--- title: "Kamu tüzel kişiliği nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-tuzel-kisiligi" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kamu tüzel kişiliği **Kısaca:** Kamu tüzel kişiliği, 9 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Anayasa m.130 · yükseköğretim kurumları: Üniversitenin kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen, devletten ayrı bir hukuki varlık olarak kurulmasını ifade eder. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-130) - 195 s. K. m.1 · kuruluş: Kurumun devlet dışında, kendi adına hak ve borç sahibi olabilen, kamusal görev yürüten bir kuruluş olarak tanınmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/195-sayili-basin-ilan-kurumu-teskiline-dair-kanun/madde-1) - 2937 s. K. m.3 · kuruluş: Hak ehliyeti olan, kendi adına hak edinip borç altına girebilen kamu hukuku öznesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2937-sayili-devlet-istihbarat-hizmetleri-ve-milli-istihbarat-teskilati-kanunu/madde-3) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.123 – IV. İdare — A. İdarenin esasları — 1. İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-123): Kamu hukuku alanında hak ve borç sahibi olabilen, merkezi idareden ayrı tüzel kişilerdir. Madde bunun ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceğini öngörür. - Anayasa m.130 – E. Yükseköğretim kurumları ve üst kuruluşları — 1. Yükseköğretim kurumları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-130): Üniversitenin kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen, devletten ayrı bir hukuki varlık olarak kurulmasını ifade eder. Üniversiteler kanunla kurulduğundan bu niteliği kanun koyucunun takdirine bağlı değildir ve Anayasanın öngördüğü bir zorunluluktur. ### Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun - Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun m.1 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/195-sayili-basin-ilan-kurumu-teskiline-dair-kanun/madde-1#f2): Kurumun devlet dışında, kendi adına hak ve borç sahibi olabilen, kamusal görev yürüten bir kuruluş olarak tanınmasıdır. Kurum, kamu tüzel kişiliği taşıdığı için kendi adına dava açabilir ve davalı olabilir. ### Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu - Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu m.3 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2937-sayili-devlet-istihbarat-hizmetleri-ve-milli-istihbarat-teskilati-kanunu/madde-3): Hak ehliyeti olan, kendi adına hak edinip borç altına girebilen kamu hukuku öznesidir. MİT bu niteliğe sahip değildir; bu nedenle kendi adına dava açması ya da taraf olması, tüzel kişi sıfatıyla değil, Cumhurbaşkanlığı çatısı içinde ele alınır. ### Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m.28 – Ticaret borsaları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5174-sayili-turkiye-odalar-ve-borsalar-birligi-ile-odalar-ve-borsalar-kanunu/madde-28#f1): Kurumun devlet adına kamu gücü ile donanmış, özel hukuk tüzel kişilerinden ayrı biçimde varlığını sürdüren yapısıdır. Ticaret borsasının kamu tüzel kişiliğine sahip olması bu niteliğin kanunla belirlendiğini gösterir. ### Bankacılık Kanunu - Bankacılık Kanunu m.82 – Kuruluş ve bağımsızlık (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5411-sayili-bankacilik-kanunu/madde-82#f1): Kurumun kamu hukuku anlamında bağımsız hak ehliyeti taşıdığını ve kendi adına hak edinip borç altına girebildiğini ifade eder. Kurum, merkezi idareye bağlı bir birim değil, kendi adına işlem yapabilen ayrı bir kamu tüzel kişisidir. ### Sulama Birlikleri Kanunu - Sulama Birlikleri Kanunu m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6172-sayili-sulama-birlikleri-kanunu/madde-1#f2): Birliğin kamusal görevlerini yürüten, kamu hukuku ve buna bağlı idari rejime tabi olan tüzel kişilik niteliğidir. Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk kuralları uygulanır. ### Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.8 – Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6701-sayili-turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-kanunu/madde-8#f1): Kuruma, kamu hukuku alanında hak ehliyeti ve kendi adına işlem yapabilme yetkisi tanıyan hukuki statüdür. Kurum bu sıfatla kendi adına dava açabilir ve borç altına girebilir. ### Türk-japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesinin Kuruluşu Hakkında Kanun - Türk-japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesinin Kuruluşu Hakkında Kanun m.2 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7034-sayili-turk-japon-bilim-ve-teknoloji-universitesinin-kurulusu-hakkinda-kanun/madde-2#f1): Üniversitenin kanunla kazandığı ve kamu hizmeti yürüten bir kuruluş olarak hukuk düzeninde ayrı bir öznelik taşıdığı niteliktir. Bu nitelik, kuruluşun tüzel kişiliğini kanun eliyle elde ettiğini gösterir. ## Karıştırılan kavramlar - **Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum / kamu tüzel kişiliği olan kurum** (2937 s. K. m.3): MİT, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ancak kamu tüzel kişiliği yoktur. Dolayısıyla kendi adına hak edinemez ve borç altına giremez. Cumhurbaşkanlığına bağlı olup kamu tüzel kişiliği bulunan kurumlar (örneğin Savunma Sanayii Başkanlığı, Türkiye Varlık Fonu gibi) ise bu niteliğe sahiptir. Bağlılık ilişkisi aynı olsa da kamu tüzel kişiliğinin varlığı yoksa MİT'in mal edinmesi, sözleşme yapması ve dava taraf olması Cumhurbaşkanlığı üzerinden yürür. - **Sulama birliği kamu tüzel kişiliği / özel hukuk hükümleri** (6172 s. K. m.1): Kanunda açıkça düzenlenen hallerde sulama birliğinin kamu tüzel kişisi olarak, kanunun kendi hükümleriyle hareket etmesi. Kanunda hüküm bulunmayan hallerde birliğin özel hukuk hükümlerine tabi olması. Önce 6172 sayılı Kanun hükmüne, o yoksa özel hukuk kurallarına bakılır; hangi işlemin idari, hangisinin özel hukuk ilişkisi olduğu buna göre belirlenir. - **Kurumun kamu tüzel kişiliği / bakanlık birimi** (6701 s. K. m.8): Kurum, kamu tüzel kişiliğine sahip ayrı bir kamu idaresidir. Bakanlık birimleri ayrı tüzel kişilik taşımaz ve bakanlığın bütçesi içinde yer alır. Kurum kendi adına dava açabilir ve kendi bütçesi üzerinden mali işlem yapar. - **Kamu tüzel kişiliği / Bakanlık birimi** (7540 s. K. m.3): Akademi, kendi adına hak ve borç edinebilen kamu tüzel kişisidir. Bakanlığın merkez teşkilatındaki birimler ayrı bir tüzel kişilik taşımaz. Akademi kendi adına dava açabilir, dava edilebilir ve kendi bütçesiyle işlem yapar. - **Özel hukuk tabiiyeti / kamu tüzel kişiliği** (205 s. K. m.1): Madde, kurumun özel hukuk hükümlerine tabi olduğunu açıkça belirtir. Kurumun kanunla kurulmuş olması ve kamusal yetkilerle donatılmış bulunması, kamu tüzel kişiliği yönünde değerlendirmelere yol açar. Maddenin metni kurumun işlemlerinin özel hukuka tabi olduğunu söyler; kamu tüzel kişiliği niteliği ise maddede değil, yargı kararlarında tartışmalıdır ve uyuşmazlık konusu yapılabilmektedir. - **Kamu tüzel kişiliği / özel hukuk tüzel kişiliği** (2804 s. K. m.1): Maddede kuruluşun hükmi şahsiyetinin bulunduğu belirtilir ve kuruluşun bütün muamelelerinin hukuku hususiyeye tabi olduğu düzenlenir. Kuruluşun kamu kurumu olup olmadığı tartışması, idari yargı ile adli yargı ayrımını doğurur. Uygulamada kuruluşun tabi olduğu hukuk rejimi tartışmalı olmuş, Yargıtay kararlarında özel hukuk hükümlerine tabi, ticari usullere göre idare edilen bir kuruluş olarak değerlendirilmiş ve uyuşmazlıkların adli yargıda görüleceği kabul edilmiştir. (13. Hukuk Dairesi, 2012/27771 E., 2012/27134 K., 21.11.2012) ## İlgili konular - Bakanlar Kurulu, milli savunma ve idare (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/bakanlar-kurulu-milli-savunma-ve-idare - İdarenin kuruluşu ve kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/idarenin-kurulusu-ve-kamu-hizmeti-gorevlileriyle-ilgili-hukumler ## Örnek kararlar - 2025/32 E., 2025/234 K., 26.11.2025 — ilgili: 6701 s. K. m.8 - 2025/117 E., 2025/236 K., 26.11.2025 — ilgili: 7540 s. K. m.3 - 2022/107 E., 2025/146 K., 10.07.2025 — ilgili: 7540 s. K. m.3 ## İlgili terimler [İdari ve mali özerklik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idari-ve-mali-ozerklik) · [Vakıf](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vakif) · [Basın İlan Kurumu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/basin-ilan-kurumu) · [İdarenin bütünlüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/idarenin-butunlugu) · [Vakıf yükseköğretim kurumu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vakif-yuksekogretim-kurumu) · [Özel bütçe](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-butce) · [Bilimsel özerklik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bilimsel-ozerklik) · [Yönetmelikle düzenleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yonetmelikle-duzenleme) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.