--- title: "Kamu iktisadi kuruluşu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-kurulusu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kamu iktisadi kuruluşu **Kısaca:** Sermayesinin tamamı devlete ait olan, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır. (233 s. K. m.1) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 – Kapsam ve Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-1): Sermayesinin tamamı devlete ait olan, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 – Tanımlar ve kısaltmalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2#f2-3): Sermayesinin tamamı devlete ait, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır; madde metni 4046 sayılı Kanun ile bu şekilde değiştirilmiştir. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.3 – Teşebbüslerin kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-3): Sermayesinin tamamı devlete ait olan, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan teşebbüstür. Ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.12 – Teşebbüs Genel Müdürü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-12): Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan teşebbüstür. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.37 – Kamu iktisadi kuruluşlarına ait mali hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-37): Sermayesinin tamamı devlete ait olan, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır. ### Posta Hizmetleri Kanunu - Posta Hizmetleri Kanunu m.31 – Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler ile atıflar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6475-sayili-posta-hizmetleri-kanunu/madde-31): 233 sayılı KHK ekli listesinin B bölümünde yer alan, kamu iktisadi teşebbüsü niteliğindeki kuruluşlardır. Madde, PTT'nin bu listeden çıkarıldığını belirtir. ## Karıştırılan kavramlar - **İktisadi devlet teşekkülü / Kamu iktisadi kuruluşu** (233 s. K. m.1): İDT, sermayesinin tamamı devlete ait olmakla birlikte ekonomik alanda serbest piyasa ve ticari esaslara göre faaliyet gösterir. KİK, sermayesinin tamamı devlete ait olmakla birlikte tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretir ve pazarlar. İki tür arasındaki ayrım faaliyet alanına dayanır; KİK'in ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır, İDT için böyle bir nitelik aranmaz. - **Kamu iktisadi kuruluşu / Kamu iktisadi teşebbüsü (genel terim)** (233 s. K. m.2): Kuruluş, teşebbüsün iki türünden biridir ve tekel niteliğindeki mal ve hizmetlerle sınırlıdır. Teşebbüs, teşekkül ile kuruluşu birlikte kapsayan genel addır. Teşebbüs terimi geçtiğinde her iki türün birlikte kastedildiği anlaşılır; kuruluş terimi yalnız tekel niteliğindeki faaliyeti kapsar. - **Kamu İktisadi Kuruluşu listesi / Atıf yoluyla kapsam** (6475 s. K. m.31): 233 sayılı KHK ekli listenin B bölümünde yer alan PTT ibaresi kanunla listeden çıkarılmıştır. Listeden çıkarılma, PTT'nin 233 sayılı KHK kapsamındaki eski kamu iktisadi kuruluşu statüsünden ayrılması anlamına gelir. PTT'ye yapılan atıfların ve listeye dayanan hükümlerin uygulanacağı kurum, KİK statüsünde değerlendirilemez. - **Kamu iktisadi kuruluşu / genel idare** (Av. K. m.14): Devlet, belediye ve il özel idaresinde çalışanlar, yani genel idare kadrosu. 233 sayılı KHK kapsamındaki kamu iktisadi kuruluşları ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinde çalışanlar. Her iki grup da fıkra üç kapsamında, ayrıldıkları idare aleyhine iki yıl süreyle dava ve takip yasağı altındadır; ancak kapsamın sınırı kuruluşun 233 sayılı KHK kapsamında olup olmadığına göre belirlenir. - **Hayri/ilmi kuruluş ve kamu iktisadi kuruluşu yönetim görevi / 2 nci maddedeki işleri yürüten kurum** (3568 s. K. m.45): Hayri ve ilmi kuruluşlar, kamu iktisadi kuruluşları ve benzeri kurumlarda yönetim kurulu, denetçilik, bilirkişilik ve tasfiye memurluğu görevi alınabilir. Bu kurumların madde kapsamındaki faaliyetleri, yani 2 nci maddede yazılı işleri yürütmesi halinde bu istisna uygulanmaz. Kurumun meslek faaliyeti yürütmemesi şartıyla görev almak meslekle bağdaşmayan iş sayılmaz; şart gerçekleşirse görev alınması meslekle bağdaşmayan iş olur. ## Örnek kararlar - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2025/144 E., 2025/221 K., 05.03.2025 — ilgili: 233 s. K. m.2, 233 s. K. m.1 - Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2025/233 E., 2025/179 K., 19.02.2025 — ilgili: 233 s. K. m.2, 233 s. K. m.1 - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: 233 s. K. m.12 ## İlgili terimler [İktisadi devlet teşekkülü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-devlet-tesekkulu) · [Kamu iktisadi teşebbüsü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-tesebbusu) · [Bağlı ortaklık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bagli-ortaklik) · [Müessese](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muessese) · [İştirâk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istir-k) · [Kamu Ortaklığı Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-ortakligi-kurulu) · [PTT](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ptt) · [İşletme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isletme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.