--- title: "İşleten nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isleten" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İşleten **Kısaca:** İşleten, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.578 · sorumluluğun kalkması: Konaklama işletmesini işleten ve konaklayana karşı sorumlu olan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-578) - KTK m.107 · çalınan veya gasbedilen araçlarda sorumluluk: Aracın kullanılmasını kendi adına ve yararına yöneten, fiili hakimiyet sahibi olan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-107) - 2920 s. K. m.134 · işletenin sorumluluğu: Sivil hava aracını kendi hesabına ve sorumluluğuyla fiilen kullanan ya da yardımcıları aracılığıyla kullanımını gerçekleştiren gerçek ve tüzel kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-134) ## Kanunda nerede geçiyor ### Karayolları Trafik Kanunu - KTK m.23 – Belge ve plakaların araçlar üzerinde bulundurulması zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-23#f7): Aracı kendi hesabına ve tehlikesine kullanan kişidir. Madde metninde sahip ile birlikte anılır ve sürücünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın denetim yükümlülüğü taşır. - KTK m.49 – Taşıt kullanma sürelerine uyma zorunluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-49#f1): Taşıtın kendi adına işletilmesini sağlayan kişidir. Madde bakımından sürücü olup olmamasına bakılmaksızın, aracın madde ve yönetmelik hükümlerine aykırı kullanılmamasını sağlamakla yükümlüdür. - KTK m.88 – Zarar verenlerin birden fazla olması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-88#f2): Aracı kendi adına ve yararına kullanan, bu nedenle araç üzerinde denetim ve yönetim gücüne sahip kişidir. Bu kavramın sınırı Karayolları Trafik Kanunu'nun ilgili hükümlerinden çıkar; madde metninde tanımı yer almaz. - KTK m.107 – Çalınan veya gasbedilen araçlarda sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-107#f1): Aracın kullanılmasını kendi adına ve yararına yöneten, fiili hakimiyet sahibi olan kişidir. Çalan veya gasbeden de bu hükme göre işleten gibi sorumlu tutulur. - KTK m.110 – Görevli ve Yetkili Mahkeme: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2918-sayili-karayollari-trafik-kanunu/madde-110#f1): Aracı kendi adına ve kendi yararına kullanan ve bu nedenle sorumluluğu üstlenen kişidir. Maddede kamu kuruluşu işleteni olan araçlar da adli yargının görev alanına dahil edilmiştir. ### Türk Sivil Havacılık Kanunu - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.133 – İşletmenin tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-133#f1): Sivil hava aracını kendi hesabına doğrudan kullanan veya yardımcıları vasıtasıyla kullanımını temin eden gerçek ve tüzel kişidir. Kişinin aracın maliki olması zorunlu değildir; kullanım üzerindeki fiili ve hukuki denetim belirleyicidir. - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.134 – İşletenin sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-134#f1): Sivil hava aracını kendi hesabına ve sorumluluğuyla fiilen kullanan ya da yardımcıları aracılığıyla kullanımını gerçekleştiren gerçek ve tüzel kişidir. Sorumluluk, aracın malikine değil bu tanıma uyan kişiye yüklenir; tanım 2920 sayılı Kanun'un 133. maddesinden alınır. - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.137 – Müterafık kusur (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-137#f1): Sivil hava aracını kendi hesabına doğrudan işleten ya da yardımcıları aracılığıyla kullanımını sağlayan gerçek veya tüzel kişidir. Kullanım hakkını devreden kişi seferlerin kontrolünü elinde tutuyorsa işleten sayılır. Tescilli malik, aksi ispat edilinceye kadar işleten sayılır. - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.138 – Üçüncü şahıslara verilecek zarara karşı sigorta yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-138#f1): Sivil hava aracını kendi adına bizzat kullanan veya yardımcıları aracılığıyla kullanılmasını sağlayan gerçek ya da tüzel kişidir. Sigorta yaptırma yükümlülüğü bu kişiye aittir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.71 – III. Tehlike sorumluluğu ve denkleştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-71#f1): İşletmeyi sahibi olmadan kira, yönetim sözleşmesi ile çalıştıran veya kayyım olarak atanan gerçek ya da tüzel kişidir. İşletmede hizmet veya vekalet ilişkisiyle yönetici ya da müdür olarak çalışanlar işleten sayılmaz. - TBK m.577 – 2. Kıymetli eşya (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-577#f1): Konaklama veya ardiyecilik gibi bir işletme faaliyetini yürüten ve bu işletmeye getirilen eşyayı kabul eden kişidir. Sorumluluk yalnız işletme ilişkisi içinde getirilen şeyler bakımından doğar. - TBK m.578 – 3. Sorumluluğun kalkması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-578#f1): Konaklama işletmesini işleten ve konaklayana karşı sorumlu olan kişidir. Maddede sorumluluktan kurtulmak isteyen taraf olarak geçer. ### Umumi Hıfzıssıhha Kanunu - Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.127 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanunu/madde-127): İş yerini sahibi adına fiilen işleten kişidir. Sahibi ile birlikte maddedeki masraf ve sorumluluktan doğrudan sorumludur. ## Karıştırılan kavramlar - **Sürücü / işleten veya sahip** (KTK m.23): Sürücü, ihlali bizzat yapan ya da plakayı takan kişidir ve cezalar doğrudan ona uygulanır. İşleten veya sahip, sürücünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın, tescil belgesi ve plakanın uygunluğu ile aracın kullanımı konusunda tedbir alma ve denetim yükümlülüğü taşıyan kişidir. Maddede işleten ve sahibe doğrudan idari para cezası öngörülmemiştir; yükümlülük denetim ve tedbir eksenindedir. - **Sürücü aynı zamanda işleten / sürücü işleten değil** (KTK m.49): Sürücünün aynı zamanda işleten olduğu hâlde idari para cezası, madde metnindeki tutarların iki katı olarak uygulanır. Sürücünün işleten olmadığı hâlde cezalar tek katı üzerinden sürücüye uygulanır ve sorumluluğunu yerine getirmeyen işletene plaka üzerinden iki kat ceza uygulanır. Sürücü ile işletenin farklı kişi olması hâlinde iki ayrı muhatap ortaya çıkar; işleten sorumluluğunu yerine getirmemişse ayrıca ceza alır. - **Kazaya karışan işleten / Teşebbüs sahibi** (KTK m.88): Doğrudan araç işleteni, aracı kendi adına kullanan kişidir. Teşebbüs sahibi, işletenin bağlı olduğu işletmenin sahibidir. Her ikisi de iç ilişkide kusurları oranında zarara katlanır; teşebbüs sahibi, işletenin kusuru çerçevesinde ayrıca paylaşıma girer. - **Çalan-gasbeden / işleten** (KTK m.107): Aracı fiilen çalan veya gasbeden kişi, bu maddeye göre işleten gibi sorumlu tutulur. Gerçek işleten, araç üzerindeki hukuki ve fiili hakimiyetine dayanır ve çalınmada kusuru bulunmadığını ispatlayarak kurtulabilir. Çalan ayrıca kusuru aranmaksızın sorumludur; gerçek işleten ise yalnızca kendi ya da sorumlusu olduğu kişilerin kusursuzluğunu ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. - **Kamu kuruluşu işleteni / özel işleten** (KTK m.110): İşleteni veya sahibi Devlet veya diğer kamu kuruluşu olan araçlar, sorumluluk davası bakımından idari yargı yerine adli yargıda görülür. Özel kişiye ait araçlarda da sorumluluk davası zaten adli yargıda görülür; yani işletenin kamu ya da özel olması ayrı bir yargı yolu doğurmaz. Kamu kuruluşu işleteni bakımından görev sorunu, bu maddeye göre adli yargı lehine çözülür. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi, 2024/486 E., 2024/780 K., 31.05.2024; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi, 2021/394 E., 2023/489 K., 14.09.2023; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi, 2022/2078 E., 2023/688 K., 10.05.2023) - **Gerçek işleten / tescilli malik (karine)** (2920 s. K. m.133): Gerçek işleten, aracın kullanımı üzerinde fiili ve hukuki denetime sahip olan kişidir. Tescilli malik ise yalnızca sicil kaydına dayanarak işleten sayılır ve bu sıfat bir karinedir. Tescilli malik, aksini ispatlayarak işletenlik sıfatından kurtulabilir; gerçek işleten ise bu yolla kurtulamaz. ## İlgili konular - Ardiyeciye bırakma, konaklama yeri, garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenlere bırakma (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ardiyeciye-birakma-konaklama-yeri-garaj-otopark-ve-benzeri-yerleri-isletenlere - Özen sorumluluğu, zamanaşımı ve yargılama (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/ozen-sorumlulugu-zamanasimi-ve-yargilama ## Örnek kararlar - 10. Daire, 2019/11177 E., 2023/2678 K., 23.05.2023 — ilgili: 2920 s. K. m.134, 2920 s. K. m.137 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/2188 E., 2025/1428 K., 18.09.2025 — ilgili: 2920 s. K. m.134, 2920 s. K. m.133 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2022/294 E., 2024/1362 K., 19.09.2024 — ilgili: 2920 s. K. m.134, 2920 s. K. m.133 ## İlgili terimler [Kusursuz Sorumluluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kusursuz-sorumluluk) · [Müteselsil Sorumluluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muteselsil-sorumluluk) · [Kusur oranı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kusur-orani) · [İşletme sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isletme-sahibi) · [Tescil belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescil-belgesi) · [Üçüncü şahıs](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucuncu-sahis) · [İstem hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istem-hakki) · [İç ilişki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ic-iliski) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.