--- title: "Kamu kurum ve kuruluşu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-kurum-ve-kurulusu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kamu kurum ve kuruluşu Diğer yazımlar: Kamu kurum ve kuruluşları **Kısaca:** Kamu kurum ve kuruluşu, 12 kanunda 12 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.339 · uygulama alanı: Kiraya veren ya da kiracı olarak yer alan kamu tüzel kişileridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-339) - SMK m.113 · hizmet buluşu ve serbest buluş: Bu yapıdaki çalışanlar için bedel ölçütü, özel sektörden farklı biçimde belirlenir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-113) - 1219 s. K. m.12: Hekim burada memur veya sözleşmeli personel sıfatıyla çalışabilir; ilgili personel mevzuatındaki saklı hükümler birlikte uygulanır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1219-sayili-tababet-ve-suabati-san-atlarinin-tarzi-icrasina-dair-kanun/madde-12) ## Kanuna göre anlamı - **5003 s. K. m.2/1-c** (Karayolları Genel Müdürlüğünce Yapılacak Bölünmüş Yol İnşasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Kanun): Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşları ve il özel idareleri ile belediyeleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5003-sayili-karayollari-genel-mudurlugunce-yapilacak-bolunmus-yol-insasinda-uygulanacak-usul-ve/madde-2#f1-c - **5283 s. K. m.3/1-b** (Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Ait Sağlık Birimlerinin Sağlık Bakanlığına Devredilmesine Dair Kanun): Bu Kanunun kapsamına giren kurum ve kuruluşları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5283-sayili-bazi-kamu-kurum-ve-kuruluslarina-ait-saglik-birimlerinin-saglik-bakanligina/madde-3#f1-b ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.339 – A. Uygulama alanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-339#f2): Kiraya veren ya da kiracı olarak yer alan kamu tüzel kişileridir. Kiralama usulü ve esasları ne olursa olsun bu hükümlere tabidirler. ### Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun - Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1219-sayili-tababet-ve-suabati-san-atlarinin-tarzi-icrasina-dair-kanun/madde-12#f2-a): Birinci fıkra (a) bendi kapsamında hekimlerin çalışabileceği devlet birimleridir. Hekim burada memur veya sözleşmeli personel sıfatıyla çalışabilir; ilgili personel mevzuatındaki saklı hükümler birlikte uygulanır. ### Kamu Konutları Kanunu - Kamu Konutları Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2946-sayili-kamu-konutlari-kanunu/madde-2#f1-c): Genel bütçeli daireler, katma bütçeli kurumlar, mahalli idareler ve birlikleri, kamu iktisadi kuruluşları ve bağlı ortaklıkları, özel kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan bankalar, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fon, kefalet sandığı ve beden terbiyesi bölge müdürlükleri, kanunda sayılmak suretiyle belirlenir. ### Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun - Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun m.5 – İşletme hakkının devri: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3096-sayili-turkiye-elektrik-kurumu-disindaki-kuruluslarin-elektrik-uretimi-iletimi-dagitimi-ve/madde-5#f1): Maddede tesisleri kuran tarafları ifade eder ve kamu iktisadi teşebbüslerini de kapsar. Özel hukuk kişileri bu kavramın kapsamına girmez. ### Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu - Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3359-sayili-saglik-hizmetleri-temel-kanunu/madde-2#f1): Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin sağlık alanında görev yapan birimleridir. Milli Savunma Bakanlığı bu kapsamın dışında tutulmuştur. ### Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun - Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3996-sayili-bazi-yatirim-ve-hizmetlerin-yap-islet-devret-modeli-cercevesinde-yaptirilmasi/madde-1#f1): Kanunun amacının muhatabı olan kamu tüzel kişileridir. Kamu iktisadi teşebbüsleri de açıkça bu kapsamda sayılmıştır. ### Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun - Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5176-sayili-kamu-gorevlileri-etik-kurulu-kurulmasi-ve-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasi/madde-1#f2): Maddenin kapsam bölümünde sayılan, genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeli kuruluşlar, mahalli idareler ve birlikleri ile kamu tüzel kişiliğini haiz diğer kuruluşlardır. ### Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Ait Sağlık Birimlerinin Sağlık Bakanlığına Devredilmesine Dair Kanun - Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Ait Sağlık Birimlerinin Sağlık Bakanlığına Devredilmesine Dair Kanun m.3 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5283-sayili-bazi-kamu-kurum-ve-kuruluslarina-ait-saglik-birimlerinin-saglik-bakanligina/madde-3#f1-b): Bu Kanunun kapsamına giren kurum ve kuruluşlardır. Kapsamın kimleri içerdiği kanunun diğer hükümlerinde belirlenir; m.3 bu kapsamı kendisi çizmez, yalnızca kapsama atıf yapar. ## Karıştırılan kavramlar - **Özel kişi kiraya veren / kamu kurum ve kuruluşu kiraya veren** (TBK m.339): Özel kişiler arasındaki kiralamada ilgili hükümler, kiraya verenin özel mülkiyetteki konut veya işyeri olması aranarak uygulanır. Kamu kurum ve kuruluşları kiracı veya kiraya veren olarak taraf olduğunda, mülkiyet ayrımı yapılmaksızın hükümler uygulanır. Kamu tarafının bulunduğu kira sözleşmelerinde kiralamanın usulü ve esası ne olursa olsun özel hükümler uygulanır. - **Özel sektör çalışanı / Kamu kurum ve kuruluşu çalışanı** (SMK m.113): Özel sektörde çalışanın buluşuna bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkraları uygulanmaz. Kamu kurum ve kuruluşunda çalışanın buluşuna dördüncü fıkra gereğince bu hükümler uygulanır. Kamu çalışanına, beşinci fıkradaki gelirin üçte birinden az olmayan bedel ve kullanım hâlinde on kat net ücret tavanı uygulanır. - **Kamu kurum ve kuruluşları / gerçek ve tüzel kişiler** (VUK m.149): Kamu idare ve müesseseleri ile kamu hizmeti ifa eden kurum ve kuruluşlar, maddede özellikle sayılmıştır. Gerçek ve tüzel kişiler, kamu görevi taşımayan özel muhataplardır. Her iki grup da aynı yazılı talep üzerine aynı yükümlülüğe tabidir; madde kamu ile özel muhatap arasında yükümlülük bakımından ayrım yapmaz. - **Kamu kurum ve kuruluşları / diğer gerçek ve tüzel kişiler** (664 s. K. m.21): Bilgi istenen kamu kurum ve kuruluşları, madde kapsamında açıkça yer almaktadır. Diğer gerçek ve tüzel kişiler de bilgi isteme kapsamına girer. Her iki grup da bilgiyi zamanında ve eksiksiz vermekle yükümlüdür; ticarî sır niteliğindeki bilgi her iki halde de gizli tutulur. - **Kamu kurum ve kuruluşu / şahıs alıcı** (775 s. K. m.26): Kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan satış ya da tahsis için de madde metninde emsal bedel esası geçerlidir. Şahıslara yapılan satış ya da tahsis için de aynı bedel esası ve yönetmelik düzenlemesi uygulanır. Alıcının kamu ya da özel kişi olması bedel esasını değiştirmez; esasları belirleyen yönetmelik her iki alıcı için ortaktır. - **Kamuya yararlı dernek ve vakıflar / kamu kurum ve kuruluşları** (Anayasa m.108): Kamuya yararlı dernek ve vakıflar özel hukuk tüzelkişiliğine sahiptir. Kamu kurum ve kuruluşları idarenin parçasıdır ve doğrudan idari denetime tabidir. Dernek ve vakıflarda denetim, kamu kurumlarındakinden farklı olarak yalnızca maddede yazılı kamuya yararlılık sıfatı bulunan kuruluşlarla sınırlıdır. ## İlgili konular - Konut ve çatılı işyeri kiraları, kira bedeli (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/konut-ve-catili-isyeri-kiralari-kira-bedeli ## Örnek kararlar - 2021/47 E., 2023/151 K., 13.09.2023 — ilgili: 3996 s. K. m.1 - 2004/60 E., 2005/33 K., 01.06.2005 — ilgili: 5176 s. K. m.1 - 1987/16 E., 1988/8 K., 19.04.1988 — ilgili: 3359 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Kapsam](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kapsam) · [Kurum tabipliği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurum-tabipligi) · [İşletme hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isletme-hakki) · [Sağlık birimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saglik-birimi) · [Ayni ve nakdi yardım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ayni-ve-nakdi-yardim) · [Görev bölgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorev-bolgesi) · [Döner sermayeli kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/doner-sermayeli-kurulus) · [Kamu konutu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-konutu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.