---
title: "Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-hizmeti-niteligi-tasiyan-ozel-tesebbus"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs

**Kısaca:** Yaptığı hizmet veya üretimin kamu hizmeti niteliği taşıdığı, özel hukuk tüzel kişiliğindeki işletme anlamına gelir. Her özel teşebbüs bu kapsamda değildir; hizmetin niteliği ölçüttür. (3082 s. K. m.3)

## Kanunda nerede geçiyor

### Kamu Yararının Zorunlu Kıldığı Hallerde, Kamu Hizmeti Niteliği Taşıyan Özel Teşebbüslerin Devletleştirilebilmesi Usul ve Esasları Hakkında Kanun
- Kamu Yararının Zorunlu Kıldığı Hallerde, Kamu Hizmeti Niteliği Taşıyan Özel Teşebbüslerin Devletleştirilebilmesi Usul ve Esasları Hakkında Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3082-sayili-kamu-yararinin-zorunlu-kildigi-hallerde-kamu-hizmeti-niteligi-tasiyan-ozel/madde-1): Yaptığı hizmet veya üretimin ülke çapında kamu ihtiyacına hitap ettiği, bu hizmetin kontrol, rekabet, ikame veya başka yollarla sağlanamadığı ve durdurulmasında kamunun büyük zarar göreceği teşebbüstür. Bu nitelik taşımayan özel teşebbüsler devletleştirme kapsamına girmez.
- Kamu Yararının Zorunlu Kıldığı Hallerde, Kamu Hizmeti Niteliği Taşıyan Özel Teşebbüslerin Devletleştirilebilmesi Usul ve Esasları Hakkında Kanun m.2 – Devletleştirme şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3082-sayili-kamu-yararinin-zorunlu-kildigi-hallerde-kamu-hizmeti-niteligi-tasiyan-ozel/madde-2): Özel hukuk kişilerince kurulan ve yürütülen, ancak yasa koyucunun iradesiyle kamu hizmeti haline getirilmiş faaliyetlerdir. Devletleştirmenin konusu yalnız bu nitelikteki teşebbüslerdir.
- Kamu Yararının Zorunlu Kıldığı Hallerde, Kamu Hizmeti Niteliği Taşıyan Özel Teşebbüslerin Devletleştirilebilmesi Usul ve Esasları Hakkında Kanun m.3 – Devletleştirme kararı, kararın ilan ve tebliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3082-sayili-kamu-yararinin-zorunlu-kildigi-hallerde-kamu-hizmeti-niteligi-tasiyan-ozel/madde-3): Yaptığı hizmet veya üretimin kamu hizmeti niteliği taşıdığı, özel hukuk tüzel kişiliğindeki işletme anlamına gelir. Her özel teşebbüs bu kapsamda değildir; hizmetin niteliği ölçüttür.

### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.47 – E. Devletleştirme ve Özelleştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-47#f1): Özel hukuk tüzel kişiliği taşıyan ve kamu hizmeti gören işletmedir. Devletleştirmenin konusu yalnızca bu tür teşebbüslerdir; kamu hizmeti niteliği taşımayan özel işletmeler bu maddenin kapsamında değildir.

## Karıştırılan kavramlar

- **Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs / Kamu hizmeti niteliği taşımayan özel işletme** (Anayasa m.47): Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs, kamu yararına hizmet görür ve devletleştirmenin konusu olabilir. Kamu hizmeti niteliği taşımayan özel işletme, devletleştirmenin konusu olamaz. Yalnızca birinci grup devletleştirilebilir. Kamu hizmeti niteliğinin bulunmaması devletleştirme kararını hukuka aykırı kılar.
- **Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs / Diğer özel teşebbüs** (3082 s. K. m.1): Ülke çapında kamu ihtiyacına hitap eden, ikame edilemeyen ve durdurulması kamu zararına yol açan teşebbüsler devletleştirme kapsamına girer. Bu üç koşulu taşımayan özel teşebbüsler, devletleştirmenin konusunu oluşturmaz. Nitelik taşımayan teşebbüs hakkında bu Kanun çerçevesinde devletleştirme yapılamaz.

## İlgili konular

- Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler, kamu yararı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/sosyal-ve-ekonomik-haklar-ve-odevler-kamu-yarari

## Örnek kararlar

- 1985/2 E., 1985/16 K., 27.08.1985 — ilgili: 3082 s. K. m.3, 3082 s. K. m.1, 3082 s. K. m.2
- 1984/15 E., 1985/5 K., 19.02.1985 — ilgili: Anayasa m.47

## İlgili terimler

[Devletleştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devletlestirme) · [Gerçek karşılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-karsilik) · [Özelleştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozellestirme) · [Kamu iktisadi teşebbüsü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-tesebbusu)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.