--- title: "İstihkak nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istihkak" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İstihkak **Kısaca:** İstihkak, 11 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.407: Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü işçi alacağını ifade eden geniş bir kavramdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-407) - İş K. m.32 · ücret ve ücretin ödenmesi: Ücret, prim, ikramiye ve bunlara benzer her çeşit işçi alacağını ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-32) - İş Mah. K. m.32: Ücret, prim ve ikramiye ile bunlarla aynı nitelikteki her türlü para alacağını ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7036-sayili-is-mahkemeleri-kanunu/madde-32) ## Kanunda nerede geçiyor ### Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun İkinci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun - Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun İkinci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6772-sayili-devlet-ve-ona-bagli-muesseselerde-calisan-iscilere-ilave-tediye-yapilmasi-ve-6452/madde-1#f1): İşçinin ücreti esas alınarak hesaplanan, ilave tediyenin ölçüsünü oluşturan tutardır. Ücret sistemleri ne olursa olsun bu tutar esas alınır. - Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun İkinci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun m.2 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6772-sayili-devlet-ve-ona-bagli-muesseselerde-calisan-iscilere-ilave-tediye-yapilmasi-ve-6452/madde-2#f1): İşçinin hak ettiği ücret tutarıdır. Madde bakımından ilave tediyenin ölçüsü, yeraltı işçisinin hak ettiği bir aylık ücret tutarıdır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.407 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-407#f1): Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü işçi alacağını ifade eden geniş bir kavramdır. Maddenin ödeme zorunluluğu ve takas yasağı bu geniş kavram için geçerlidir. ### İş Kanunu - İş K. m.32 – Ücret ve ücretin ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-32#f2): Ücret, prim, ikramiye ve bunlara benzer her çeşit işçi alacağını ifade eder. Maddenin ödeme kurallarında ücretle birlikte anılır ve aynı rejime tabidir. ### İş Mahkemeleri Kanunu - İş Mah. K. m.32 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7036-sayili-is-mahkemeleri-kanunu/madde-32): Ücret, prim ve ikramiye ile bunlarla aynı nitelikteki her türlü para alacağını ifade eder. Bu kavram ücret kuralının kapsamını genişletir. ### Taşıt Kanunu - Taşıt Kanunu m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/237-sayili-tasit-kanunu/madde-12#f1): Taşıtı kullanacak personele ödenmesi gereken her türlü ücret ve ödemedir. Maddede işletme ve onarma masraflarıyla birlikte aynı bütçe kaynağına bağlanmıştır. ### Damga Vergisi Kanunu - Damga Vergisi Kanunu m.19 – İstihkaktan kesinti şekliyle ödeme: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-19#f3): Kamu kurum ve kuruluşlarının, sözleşme veya işlem uyarınca ilgiliye ödemekle yükümlü olduğu hak ediş tutarıdır. Kesintinin yapılabileceği kaynak budur. ### Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Ödenek, Yolluk ve Emekliliklerine Dair Kanun - Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin Ödenek, Yolluk ve Emekliliklerine Dair Kanun m.6 – Hak Kazanma ve Ödeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3671-sayili-turkiye-buyuk-millet-meclisi-uyelerinin-odenek-yolluk-ve-emekliliklerine-dair-kanun/madde-6#f1): Milletvekiline kanunen doğan ödenek ve yolluk alacağıdır. Sıfatın kalkmasıyla bu alacağın verilmesi, sıfatın kalktığı ayı izleyen aybaşından itibaren durur. ### İskan Kanunu - İskan Kanunu m.23 – İskân işlerinin yürütülmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5543-sayili-iskan-kanunu/madde-23): İskân edilenlere hak olarak verilmesi gereken arazi ve diğer iskân yardımlarıdır. Maddede bu istihkakların eksiksiz ve vaktinde dağıtılıp teslim edilmesi görevi öngörülmüştür. ## Karıştırılan kavramlar - **Tevkifatla ödenen vergi / Yıllık beyanname veren istihkak sahibi** (GVK m.108): İstihkak sahibi ayrıca yıllık beyanname vermeye mecbur değilse tevkifatın ilgili olduğu dönemler vergilendirme dönemi sayılır. İstihkak sahibi ayrıca yıllık beyanname vermekle yükümlüyse bu hüküm uygulanmaz, genel dönem esas alınır. Yalnız tevkifatla vergilenen istihkak sahibinde kesilen vergi yıllık verginin yerine geçer ve ayrıca yıllık beyanname verilmez. - **İstihkak davasında ispat yükü / istihkak davası açma külfeti** (İİK m.97/A): İspat yükü, mülkiyet karinesi ve mahiyet karinesi bakımından değişebilir. İstihkak davasını açma ve sebepleri gösterme külfeti her hâlde malı elinde bulunduran üçüncü kişidedir. Mahiyet karinesi yalnızca ispat bakımından etkilidir; davayı açma yükü üçüncü kişide kalır. - **İptal davası / masadan çıkarma ve istihkak** (İİK m.187): Tasarrufun iptali davası, borçlunun iflas öncesi yaptığı işlemin alacaklı bakımından etkisiz kılınmasını hedefler. Masadan çıkarma (m.188-190) ve istihkak (m.228) malın iflas masasına girip girmediği sorusuna yönelir. Madde yalnız iptal davalarını idareye bağlar; masadan çıkarma ve istihkak davaları bu maddenin kapsamında kalmaz. - **Deftere kayıt / istihkak davası** (İİK m.212): Madde, deftere kaydı düzenler ve bu aşamada iddianın şerhini öngörür. İstihkak davası, iddianın ileri sürülmesinden sonra açılan dava yoluyla mülkiyetin çözümlenmesidir. Kayıt tek başına mülkiyeti belirlemez; uyuşmazlık istihkak davası ile çözülür (İİK m.97). - **Hacizdeki istihkak / iflastaki istihkak** (İİK m.228): Haciz aşamasında istihkak m.96-99 hükümlerine göre çözülür. İflasta istihkak m.228 hükmüne göre iflas idaresinin kararı ve ardından dava ile çözülür. Haciz hükümleri yalnız niteliğine aykırı düşmedikçe iflasta uygulanır. - **Alacak iddiası / istihkak iddiası** (İİK m.230): Müflisten alacak talep eden alacaklının iddiası, alacağın varlığı, miktarı ve sırası üzerinden incelenir. Müflisin elindeki mallar üzerinde üçüncü kişinin ileri sürdüğü istihkak iddiası, mülkiyet ya da başka ayni hak olmasına göre ayrı işleme tabidir. Mülkiyet iddiasında kabul veya ret kararı m.228 uyarınca istihkak davası yolunu doğurur; mülkiyet dışı ayni hak iddialarında ise sıra cetveline itiraz yolu açılır. ## İlgili konular - İşçinin borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/iscinin-borclari - Ücret ve ücretin ödenmesi, ücretin gününde ödenmemesi (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/ucret-ve-ucretin-odenmesi-ucretin-gununde-odenmemesi ## Örnek kararlar - 2009/57 E., 2011/33 K., 03.02.2011 — ilgili: 3671 s. K. m.6 - 1995/2 E., 1995/12 K., 13.06.1995 — ilgili: 237 s. K. m.12 - 1991/8 E., 1992/5 K., 30.01.1992 — ilgili: 237 s. K. m.12 ## İlgili terimler [İlave tediye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilave-tediye) · [Ücret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucret) · [Peşin ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/pesin-odeme) · [Hesap pusulası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hesap-pusulasi) · [İlave ücret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilave-ucret) · [İstihkaktan kesinti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istihkaktan-kesinti) · [Takas](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/takas) · [Menfaat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/menfaat) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.