---
title: "İvazsız iktisap nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ivazsiz-iktisap"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# İvazsız iktisap

**Kısaca:** Malın karşılığında bir edim ödenmeksizin kazanılmasıdır. Bağış ve benzeri karşılıksız kazandırmalar bu kapsamdadır; karşılık ödenerek yapılan alım satım gibi ivazlı işlemler kapsam dışındadır. (7338 s. K. m.5)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.383 – e) İvazsız iktisap (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-383#f1): Şirketin paydan karşılık vermeksizin, bağış veya vasiyetname gibi yollarla pay sahibi olmasıdır. Maddenin istisnası bu tür iktisaplara tanınmıştır.
- TTK m.384 – f) Elden çıkarma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-384): Şirketin karşılık vermeksizin, bedelleri tamamen ödenmiş paylara sahip olmasıdır. Madde metninde 383 üncü maddeye gönderme yapılarak bu paylar da elden çıkarma yükümlülüğüne tabi tutulmuştur.

### Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu
- Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.5 – Verginin mükellefi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7338-sayili-veraset-ve-intikal-vergisi-kanunu/madde-5): Malın karşılığında bir edim ödenmeksizin kazanılmasıdır. Bağış ve benzeri karşılıksız kazandırmalar bu kapsamdadır; karşılık ödenerek yapılan alım satım gibi ivazlı işlemler kapsam dışındadır.
- Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.7 – Beyanname (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7338-sayili-veraset-ve-intikal-vergisi-kanunu/madde-7): Karşılığında bir edim ya da bedel bulunmadan mal veya hak kazanılmasıdır. Veraset ve sair suretle iktisapların bu nitelikte olduğu kabul edilir.

## Karıştırılan kavramlar

- **İvazsız iktisap / ivazlı iktisap** (TTK m.383): İvazsız iktisapta şirket karşılık vermez; bağış veya vasiyet yoluyla pay edinir. İvazlı iktisapta şirket payın bedelini öder ve bu hâl TTK m.382 ile m.379 sınırlarına tabidir. İvazsız iktisap bu madde kapsamında istisna olarak değerlendirilir; ivazlı iktisabın sınırları ise ayrı hükümlere bağlıdır.
- **Kendi paylarının iktisabı ile ivazsız iktisap** (TTK m.384): 382 nci maddenin (b)-(d) bentlerindeki hallerde paylar kanuni istisna nedeniyle iktisap edilir. 383 üncü maddeye göre ivazsız iktisap, bedelleri tamamen ödenmiş paylar bakımından yapılır. Her iki durumda da aynı elden çıkarma süresi ve yüzde on sınırı uygulanır.
- **Veraset yoluyla iktisap / ivazsız iktisap** (7338 s. K. m.5): Mirasbırakanın ölümüyle terekeden pay almak veraset yoluyla iktisaptır. Sağlararası karşılıksız bir kazandırma, örneğin bağış, ivazsız iktisaptır. Her iki hal de mükellefiyet doğurur; hangi halde olduğunun belirlenmesi vergi tarhının dayanağıdır.
- **Ivazlı iktisap / ivazsız iktisap** (TTK m.379): Bedel karşılığı yapılan iktisap ve rehin kabulü; yasak yalnızca bu tür işlemler için geçerlidir. Bedelsiz (ivazsız) edinim. Yasak ivazlı işlemlere özgüdür; ivazsız iktisap yasağın kapsamında değildir.

## İlgili konular

- Şirketin kendi paylarını iktisap veya rehin olarak kabul etmesi (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/sirketin-kendi-paylarini-iktisap-veya-rehin-olarak-kabul-etmesi

## Örnek kararlar

- 7. Daire, 2020/816 E., 2023/2103 K., 13.04.2023 — ilgili: 7338 s. K. m.7
- 7. Daire, 1992/8380 E., 1994/6031 K., 05.12.1994 — ilgili: 7338 s. K. m.5

## İlgili terimler

[Yavru şirket](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yavru-sirket) · [Vergi tevkifatı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vergi-tevkifati) · [İkramiye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ikramiye) · [Mükellef](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mukellef) · [Beyanname](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beyanname) · [Kıyas yoluyla uygulama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiyas-yoluyla-uygulama)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.