--- title: "İşletme ruhsatı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isletme-ruhsati" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İşletme ruhsatı **Kısaca:** İşletme ruhsatı, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 5686 s. K. m.6 · işletme ruhsatı: Kaynağın işletilmesine izin veren ruhsattır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-6) - 3213 s. K. m.16 · ilk müracaat ve ruhsatlandırma: Madenin çıkarılıp işletilmesine izin veren ruhsattır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-16) - 2920 s. K. m.22 · ruhsatın verilmesi: İzin belgesinden farklı olarak işletmenin fiilen kurulmuş olmasını gösterir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-22) ## Kanuna göre anlamı - **5686 s. K. m.3/1** (Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu): Belirli bir alanda akışkanın üretilebilmesi ve değerlendirilmesi için projeye dayalı verilen izin belgesini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-3#f1-26 - **6491 s. K. m.2/1-ö** (Türk Petrol Kanunu): Bu Kanuna göre belirlenen alanda üretim faaliyeti yapılması için verilen izin belgesini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-oo ## Kanunda nerede geçiyor ### Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu - Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.6 – İşletme ruhsatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-6#f1): Kaynağın işletilmesine izin veren ruhsattır. Bu madde kapsamında arama ruhsatı sahibine ya da ihale yoluyla belirlenen isteklilere verilir ve işletme projesine göre yürütülür. - Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.12 – İrtifak ve kamulaştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-12#f2): Kaynağın bulunmasının ardından üretim ve işletme yapılmasına izin veren ruhsattır. Madde 12/2 bakımından sadece sondaj yerleri ve isale hattı, kaptaj gibi gerekli yerler için kamulaştırma veya irtifak talebinde bulunulabilir. - Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.16 – Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü hizmetleri ile ilgili haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-16#f1): Devir alan kuruma veya ihalede kazanan isteklive sahada idarece verilen ruhsat. Arama ruhsatının yerini alan, işletmeyi sağlayan izindir. ### Maden Kanunu - Maden Kanunu m.16 – İlk müracaat ve ruhsatlandırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-16#f1): Madenin çıkarılıp işletilmesine izin veren ruhsattır. Arama ruhsatından farklı olarak arama sonucunda ve ayrıca verilen ruhsat türüdür. - Maden Kanunu m.27 – İşletme izninin devir edilemeyeceği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-27#f1): Maden işletmesine ilişkin olarak verilen ve maddeye göre yalnızca bir bütün olarak devredilebilen maden hakkıdır. Parçalara bölünerek devredilmesi mümkün değildir. ### Türk Sivil Havacılık Kanunu - Türk Sivil Havacılık Kanunu m.22 – Ruhsatın verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2920-sayili-turk-sivil-havacilik-kanunu/madde-22#f1): Maddede izin almış kişinin projelerini gerçekleştirdiğinin Bakanlıkça tespit edilmesi üzerine verilen, işletmeye başlamasına imkân tanıyan belgedir. İzin belgesinden farklı olarak işletmenin fiilen kurulmuş olmasını gösterir. ### Türk Petrol Kanunu - Türk Petrol Kanunu m.8 – İşletme ruhsatı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-8#f1): Keşif yapılmış bir sahada ruhsat süresince arama ve üretim yapılmasına ve üretilen petrolün satılmasına izin veren idari işlemdir. Arama ruhsatının verildiği tarihte geçerli olan şartları taşır. ## Karıştırılan kavramlar - **İzin belgesi / İşletme ruhsatı** (2920 s. K. m.22): İzin belgesi, 18. maddede yazılı izin başvurusu üzerine verilir ve projenin yapılmasına olanak tanır. İşletme ruhsatı, projenin gerçekleştiğinin tespitinden sonra verilir ve işletmeye başlanmasına imkân verir. İzin belgesi olan kişi ruhsat almadan işletme faaliyetinde bulunamaz; ruhsat başvurusu, projelerin gerçekleştiği tespit edilmeden sonuçlanmaz. - **I. Grup (a) ve (b) / II. Grup (a) ve (c) doğrudan işletme ruhsatı** (3213 s. K. m.16): I. Grup (b) bendi madenlerde doğrudan işletme ruhsatı en çok 50 hektar olabilir. II. Grup (a) ve (c) bendi madenlerde doğrudan işletme ruhsatı en çok 100 hektar olabilir. Aynı doğrudan işletme usulünde alan üst sınırı grup bendine göre değişir. - **İşletme izni / İşletme ruhsatı** (3213 s. K. m.27): İşletme izni, maden işletmesini yapma yetkisinin kendisidir ve ayrı bir hak olarak devredilemez. İşletme ruhsatı, işletme yetkisini içeren ve bir bütün olarak devredilebilen hakdır. Yalnızca işletme ruhsatının bütün olarak devri mümkündür; izin tek başına devredilirse madde hükmüne aykırılık doğar. - **Arama ruhsatı / İşletme ruhsatı** (5686 s. K. m.12): Arama ruhsatı sahibi, yalnızca irtifak hakkı talep edebilir ve madde metninde kamulaştırma talebi sayılmamıştır. İşletme ruhsatı sahibi, kamulaştırma veya irtifak hakkı talep edebilir; ancak bu talep sondaj yerleri, isale hattı ve kaptaj gibi gerekli yerlerle sınırlıdır. Arama aşamasında kamulaştırma talebi bu madde ile açıkça öngörülmemiştir; işletme aşamasında kamulaştırma talebi daha geniş bir yetkidir ancak konusu sınırlıdır. - **İşletme ruhsatı / arama ruhsatı** (6491 s. K. m.8): İşletme ruhsatı, keşfedilmiş sahada üretim ve satışa izin verir. Arama ruhsatı, keşif yapılana kadar arama faaliyetine izin verir. İşletme ruhsatından arta kalan alan için arama ruhsatı süresinin sonuna kadar devam eder. - **İlk işletme ruhsatı / süre uzatımı** (6491 s. K. m.8): İlk işletme ruhsatı, başvuru sahibinin talebine göre yirmi yıl için verilir. Uzatımda, uzatım talebine ekli üretim programının uygun görülmesi gerekir. Uzatım onar yılı geçmemek üzere en fazla iki defa yapılabilir. ## Örnek kararlar - 2014/107 E., 2014/107 K., 11.06.2014 — ilgili: 5686 s. K. m.12, 5686 s. K. m.16 - 2010/85 E., 2012/13 K., 26.01.2012 — ilgili: 3213 s. K. m.16 - 2004/70 E., 2009/7 K., 15.01.2009 — ilgili: 3213 s. K. m.16 ## İlgili terimler [Arama ruhsatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arama-ruhsati) · [Müzayede](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muzayede) · [Kaptaj](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaptaj) · [Devredilemezlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devredilemezlik) · [Muhammen bedel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhammen-bedel) · [Taksitlendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksitlendirme) · [İşletme izni](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isletme-izni) · [İzin belgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/izin-belgesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.