--- title: "Kamu tüzel kişileri nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-tuzel-kisileri" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kamu tüzel kişileri Diğer yazımlar: Kamu tüzel kişisi, Kamu tüzelkişisi **Kısaca:** Kamu tüzel kişileri, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.55 · saklı hükümler: Kamu hukuku kurallarına tabi olarak kurulan ve kamusal yetki kullanan tüzel kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-55) - Anayasa m.31 · kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı: Kamu hizmeti görmek üzere kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan, kamu yetkisi kullanan tüzel kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-31) - AYMKYUHK m.46 · bireysel başvuru hakkına sahip olanlar: Kamu gücünü kullanan ve kamu hukuku tabi olan tüzel kişilerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-46) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.55 – F. Saklı hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-55#f1): Kamu hukuku kurallarına tabi olarak kurulan ve kamusal yetki kullanan tüzel kişilerdir. Bunların kuruluşu ve işleyişi kendi özel kanunlarına göre belirlenir; TMK'daki genel tüzel kişi hükümleri yalnız özel kanunda boşluk bulunduğunda tamamlayıcı olarak gözetilir. - TMK m.570 – III. Tenkiste sıra (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-570#f2): Kanunla veya kanunun verdiği yetkiyle kurulan, kamu otoritesine sahip ve kamu hizmeti yürüten tüzel kişilerdir. Bu kazandırmalar da son sıraya konulur. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.31 – D. Kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-31#f1): Kamu hizmeti görmek üzere kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan, kamu yetkisi kullanan tüzel kişilerdir. Bu araçların sahibi olan kamu tüzel kişileri, yararlanma hakkının konusu olan araçları elinde tutan taraflardır. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.46 – Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-46#f2): Kamu gücünü kullanan ve kamu hukuku tabi olan tüzel kişilerdir. Bu kişiler, kamu gücü kullandıkları için bireysel başvuru yapamazlar. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3346-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-ile-fonlarin-turkiye-buyuk-millet-meclisince/madde-2): Devlet, mahalli idareler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları gibi kamu hukuku tüzelkişilerini ifade eder. Maddede bu tüzelkişilerin sermayesi, denetim kapsamını belirleyen oran hesabında kullanılır. ### Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu - Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4688-sayili-kamu-gorevlileri-sendikalari-ve-toplu-sozlesme-kanunu/madde-2#f1): Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli olduğu kamu hizmetlerini ifade eder. Madde, bu hizmetlerin görüldüğü kurumları sayarak kapsamı sınırlar. ## Karıştırılan kavramlar - **Devlet ve kamu tüzelkişisi / kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu** (3346 s. K. m.2): Devlete ait ya da devlet sermayesi ağırlıklı kurumlar, birinci fıkra kapsamındadır. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının sermaye sağladığı kurumlar, ikinci fıkra gereği denetim dışındadır. Aynı oranda kamu sermayesi olsa da kaynağı meslek kuruluşu olan kurum denetime tabi olmaz. - **Özel hukuk tüzel kişisi / Kamu tüzel kişisi** (AYMKYUHK m.46): Özel hukuk tüzel kişisi, tüzel kişiliğine ait haklar bakımından başvuru yapabilir. Kamu tüzel kişisi, kamu gücünü kullanan kişi olduğu için hiçbir hak bakımından başvuramaz. Kamu tüzel kişisinin başvurusu konu bakımından değerlendirilmeksizin reddedilir. - **Kamu tüzel kişisi kuruluş / özel hukuk tüzel kişisi** (195 s. K. m.1): Kanunla kamu tüzel kişiliği tanınan kurum, kamu görevi yürütür ve idari yargı ile kamu hukuku rejimine tabi olur. Özel hukuk tüzel kişileri, sözleşme veya tüzük ile kurulur ve özel hukuk hükümlerine tabidir. Kurumun kamu tüzel kişiliği niteliği, işlemlerinin idari işlem sayılması ve uyuşmazlıkların idari yargıda görülmesi bakımından önemlidir. (Genel Kurul, 2015/6723 E., 14.07.2015) - **Kamu tüzel kişileri / Özel kurumlar** (222 s. K. m.13): Belediye, özel idare ve Devlet bu kurumları açabilir. Gerçek ve özel tüzel kişiler de bu kurumları açabilir. Kurumun açılması yalnız kamu kurumlarına bırakılmamıştır; kurum açma yetkisi her iki grupta da tanınmıştır. - **Kamu tüzel kişisi / Kamuya yararlı dernek** (237 s. K. m.1): a, b ve c bentlerindeki kurum ve kuruluşlardır. d bendindeki derneklerdir. Dernekler yalnızca Cumhurbaşkanlığınca lüzumlu görülen taşıtlarıyla kapsama girer; diğer kamu kurumları için bu şart yoktur. - **Kamu tüzel kişisi / Özel hukuk tüzel kişisi** (1163 s. K. m.9): Kamu tüzel kişileri de maddeye göre kooperatifin kuruluşuna yardım edebilir veya ortak olabilir. Özel hukuk tüzel kişileri de aynı şekilde kooperatife yardım edebilir, önderlik edebilir veya ortak olabilir. Madde iki tür tüzel kişiyi aynı hükme bağlar; kamu tüzel kişisi için ayrı bir izin veya koşul maddede aranmamıştır. ## İlgili konular - Basın ve yayımla ilgili hükümler, toplantı hak ve hürriyetleri (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/basin-ve-yayimla-ilgili-hukumler-toplanti-hak-ve-hurriyetleri - İptal ve itiraz davalarına ilişkin ortak hükümler, bireysel başvuru (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/iptal-ve-itiraz-davalarina-iliskin-ortak-hukumler-bireysel-basvuru - Ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/olume-bagli-tasarruflarin-iptali-ve-tenkisi - Tüzel kişiler: genel hükümler (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tuzel-kisiler-genel-hukumler ## Örnek kararlar - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: 4688 s. K. m.2 - 2013/114 E., 2014/184 K., 04.12.2014 — ilgili: 3346 s. K. m.2 - 1994/70 E., 1994/65 K., 22.12.1994 — ilgili: 3346 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Ticaret şirketi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticaret-sirketi) · [Yararlanma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yararlanma-hakki) · [Sağlararası kazandırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saglararasi-kazandirma) · [Sınırlama sebepleri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sinirlama-sebepleri) · [Saklı hüküm](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sakli-hukum) · [Tenkis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tenkis) · [Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-kurumu-niteligindeki-meslek-kurulusu) · [Kamu görevlisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-gorevlisi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.