--- title: "Kamu düzeni nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-duzeni" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kamu düzeni **Kısaca:** Kamu düzeni, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TCK m.215 · suçu ve suçluyu övme: Övmenin etkisiyle korunan toplumsal huzur ve güvenlik durumudur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-215) - HMK m.1 · görevin belirlenmesi ve niteliği: Görev kurallarının taraf tasarrufuna kapalı olması anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-1) - İYUK m.32 · idari davalarda genel yetki: Yetki kuralının taraflarca sözleşmeyle değiştirilememesi ve mahkemece her aşamada re'sen dikkate alınması anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-32) ## Kanunda nerede geçiyor ### Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun - MÖHUK m.5 – Kamu düzenine aykırılık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-5#f1): Türk hukukunun temel değerleri, anayasanın temel ilkeleri, genel ahlak ve adalet anlayışı ile temel hak ve özgürlüklerden oluşan, zamana ve yere göre değişebilen normatif çerçevedir. Yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen ölçüt, yalnız Türk kamu düzenidir; yabancı ülkenin kamu düzeni bu amaçla esas alınmaz. - MÖHUK m.8 – Zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-8): Yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen sınırdır. Yabancı hukukta zamanaşımı süresinin kısa veya uzun olması kendiliğinden bu engeli doğurmaz; süre hiç öngörülmemişse veya aşırı uzunsa devreye girer. - MÖHUK m.31 – Doğrudan uygulanan kurallar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5718-sayili-milletlerarasi-ozel-hukuk-ve-usul-hukuku-hakkinda-kanun/madde-31): Yabancı hukukun uygulanmasını sınırlayan ölçüttür. Üçüncü devlet kuralına etki tanınırken, sonucun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığına bakılır; açık aykırılık varsa uygulanmaz. ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.215 – Suçu ve suçluyu övme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-215#f1): Övmenin etkisiyle korunan toplumsal huzur ve güvenlik durumudur. Maddede koruma nesnesi olarak yalnızca bu ölçüt aranır. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.1 – Görevin belirlenmesi ve niteliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-1): Görev kurallarının taraf tasarrufuna kapalı olması anlamına gelir. Tarafların anlaşmasıyla görevsiz bir mahkeme görevli hâle getirilemez ve görevli mahkeme görevsiz kılınamaz. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.32 – İdari davalarda genel yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-32): Yetki kuralının taraflarca sözleşmeyle değiştirilememesi ve mahkemece her aşamada re'sen dikkate alınması anlamına gelir. Maddenin ikinci fıkrasına göre bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir. ### Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.2 – I. Kamu düzeni ve genel ahlâk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4722-sayili-turk-medeni-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-2#f1): Toplumun temel değer ve kurumlarını koruyan, tarafların iradesiyle bertaraf edilemeyen kurallar bütünüdür. Maddede kamu düzenini bağlayan TMK kuralları, eski hukukun kamu düzenine aykırı kurallarından ayrılmak için ölçü olarak kullanılır. ### Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.2 – I. Kamu düzeni ve genel ahlâk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6101-sayili-turk-borclar-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-2#f1): Toplumun temel düzenini ve kamusal yararı koruyan, tarafların iradesiyle değiştirilemeyen kuralların bütünüdür. Madde bakımından önemli olan, TBK'nın bu nitelikteki kurallarının geçmişe uygulanmasıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kamu düzeni kuralları / diğer TMK kuralları** (4722 s. K. m.2): Kamu düzenini bağlayan TMK kuralları, ayrık hüküm bulunmayan bütün olaylara, yürürlük öncesi olaylara dahi uygulanır. Kamu düzeni ya da genel ahlakla ilgisi olmayan TMK kuralları, bu maddeye göre geçmişe uygulanmaz ve 1. madde ile yürürlük genel ilkesine tabi olur. Yalnız kamu düzeni ve genel ahlakı bağlayan kurallar geriye etkili olarak uygulanır. - **Yabancı hukuk / Türk kamu düzeni** (MÖHUK m.5): Uygulanacak olan yabancı hukukun hükmü, Türk kamu düzenine açıkça aykırıdır. Yabancı ülkenin kendi kamu düzeni ise yabancı hükmün Türk kamu düzeni bakımından değerlendirilmesinde ölçüt değildir. Ölçüt yalnızca Türk kamu düzenidir; yabancı kamu düzeni gerekçesiyle yabancı hukuk dışlanamaz. - **Yabancı hukuk uygulamasının kamu düzeni / Yabancı mahkeme kararının tenfizi** (MÖHUK m.5): Bu madde yabancı hukukun uygulanması aşamasında kamu düzeni müdahalesini düzenler. Yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizinde kamu düzeni engeli ayrı bir maddede (m.54) düzenlenmiştir. İki düzenlemede kamu düzeni müdahalesinin şartları farklı olabilir; her biri kendi maddesi çerçevesinde değerlendirilir. - **Üçüncü devlet kuralı / kamu düzeni (m.5)** (MÖHUK m.31): Üçüncü devlet kuralına etki tanınması bir takdir ve ölçü meselesidir; kuralın amacı, niteliği, muhtevası ve sonuçları tartılır. Kamu düzeni, yabancı hukuk uygulamasının Türk hukuk düzeninin temel değerlerine açıkça aykırı olması hâlinde devreye girer. Kamu düzeni aykırılığı açıkça ortaya çıkmıyorsa yabancı kurala etki tanınması mümkündür; açık aykırılık varsa uygulanmaz. - **Kamu düzeni ve genel ahlâka ilişkin kurallar / diğer TBK kuralları** (6101 s. K. m.2): Kamu düzeni veya genel ahlâka ilişkin TBK kuralları, gerçekleşme tarihine bakılmaksızın geçmiş fiil ve işlemlere uygulanır. Bu niteliği taşımayan TBK kuralları, geçmişe uygulanmama ilkesi uyarınca, fiil ve işlemin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan kanuna tabidir. Geçmişe etkili uygulama yalnızca kamu düzeni ve genel ahlâka ilişkin kurallar bakımından söz konusu olur. - **Üçüncü fıkra protokol düzeni / diğer kamu düzeni** (Av. K. m.76): Protokolde barolara tanınan yer, yani İl Cumhuriyet Başsavcısının yanındaki sıra. Protokolde diğer meslek kuruluşlarının ya da kamu kurumlarının konumu. Yer sıralaması yalnızca protokol düzenine ilişkindir; baronun yetkilerini veya görevlerini genişletmez. ## İlgili konular - Kamu barışına karşı suçlar (Ceza Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-ozel-hukumler/kamu-barisina-karsi-suclar - İdari davalarda yetki ve bağlantı ile görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlemler (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/idari-davalarda-yetki-ve-baglanti - Görev (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/gorev ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/3 E., 2024/650 K., 11.12.2024 — ilgili: MÖHUK m.5 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/160 E., 2024/651 K., 11.12.2024 — ilgili: MÖHUK m.5 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/4 E., 2024/652 K., 11.12.2024 — ilgili: MÖHUK m.5 ## İlgili terimler [Doğrudan uygulanan kurallar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dogrudan-uygulanan-kurallar) · [Alenen](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alenen) · [Açık ve yakın tehlike](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/acik-ve-yakin-tehlike) · [Görevli mahkeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorevli-mahkeme) · [Eski hukuk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/eski-hukuk) · [Kazandırıcı zamanaşımı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kazandirici-zamanasimi) · [Dava şartı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-sarti) · [İdari sözleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-sozlesme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.