--- title: "İtiraz nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/itiraz" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # İtiraz **Kısaca:** İtiraz, 31 kanunda 50 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.461 · şikâyet ve itiraz: Vesayet makamının kararlarına karşı denetim makamına yapılan başvurudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-461) - TBK m.188 · borçluya ait savunmalar: Alacağın hiç doğmadığını ya da sona erdiğini ileri süren savunma aracıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-188) - HMK m.337 · adli yardım talebinin incelenmesi: Adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı, kararı veren mahkemeye dilekçe ile yapılan başvurudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-337) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.28 – Ret istemi üzerine verilecek kararlar ve başvurulacak kanun yolları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-28#f1): Kabul edilmeme kararına karşı ayrı bir olağan kanun yolu olarak öngörülen başvurudur. İtiraz üzerine verilen ret kararı ayrıca kesin olmayıp hükümle birlikte denetlenir. - CMK m.105 – Usul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-105#f1): Verilen kararın yeniden incelenmesini isteme yoludur. Madde metninde, bu maddedeki kararlara karşı yapılabileceği belirtilmiştir. - CMK m.111 – Adlî kontrol kararının kaldırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-111#f2): Adli kontrole ilişkin kararlara karşı, kanunda öngörülen kanun yoluna başvurulmasıdır. Maddenin ikinci fıkrası, adli kontrole ilişkin kararların itiraza açık olduğunu belirtir. - CMK m.252 – Basit yargılama usulünde itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-252#f1): Basit yargılama usulünde verilen hükmün kesinleşmesini önleyen ve hükmün yerine genel hükümlere göre duruşma açılmasını sağlayan kanun yoludur. İtiraz hem hükme hem de uygulanan usule yöneliktir. - CMK m.268 – İtiraz usulü ve inceleme mercileri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-268#f1): Hâkim veya mahkeme kararına karşı, kararı veren merciye ya da kanunda gösterilen ayrı bir mercie yapılan olağan kanun yoludur. Kararı veren merciye dilekçeyle veya zabıt kâtibine tutanağa geçirilmek üzere sözlü beyanla yapılır. - CMK m.271 – Karar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-271#f1): Hâkimlik veya mahkeme tarafından verilen bir kararın, kanunda gösterilen merciye götürülerek yeniden incelenmesini isteme yoludur. Kural olarak hâkimlik kararlarına karşı başvurulan olağan bir kanun yoludur; mahkeme kararlarına karşı ise yalnızca kanunda açıkça belirtilen hâllerde açıktır. - CMK m.284 – Direnme yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-284#f2): Kanunda açıkça öngörülen hallerde bir kararın denetlenmesi için kullanılan olağan kanun yoludur. Maddenin ikinci fıkrasındaki saklı tutma, bu yolun bölge adliye mahkemesi kararları bakımından kanunda açıkça öngörülmüş olması hâlinde kullanılabileceği anlamına gelir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.294 – III. İtiraz ve iptal (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-294#f1): Sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağının ortadan kaldırılmasını isteyen, belirli kişilerce açılabilen bozucu nitelikte bir dava yoludur. Hakim kararıyla soybağı geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. - TMK m.388 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-388): Aile yurdunun kurulmasının alacaklılar veya üçüncü kişilerin haklarını zedeleyeceği gerekçesiyle, ilanda belirtilen süre içinde mahkemeye bildirilen karşı çıkma beyanıdır. İtirazın yazılı yapılması ve ilanın süresinde olması gerekir. - TMK m.395 – 2. Malikin sağlığında (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-395#f3): İlan süresi içinde yurdun sona erdirilmesine karşı ileri sürülen ve mahkemenin haklılığını değerlendireceği karşı beyandır. İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa kayıt silinmesine engel değildir. - TMK m.461 – A. Şikâyet ve itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-461#f2): Vesayet makamının kararlarına karşı denetim makamına yapılan başvurudur. Bu başvuru tebliğ gününden başlayarak on gün içinde yapılmalıdır. - TMK m.555 – D. Denetlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-555#f3): Görevine son verme kararına karşı, tebliğden itibaren on beş gün içinde asliye mahkemesine yapılan başvurudur. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. - TMK m.713 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-713#f5): Son ilandan başlayarak üç ay içinde, zilyedin koşullarının gerçekleşmediğini ileri sürerek ve bunu ispatlayarak yapılan karşı beyandır. Yerinde görülmeyen itiraz, kazanımı engellemez. - TMK m.725 – 2. Taşkın yapılar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-725#f2): Zarar gören malikin ya da taşmadan zarar gören sınırlı aynî hak sahibinin, taşkın yapının haksız yapıldığını yapı malikine veya temsilcisine bildirmesidir. İtiraz, taşan yapının bulunduğu arazinin malikine yapılmalıdır; üst hakkına dayanılarak yapılmışsa üst hakkı sahibine yöneltilir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.222 – 4. Diğer ortakların itirazı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-222#f1): Diğer ortakların, yönetici ortağın işlemini engellemek için yaptıkları karşı çıkma beyanıdır. Bu maddede itiraz yetkisi, yetki yalnızca bir ortağa verilmişse ve hile yoksa etkili olmaz. - TTK m.993 – J) Sicil müdürlüğünün kararlarına itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-993#f1): Sicil müdürlüğü kararına karşı, Kanunun 34. maddesinde gösterilen merciye başvurarak kararın değiştirilmesini isteme yoludur. Bu madde itirazın kendisini tanımlamaz, yalnızca 34. maddeye yollama yapar. - TTK m.1282 – 2. Dispeçin onaylanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1282#f1): İlgililerin dispeç raporuna karşı, duruşmada veya daha önce yaptıkları karşı çıkıştır. Yapılmış bir itiraz, dispecin itiraz edilen kısmının onaylanmasını engeller. - TTK m.1283 – 3. Uygulanacak usul hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1283): Dispeç hesabına karşı ilgililerin ileri sürdüğü ve mahkemece incelenen itirazdır. İtirazın incelenmesi de basit yargılama usulüne tabidir. - TTK m.1284 – 4. Dispeç raporunun onaylanması hakkındaki kararın hükmü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1284#f1): Dispeç raporuna karşı ilgililerin onay aşamasında ileri sürdükleri karşı çıkış niteliğindeki beyandır. İtiraza uğrayıp uğramamak, kesinleşmeden önce ilam niteliğinin bulunup bulunmamasını belirler. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.21 – Stajın başlangıcı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-21#f1): Staj listesine yazılma işlemine karşı ileri sürülen başvurudur. Maddeye göre itiraz, yazılma işleminin sonuçlarını durdurur; itirazın reddi veya kabulü hangi merciin yetkisinde olduğu maddede belirtilmemiştir. - Av. K. m.70 – Nakil isteminin reddi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-70#f1): Baro kararına karşı avukatın Türkiye Barolar Birliğine yaptığı başvurudur. Süresi kararın tebliğinden, sessizlik hâlinde ise bir aylık sürenin bitiminden itibaren on beş gündür. - Av. K. m.94 – Toplantıya çağrı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-94#f2): Düşürme kararına karşı Türkiye Barolar Birliğine yapılan başvurudur. İtiraz yapılması kararın yürürlüğünü durdurmaz. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.337 – Adli yardım talebinin incelenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-337#f2): Adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı, kararı veren mahkemeye dilekçe ile yapılan başvurudur. Kanun yoluna başvuru değildir; itiraz incelemesi kararı kesindir. - HMK m.394 – İhtiyati tedbir kararına karşı itiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-394#f1): Karşı taraf veya menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişinin, tedbir kararını veren mahkemeye ya da asıl davaya bakan mahkemeye yaptığı, tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin başvurudur. İtiraz, tedbir kararının değiştirilmesi veya kaldırılması talebinden ayrıdır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.188 – 3. Borçluya ait savunmalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-188): Alacağın hiç doğmadığını ya da sona erdiğini ileri süren savunma aracıdır. Borç ilişkisinin geçersizliği, ifa ve ibra bu niteliktedir. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.309/Ç – Konkordato tasfiye memurlarının hukukî durumu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-309cc#f1): Tasfiye memurlarının malvarlığının paraya çevrilmesine ilişkin karar ve işlemlerine karşı, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde alacaklılar kuruluna yapılan başvurudur. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.135 – İtiraz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-135#f1): Disiplin cezasını veren amirden başka bir disiplin mercii nezdinde, cezanın yeniden değerlendirilmesini isteyen idari başvuru yoludur. Madde yalnız uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarını kapsar. ## Karıştırılan kavramlar - **Süresi içinde itiraz edilen / edilmeyen ceza** (DMK m.135): Yedi gün içinde itiraz edilen ceza itiraz mercii tarafından incelenir ve otuz günlük karar süresine bağlanır. Süresi içinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. Süresinde itiraz edilmeyen cezaya karşı sonradan itiraz edilemez; ceza kesinleşir. - **İdari itiraz / İdari yargı yolu** (DMK m.135): İtiraz, cezayı veren idari makam ya da üst disiplin kurulu önünde yapılan idari başvurudur. İdari yargı yolu, cezanın mahkemece denetlenmesi için açılan davadır. Madde her iki yolu birlikte öngörür; dava açma süresi bu maddede değil, İdari Yargılama Usulü mevzuatında düzenlenir. - **Yazılma işlemi kesinleşmiş / itiraz altında olan yazılma** (Av. K. m.21): İtiraz yapılmamış veya itiraz reddedilmiş yazılma, staj başlangıcını doğurur. İtiraz yapılmış ve henüz sonuçlanmamış yazılma, maddedeki durdurucu etki nedeniyle staj başlangıcı bakımından etkisiz kalır. İtiraz süreci devam ettiği sürece stajın fiilen geçen süresi, staj başlangıcı açısından güvenle sayılamaz; bu nedenle staj süresinin hesabında itirazın sonucu beklenmelidir. - **Düşürme kararı / itiraz yolu** (Av. K. m.94): Düşürme kararını yönetim kurulu verir. Kararın denetimi Türkiye Barolar Birliğine yapılan itiraz yoluyla sağlanır. Yönetim kurulu kararı, itiraz üzerine kaldırılmadıkça ve itiraz yapılmış olsa dahi yürürlükte kalır; çünkü itiraz kararın uygulanmasını durdurmaz. - **Kayıt tarihi / itiraz tarihi** (1512 s. K. m.13): Listeye kayıt tarihi, stajın başladığı tarihtir ve stajın süresinin hesabında esas alınır. Kayda karşı itiraz yapıldığında kayıt durur; bu durumda kayıt tarihi oluşmamış olur ve staj başlangıcı ertelenir. İtirazın kabul edilmesi veya reddi, kayıt tarihinin hangi tarih olacağını belirler; itiraz yoksa tarih doğrudan kayıt tarihidir. - **İtiraz (alacaklılar kurulu) / Şikâyet (asliye ticaret mahkemesi)** (İİK m.309/Ç): İtiraz, tasfiye memurlarının işlemine karşı ilk başvuru yoludur ve alacaklılar kuruluna yapılır. Şikâyet, alacaklılar kurulunun kararına karşı yapılan ikinci başvuru yoludur ve mahkemeye yöneltilir. Her iki yol birbirinin yerini almaz; sıra korunmazsa başvuru usulden reddedilebilir. ## İlgili konular - İtiraz (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/itiraz - Aile yurdu ve kurulması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/aile-yurdu-ve-kurulmasi - Baro levhası ve avukatlar listesi (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/baro-levhasi-ve-avukatlar-listesi - Baro yönetim kurulu (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/baro-yonetim-kurulu - Staj (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/staj - Alacağın devri (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/alacagin-devri ## Örnek kararlar - Genel Kurul, 2019/2284 E., 11.01.2024 — ilgili: 2802 s. K. m.73, 6087 s. K. m.33 - Genel Kurul, 2018/37995 E., 11.01.2024 — ilgili: 2802 s. K. m.73, 6087 s. K. m.33 - 2024/123 E., 2024/117 K., 27.06.2024 — ilgili: CMK m.284 ## İlgili terimler [İtiraz mercii](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/itiraz-mercii) · [Yeniden inceleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeniden-inceleme) · [Tebliğ tarihi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/teblig-tarihi) · [Duruşmasız karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/durusmasiz-karar) · [Dispeç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dispec) · [Şikâyet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sikayet) · [Kesin karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-karar) · [Merci](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/merci) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.