--- title: "Kamu iktisadi teşebbüsü nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-tesebbusu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kamu iktisadi teşebbüsü Diğer yazımlar: Kamu iktisadi teşebbüsleri **Kısaca:** Kamu iktisadi teşebbüsü, 8 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.47 · devletleştirme ve Özelleştirme: Devletin mülkiyetinde ve yönetiminde bulunan, ekonomik faaliyette bulunan kamu tüzel kişisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-47) - 233 s. K. m.60 · teşebbüslere ait liste: Ekonomik faaliyette bulunmak üzere devletin sermayesi ile kurulan ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olan kuruluşların ortak adıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-60) - 3346 s. K. m.1 · amaç: İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ortak adıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3346-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-ile-fonlarin-turkiye-buyuk-millet-meclisince/madde-1) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 – Kapsam ve Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-1): İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ortak adıdır. Kanun Hükmünde Kararname bu ortak adı kullanarak iki türü birlikte düzenler. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 – Tanımlar ve kısaltmalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-2#f1-1): İktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adıdır. Madde, KHK'nın diğer hükümlerinde 'teşebbüs' deyiminin bu iki türü birlikte kapsadığını belirtir. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.3 – Teşebbüslerin kurulması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-3): İktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adıdır. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur ve bu niteliği taşıyan kuruluşlar bu madde kapsamındadır. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.12 – Teşebbüs Genel Müdürü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-12): İktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adıdır. Kararnamenin kapsamındaki kuruluşları bu ad altında toplar. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.39 – Mali, idari ve teknik denetim, denetleme raporları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-39): Devletin girişimci sıfatıyla kurduğu ve işlettiği, iktisadi alanda faaliyet gösteren kuruluşlardır. Maddenin kapsamı, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklıkları birlikte içerir. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.60 – Teşebbüslere ait liste (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/233-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararname/madde-60): Ekonomik faaliyette bulunmak üzere devletin sermayesi ile kurulan ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olan kuruluşların ortak adıdır. Madde bu adı kendisi tanımlamaz; kapsama giren kuruluşları ek listeye bağlar. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3346-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-ile-fonlarin-turkiye-buyuk-millet-meclisince/madde-1#f1): İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ortak adıdır. Bu kavram, 233 sayılı KHK'da tanımlanan kuruluşları kapsar ve bu maddenin denetim kapsamının temelini oluşturur. - Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.7 – Komisyonun İnceleme Usulleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3346-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-ile-fonlarin-turkiye-buyuk-millet-meclisince/madde-7#f1): Devletin sermayesinin tamamına veya çoğunluğuna sahip olduğu, kamu iktisadi faaliyet yürüten kuruluşlardır. Bu maddede yer alan denetim, bu teşebbüsler ile iştirakle kurulan diğer kamu kuruluşları için öngörülmüştür. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.47 – E. Devletleştirme ve Özelleştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-47#f3): Devletin mülkiyetinde ve yönetiminde bulunan, ekonomik faaliyette bulunan kamu tüzel kişisidir. Maddenin üçüncü fıkrasında, yatırım ve hizmetlerin özel hukuk sözleşmeleriyle yaptırılması ya da devredilmesi bakımından anılır. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname - Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname m.1 – Amaç ve Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/399-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-personel-rejiminin-duzenlenmesi-ve-233-sayili-kanun/madde-1#f1): Devletin girişimci sıfatıyla ekonomik faaliyet yürütmek üzere kurduğu ve işlettiği kuruluşların ortak adıdır. İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarını kapsar. Sermayesinin yarısından fazlasının devlete ait olması ölçütü aranır. ### Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun - Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3996-sayili-bazi-yatirim-ve-hizmetlerin-yap-islet-devret-modeli-cercevesinde-yaptirilmasi/madde-2#f2): Kamu kuruluşlarının ticari faaliyet yürüten tüzel kişileridir. Madde, bu kuruluşların ilgili kanunlarda görevli olduğu yatırım ve hizmetler bakımından istisnanın kapsamına girer. ### Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun - Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun m.34 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4046-sayili-ozellestirme-uygulamalari-hakkinda-kanun/madde-34): Devletin mülkiyetinde ve yönetiminde bulunan iktisadi kuruluşu ifade eder. Maddede bu kuruluşların mülkiyetindeki işletme ve varlıklar özelleştirmenin konusu olarak anılır. ### Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4749-sayili-kamu-finansmani-ve-borc-yonetiminin-duzenlenmesi-hakkinda-kanun/madde-2#f1): Kamu tüzel kişiliği taşıyan ve ekonomik faaliyet yürüten kamu kuruluşu. Madde bunları ayrıca sayarak Kanun kapsamına alır. ### Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun - Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun m.4 – TCDD ve TCDD Taşımacılık A.Ş.’nin hukuki statüsü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6461-sayili-turkiye-demiryolu-ulastirmasinin-serbestlestirilmesi-hakkinda-kanun/madde-4#f1): Devletin ekonomik alanda faaliyet göstermek üzere 233 sayılı KHK'ya göre kurduğu, özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişiliğe sahip teşebbüstür. Teşebbüsün sermayesi devlete aittir ve statüsü bu KHK ile belirlenir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kamu iktisadi kuruluşu / Kamu iktisadi teşebbüsü (genel terim)** (233 s. K. m.2): Kuruluş, teşebbüsün iki türünden biridir ve tekel niteliğindeki mal ve hizmetlerle sınırlıdır. Teşebbüs, teşekkül ile kuruluşu birlikte kapsayan genel addır. Teşebbüs terimi geçtiğinde her iki türün birlikte kastedildiği anlaşılır; kuruluş terimi yalnız tekel niteliğindeki faaliyeti kapsar. - **Kamu iktisadi teşebbüsü personeli / Kamu iktisadi teşebbüsü dışındaki kamu personeli** (399 s. K. m.1): Madde, 233 sayılı KHK'ye tabi teşebbüslerin ve bağlı ortaklıklarının personelini düzenler. Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, bu maddenin kapsamında değildir. Personelin özlük işleri bu KHK'ye göre belirlenir; memur hükümleri bu kişiler bakımından doğrudan uygulanmaz. - **Kamu iktisadi teşebbüsü yatırım ve hizmetleri / Devletleştirilen teşebbüs** (Anayasa m.47): Kamu iktisadi teşebbüsünün yatırım ve hizmetleri, özel hukuk sözleşmeleriyle özel kişilere yaptırılabilir veya devredilebilir. Devletleştirilen teşebbüs, mülkiyeti doğrudan devletin eline geçen bir kuruluştur. Bu iki durum farklı rejimlere tabidir: birincisi hizmetin yürütülme biçimini, ikincisi mülkiyetin el değiştirmesini düzenler; ikincisi için gerçek karşılık ödenir. - **Kamu iktisadi teşebbüsü / Kamu idaresi** (3346 s. K. m.1): Kamu iktisadi teşebbüsü, sermayesinin tamamı veya büyük kısmı devlete ait, ekonomik faaliyet gösteren kuruluşlardır. Kamu idaresi, idari görevleri yürüten merkezi ve yerel kuruluşlardır. Bu madde yalnızca KİT'leri kapsar; kamu idaresinin denetimi bu kanunun konusu değildir. - **Kamu iktisadi teşebbüsü / Sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait özel hukuk kuruluşu** (4749 s. K. m.2): Kamu iktisadi teşebbüsleri maddede doğrudan sayılmıştır ve kamu tüzel kişiliği bakımından kapsama girer. Özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlarda kapsam, kamu sermayesinin oranına bağlıdır; oran yüzde ellinin üzerinde olmalıdır. Kamu payı yüzde elliyi aşmayan özel hukuk kuruluşu bu Kanun kapsamında değildir. - **Bağlı ortaklık / Kamu iktisadi teşebbüsü (ana teşebbüs)** (233 s. K. m.26): Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu teşebbüsüne ait olan ayrı tüzel kişiliktir. Kamu iktisadi teşebbüsü, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulan ana yapıdır. Madde yalnız bağlı ortaklıklar bakımından raporlama takvimi koyar; müessese ve iştirakler için aynı süreler bu maddeden doğmaz. ## İlgili konular - Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler, kamu yararı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/sosyal-ve-ekonomik-haklar-ve-odevler-kamu-yarari ## Örnek kararlar - 1990/12 E., 1991/7 K., 04.04.1991 — ilgili: 233 s. K. m.12, 399 s. K. m.1 - Hukuk Genel Kurulu, 2021/184 E., 2023/178 K., 08.03.2023 — ilgili: 233 s. K. m.3, 233 s. K. m.1 - Ceza Genel Kurulu, 2009/223 E., 2010/104 K., 04.05.2010 — ilgili: 233 s. K. m.60, 399 s. K. m.1 ## İlgili terimler [İktisadi devlet teşekkülü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iktisadi-devlet-tesekkulu) · [Kamu iktisadi kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-iktisadi-kurulusu) · [Özelleştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozellestirme) · [Bağlı ortaklık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bagli-ortaklik) · [Müessese](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muessese) · [İştirâk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/istir-k) · [Kamu Ortaklığı Kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-ortakligi-kurulu) · [Ek liste](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-liste) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.