yeni sahibinin başvurusuna bağlıdır. Tebligat yapılamayan halde yenileme, davacının yeni adres bildirmesine bağlıdır. Adres halinde bir yıllık süre sonunda davanın açılmamış sayılması kararı verilebilir; kişilik değişikliğinde böyle bir yıllık düşme öngörülmemiştir. - **Tevdi / İşlemden kaldırma** (2802 s. K. m.87): Tevdi, evrakın yetkili mercie gönderilmesidir ve kovuşturma veya disiplin sürecini başlatır. İşlemden kaldırma, evrakın Bakanlıkta kalarak bir işleme konu edilmemesidir. Tevdi halinde ilgili merci işlem yapar; işlemden kaldırma halinde evrak sonuç doğurmaz ve hakim veya savcı hakkında yeni bir işlem yapılmaz. - **İşlemden kaldırma / ceza kararı** (2575 s. K. m.73): Kurul isnat edilen hal ve hareketi sabit görmezse dosyayı işlemden kaldırır. Kurul hal ve hareketi sabit görürse fıkra 2'deki karar türlerinden birini verir. Sabit görülmeyen fiil için ceza verilmez; sabit görülen fiil için uyarılma ya da istifa/emekliliğe davet kararı verilir. - **İşlemden kaldırma / davanın açılmamış sayılması** (HMK m.150): Üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır; bu durum mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayda yansır (m.150/5). Aynı dava için tekrar işlemden kaldırma şartı oluşursa, ilk yenilemeden sonra bir kereden fazla takipsiz bırakılamaz; aksi hâlde doğrudan açılmamış sayılır (m.150/6). Yenilemeden sonra ikinci kez takipsizlik olursa, yeni işlemden kaldırma kararı verilmeden dava açılmamış sayılır. ## İlgili konular - Davaların karara bağlanması ve tutanaklar (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/davalarin-karara-baglanmasi-ve-tutanaklar - Basit yargılama usulü (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/basit-yargilama-usulu - Başvuru ve itiraz (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/basvuru-sartlari-siniflandirma-ve-bolunme-ruchan-hakki-ve-etkisi - Tescil, koruma süresi ve yenileme, lisans (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/tescil-koruma-suresi-ve-yenileme-lisans ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2013/1026 E., 2014/429 K., 02.04.2014 — ilgili: HMK m.320 ## İlgili terimler [Tescil ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescil-ucreti) · [Şekli eksiklik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sekli-eksiklik) · [Dosya üzerinden karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dosya-uzerinden-karar) · [Davanın açılmamış sayılması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/davanin-acilmamis-sayilmasi) · [Takdir yetkisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takdir-yetkisi) · [Sicil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sicil) · [Bülten](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bulten) · [Tevdi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tevdi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.