--- title: "İstihkaktan kesinti nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istihkaktan-kesinti" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İstihkaktan kesinti **Kısaca:** İstihkaktan kesinti, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 488 s. K. m.23 · istihkaktan kesinti şekliyle ödemelerde ödeme zamanı: Ödeme yapılırken, ödemenin tutarı üzerinden damga vergisinin doğrudan kesilerek alınması yöntemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-23) - 5615 s. K. m.23: Bir ödemenin yapılması sırasında, ödemeyi yapan daire veya müessese tarafından damga vergisinin ödeme tutarından kesilmesi yöntemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5615-sayili-gelir-vergisi-kanunu-ve-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun/madde-23) - 5904 s. K. m.21: Bir ödemenin yapılması sırasında ödeme yapan tarafından alacaklıya ait damga vergisinin kesilmesi yoluyla ödenmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5904-sayili-gelir-vergisi-kanunu-ve-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-kanun/madde-21) ## Kanunda nerede geçiyor ### Damga Vergisi Kanunu - Damga Vergisi Kanunu m.15 – Ödeme şekilleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-15#f1): Vergisi ödeyenin ödemesi veya avansı sırasında, ödemeyi yapan kamu kurumu veya müessese tarafından vergi tutarının kesilmesi yoluyla ödenmesidir. Kesinti yalnızca nispi vergiye tabi ödemelerde uygulanır. - Damga Vergisi Kanunu m.19 – İstihkaktan kesinti şekliyle ödeme: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-19#f3): Kamu kurum veya kuruluşunun, yapacağı ödeme ya da verdiği avans sırasında, alacaklıya ödeyeceği tutardan damga vergisini mahsup ederek vergi dairesine aktarması yoluyla vergiyi ödeme şeklidir. Ödemenin makbuz karşılığı yapılmasından ayrı bir ödeme şeklidir. - Damga Vergisi Kanunu m.23 – İstihkaktan kesinti şekliyle ödemelerde ödeme zamanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/488-sayili-damga-vergisi-kanunu/madde-23#f1): Ödeme yapılırken, ödemenin tutarı üzerinden damga vergisinin doğrudan kesilerek alınması yöntemidir. Ödemeyi yapan kurum, vergiyi kesinti yoluyla tahsil eder ve bildirip öder. ### Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun - Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.23 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5615-sayili-gelir-vergisi-kanunu-ve-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun/madde-23): Bir ödemenin yapılması sırasında, ödemeyi yapan daire veya müessese tarafından damga vergisinin ödeme tutarından kesilmesi yöntemidir. Bu maddede, bir ay içinde kesilen vergilerin toplu olarak beyan ve ödenmesi düzenlenmiştir. ### Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.21 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5904-sayili-gelir-vergisi-kanunu-ve-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-kanun/madde-21): Bir ödemenin yapılması sırasında ödeme yapan tarafından alacaklıya ait damga vergisinin kesilmesi yoluyla ödenmesidir. Madde bu kesintinin beyan ve ödeme zamanını düzenler. ## Karıştırılan kavramlar - **Makbuz karşılığı / istihkaktan kesinti / basılı damga** (488 s. K. m.15): Makbuz karşılığı ödeme, Kanunda gösterilen haller dışındaki genel yöntemdir; usul ve esasları Maliye Bakanlığı belirler. İstihkaktan kesinti, genel ve özel bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler, bankalar ve iktisadi kamu teşekküllerinin nispi vergiye tabi ödemelerinde ödeme veya avans sırasında uygulanır. Basılı damga ise makbuz ve ibraz senetleri, faturalar, ulaştırma kâğıtları, elektrik, havagazı, telefon ve suabonman mukavelenameleri ile Bakanlığın izin verdiği diğer kâğıtlarda kullanılır. Hangi yöntemin uygulanacağı işlemin türüne göre belirlenir; her yöntemin bildirim ve ödeme zamanı farklıdır (m.21, m.22, m.23). - **İstihkaktan kesinti / Basılı damga** (488 s. K. m.23): Kesinti yöntemi, ödeme yapılırken vergiyi ödemeyi yapan kurum üzerinden tahsil eder ve bu madde kapsamında bildirilip ödenir. Basılı damgada kâğıt üzerine önceden vergi basılır ve vergi peşin ödenir; bu durumda m.23 süreleri değil m.21 uygulanır. Hangi süre rejiminin uygulanacağı ödemenin yöntemine göre belirlenir; istihkaktan kesintide bu maddedeki bildirim ve ödeme süreleri işler. - **İstihkaktan kesinti (m.23) / basılı damga peşin ödeme (m.21)** (5615 s. K. m.23): İstihkaktan kesintide vergi bir ay içinde kesilen tutar üzerinden toplu beyan ve ödeme ile yerine getirilir. Basılı kağıtlarda vergi peşin olarak ödenir ve yüzde beş indirim uygulanır. Basılı kağıtta indirim uygulanır, istihkaktan kesintide ise beyan ve ödeme takvimi uygulanır; yüzde beş indirim bu maddede yer almaz. - **Basılı damga / istihkaktan kesinti** (5904 s. K. m.21): Basılı damgada vergi kâğıt üzerinde basılı damgayla ve peşin olarak ödenir; ödeme zamanı kâğıdın konulmasıyla birlikte gerçekleşir. İstihkaktan kesintide vergi, ödeme yapılırken kesilir ve bir ay içinde biriken tutar beyan ve ödeme süresine tabi olur. Basılı damgada yüzde beş indirim uygulanır; istihkaktan kesintide bu indirim yoktur, süreler ayın 20. ve 26. günleri esas alınarak işler. - **Makbuz karşılığı ödeme / istihkaktan kesinti** (488 s. K. m.18): Genel kural olan makbuz karşılığı ödemede yükümlü vergiyi doğrudan ödemeyi alan kişiye öder. İstihkaktan kesintide, kamu kurum ve kuruluşları ile belirtilen müesseseler ödeme sırasında vergiyi keser ve öder. Kesinti yapan kurumlarda ödeme zamanı ve yatırılacak yer m.23 hükmüne göre belirlenir; makbuz karşılığı ödeme süreleri bunlara uygulanmaz. ## Örnek kararlar - 7. Daire, 2004/371 E., 2005/2944 K., 28.11.2005 — ilgili: 488 s. K. m.15 ## İlgili terimler [Ödemenin yapıldığı yer vergi dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/odemenin-yapildigi-yer-vergi-dairesi) · [Basılı damga](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basili-damga) · [Genel bütçeli daireler](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-butceli-daireler) · [Peşin ödeme indirimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/pesin-odeme-indirimi) · [Makbuz karşılığı ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/makbuz-karsiligi-odeme) · [İstihkak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istihkak) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.