--- title: "İşletme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isletme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İşletme **Kısaca:** İşletme, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 233 s. K. m.2 · tanımlar ve kısaltmalar: Müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2) - 2828 s. K. m.19 · döner sermaye: İşletmeler arasında karşılıklı veya karşılıksız kaynak aktarımı Bakanın yetkisindedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2828-sayili-sosyal-hizmetler-kanunu/madde-19) - 3213 s. K. m.50: Madenin çıkarılması ve cevher haline getirilmesi faaliyetidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-50) ## Kanuna göre anlamı - **233 s. K. m.2/2** (Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname): müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2#f2-7 - **3308 s. K. m.3/1-l** (Mesleki Eğitim Kanunu): mal ve hizmet üreten kamu ve özel kurum, kuruluş ve işyerlerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3308-sayili-mesleki-egitim-kanunu/madde-3#f1-l - **5262 s. K. m.3/1-k** (Organik Tarım Kanunu): Yetkilendirilmiş kuruluşun kontrolü altında, söz konusu kuruluşlarla sözleşme yapılmak suretiyle organik ürün üretilen, işlenen, depolanan ve pazarlanan yerleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5262-sayili-organik-tarim-kanunu/madde-3#f1-k - **5686 s. K. m.3/1** (Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu): Arama faaliyetleri sonucunda elde edilen kaynağın üretim, kullanım, reenjeksiyon, enjeksiyon, deşarj ve bu faaliyetlere yönelik sondaj çalışmalarını içeren projede belirtilen faaliyetler bütününü — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-3#f1-25 ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 – Tanımlar ve kısaltmalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2#f2-4): Müesseselerin ve bağlı ortaklıkların mal ve hizmet üreten fabrika ve diğer birimleridir. Tanım, üretim birimi niteliğine dayanır. ### Sosyal Hizmetler Kanunu - Sosyal Hizmetler Kanunu m.19 – Döner sermaye (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2828-sayili-sosyal-hizmetler-kanunu/madde-19#f1): Birinci fıkrada sayılan iş ve faaliyetleri yerine getiren, Bakanın onayıyla kurulan birimdir. İşletmeler arasında karşılıklı veya karşılıksız kaynak aktarımı Bakanın yetkisindedir. ### Maden Kanunu - Maden Kanunu m.50 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-50): Madenin çıkarılması ve cevher haline getirilmesi faaliyetidir. Madde, işletilen cevherin satışını da ayrıca düzenler. ### Mesleki Eğitim Kanunu - Mesleki Eğitim Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3308-sayili-mesleki-egitim-kanunu/madde-3#f1-h): Mal ve hizmet üreten kamu ve özel kurum, kuruluş ve işyerlerinin tamamıdır. Tanım, üretim faaliyetini esas alır; kamu ile özel sektör ayrımı yapmaz. ### Organik Tarım Kanunu - Organik Tarım Kanunu m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5262-sayili-organik-tarim-kanunu/madde-3#f1-j): Yetkilendirilmiş kuruluşun kontrolü altında, bu kuruluşlarla yapılan sözleşmeye dayanarak organik ürün üretilen, işlenen, depolanan ve pazarlanan yerdir. ## Karıştırılan kavramlar - **Yürürlük öncesi / sonrası aranma ve işletme** (3213 s. K. m.50): Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce başlamış toryum ve uranyum faaliyetleri. Yürürlük tarihinden sonra yapılan aranma ve işletme faaliyetleri. Yalnız sonraki faaliyetler madde hükmüne tabidir; önceki faaliyetler bakımından madde doğrudan uygulanmaz. - **İşletme / Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları** (3308 s. K. m.3): İşletme, mal veya hizmet üreten kamu veya özel kurum, kuruluş ve işyeridir. Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları, diplomaya götüren orta öğretim kurumları, mesleki eğitim yapan yükseköğretim kurumları ve belge programı uygulayan eğitim kurumlarıdır. Okul ve kurumlar, üretim yapmadıkları sürece kendiliğinden işletme sayılmaz; ancak tanım metninde ayrı kategoriler olarak ele alınmıştır. - **Araştırma kuyusu / İşletme kuyusu** (167 s. K. m.2): Araştırma kuyusu, yeraltı suyu hakkında bilgi edinmek üzere açılan kuyudur. İşletme kuyusu, istifadeye arzolunan kuyudur; yani suyun fiilen kullanılmasına ayrılmış kuyudur. Kanun iki kuyu türünü ayrı kavramlar olarak tanımlar; bilgi edinme amacıyla açılan kuyu ile kullanıma sunulan kuyu aynı işleme tabi tutulmaz, hangi belgenin gerektiği amaca göre ayrılır. - **Yeraltısuyu sahası / Yeraltısuyu İşletme Alanı** (167 s. K. m.3): Yeraltısuyu sahası, yer altında su bulunan ve sınırları belirlenmiş coğrafi alandır; ilan edilmemiş olabilir. Yeraltısuyu İşletme Alanı, bakanlıkça kabul ve ilan edilmiş sahadır. Yalnız ilan edilmiş alanlar işletme alanı statüsü taşır; bu statünün hukuki sonuçları ilgili diğer hükümlerle belirlenir. - **İlan edilmiş işletme sahası / ilan dışı arazi** (167 s. K. m.5): İlan edilmiş yeraltı suyu işletme sahası içinde kalan arazide, madde kapsamındaki serbest kullanım hakkı bulunmaz. İlan edilmemiş arazide arazi sahibi, faydalı ihtiyaç ölçüsünde arama ve kullanım hakkına sahiptir. Madde yalnız ilan dışı arazilerde uygulanır; işletme sahası içinde kullanım, kamu makamının izin ve işletme rejimine tabidir. - **Gerçek usul / basit usul ve işletme hesabı** (GVK m.9): Ticari, ziraî veya mesleki kazancı nedeniyle gerçek usulde vergilendirilenler esnaf muaflığından yararlanamaz. Basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar, şartları taşıdıkları ölçüde esnaf sayılır. Gerçek usul tabi olan kişi muafiyet dışında kalır. ## Örnek kararlar - 2011/82 E., 2012/150 K., 11.10.2012 — ilgili: 2828 s. K. m.19 - 2005/6 E., 2005/93 K., 29.11.2005 — ilgili: 2828 s. K. m.19 - 1996/31 E., 1996/28 K., 26.06.1996 — ilgili: 2828 s. K. m.19 ## İlgili terimler [Cevher](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/cevher) · [Eğitim Birimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/egitim-birimi) · [Organik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/organik) · [Organik tarım faaliyetleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/organik-tarim-faaliyetleri) · [Kamu Ortaklığı Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-ortakligi-kurulu) · [Organik girdi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/organik-girdi) · [Organik ürün](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/organik-urun) · [Kalfa](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kalfa) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.