--- title: "İşleme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isleme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İşleme **Kısaca:** İşleme, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.775 · işleme: Bir kimsenin başkasına ait bir şeyi işleyerek ya da başka bir şekle sokarak yeni bir şey meydana getirmesi maddî fiilidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-775) - 5846 s. K. m.21 · işleme hakkı: Mevcut bir eserin, değiştirilerek veya başka bir türe aktarılarak yeni bir ürün haline getirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-21) - 6353 s. K. m.80: Bir kanun maddesinin, başka bir kanuna metin olarak eklenmesi veya o kanunun yerine geçecek biçimde yazılması işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6353-sayili-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun/madde-80) ## Kanuna göre anlamı - **5015 s. K. m.2/1** (Petrol Piyasası Kanunu): Petrol ve diğer kimyasal maddelerden madeni yağ üretimi hariç yeni ürünler elde edilmesine ve/veya ürünlerin nitelik veya niceliğinin değiştirilmesine ilişkin işlemleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5015-sayili-petrol-piyasasi-kanunu/madde-2#f1-19 - **5977 s. K. m.2/1-m** (Biyogüvenlik Kanunu): GDO ve ürünlerinin, gıda, yem veya diğer amaçlarla kullanılmasını sağlamak için yapılan ve ürünün ilk halini önemli ölçüde değiştiren herhangi bir faaliyeti — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5977-sayili-biyoguvenlik-kanunu/madde-2#f1-m ## Kanunda nerede geçiyor ### Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.8 – I – Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-8): Var olan bir eserin, asıl eser sahibinin haklarına halel gelmeden yeni bir eser olarak yeniden biçimlendirilmesidir. İşlenmenin sahibi, işleyen kişidir; ancak asıl eser sahibinin hakları saklıdır. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.20 – 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-20#f2): Var olan bir eserden yararlanılarak, ona yeni bir özgünlük katılarak yaratılan eserdir. İşlenmenin sahibi, işleme yapan kişidir ve işlediği asıl eser üzerindeki mali hakları asıl eser sahibinin izin verdiği ölçüde kullanabilir. - Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.21 – a) İşleme hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5846-sayili-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu/madde-21#f1): Mevcut bir eserin, değiştirilerek veya başka bir türe aktarılarak yeni bir ürün haline getirilmesidir. Eserin çevirisi işlemenin tipik örneğidir; işleme, işlenen eserin sahibinin iznine bağlıdır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.775 – V. İşleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-775): Bir kimsenin başkasına ait bir şeyi işleyerek ya da başka bir şekle sokarak yeni bir şey meydana getirmesi maddî fiilidir. Hukukî işlem iradesi ve ehliyet gerektirmez, bu nedenle hukuki sonuç maddî fiile bağlanır. ### Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.80 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6353-sayili-bazi-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun/madde-80): Bir kanun maddesinin, başka bir kanuna metin olarak eklenmesi veya o kanunun yerine geçecek biçimde yazılması işlemidir. Madde metninde 'yerine işlenmiştir' ifadesi bu anlamda kullanılmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Bu madde / hukukî ilişkiye dayalı işleme** (TMK m.775): Bir eser sözleşmesi gibi hukukî ilişki olmaksızın yapılan işlemede bu madde uygulanır. İşleme, malik ile işleyen arasındaki bir hukukî ilişkiye dayanıyorsa bu madde uygulanmaz. Bu durumda mülkiyet işleyene geçmez; sözleşme hükümleri (BK m.472/II) belirleyici olur. - **İşleme / karışma ve birleşme** (TMK m.775): Bu madde, bir şeyin başka bir şekle sokulması veya işlenmesini düzenler. Birden çok kişinin taşınır mallarının karışması veya birleşmesi ayrı bir hükme bağlıdır. Karışma ve birleşmede mülkiyet durumu TMK m.776 ile çözülür; taşınmazla birleşen taşınır için TMK m.722 uygulanır. - **Genel eser sahipliği / İşleme ve derleme sahipliği** (5846 s. K. m.8): Genel hükme göre eser, onu meydana getiren kişiye aittir. İşleme veya derlemede sahiplik, işleyene veya derleyene aittir ancak asıl eser sahibinin hakları saklıdır. İşleyen kişi kendi katkısı üzerinde sahip olur, fakat asıl eserin sahibinin hakkı ortadan kalkmaz. - **Serbest işleme / İzne bağlı işleme** (5846 s. K. m.20): Kanunda işlemenin serbest olduğu haller, işleme sahibine asıl eser sahibinin iznini aramaksızın hak tanır. Bu serbestlik halleri dışındaki işlemelerde işleme sahibinin mali hakları asıl eser sahibinin izni ölçüsündedir. İzin kapsamı dışında kalan kullanım, asıl eser sahibinin mali haklarına tecavüz oluşturur. - **İşleme / basit iktibas** (5846 s. K. m.21): Eserin yeni bir tür veya biçim altında yeniden kurulması, örneğin çeviri, işleme hakkının konusudur. Eserden alınan sınırlı parçaların veya fikrin, eser sahibinin adı belirtilerek kullanılması, Kanun'da sayılan hâller dışında ise haksız rekabet ve kişilik hakkı kapsamında değerlendirilir. İşleme hakkının ihlali mali tazminat ve men sonuçlarını doğurur; iktibasta ise haksız rekabet hükümleri ve manevi tazminat gündeme gelir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, 2024/551 E., 2025/1539 K., 01.12.2025) - **Mükellef / Noter veya işleme koyan kurum** (488 s. K. m.27): Mükellef, kâğıdın vergisinin asıl borçlusu olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine tabidir. Noter veya işleme koyan kurum, kendi işlemi nedeniyle ayrıca ceza ile karşılaşır. Yasağa aykırı işlemde mükellef hakkında VUK hükümleri uygulanır; noter veya işleme koyan kuruma ayrıca kanunen alınması gereken ceza kesilir. ## İlgili konular - Bulunmuş eşya (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/bulunmus-esya ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025 — ilgili: TMK m.775 - Ceza Genel Kurulu, 2018/397 E., 2020/508 K., 08.12.2020 — ilgili: 5846 s. K. m.20 - Ceza Genel Kurulu, 2017/788 E., 2020/34 K., 28.01.2020 — ilgili: 5846 s. K. m.20 ## İlgili terimler [Alenileşmemiş eser](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alenilesmemis-eser) · [Alenileşmiş eser](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alenilesmis-eser) · [Derleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derleme) · [Mali hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-hak) · [Eser sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/eser-sahibi) · [Mali haklar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mali-haklar) · [İyiniyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyiniyet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.