--- title: "Kamulaştırma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamulastirma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kamulaştırma **Kısaca:** Kamulaştırma, 16 kanunda 17 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.717 · taşınmaz mülkiyetinin kaybı: Kamu yararı için mülkiyetin devlete veya kamu kurumuna geçirilmesi işlemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-717) - TBK m.310: Kamu yararı amacıyla malikin mülkiyetinin bedel karşılığı idareye geçirilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-310) - Anayasa m.46 · kamulaştırma: Devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamu yararı gerektirdiğinde özel mülkiyetteki taşınmazın tamamını ya da bir kısmını, sahibinin rızası aranmadan kamu mülkiyetine geçirmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-46) ## Kanunda nerede geçiyor ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-1#f1): Kamu yararı gerektirdiğinde, idarenin özel mülkiyetteki taşınmaz malı malikin rızasına bakılmaksızın kanunla gösterilen usulle kamu malları arasına alması işlemidir. Mülkiyet hakkına müdahale niteliği taşıdığı için kanunla düzenlenir. - Kamulaştırma Kanunu m.3 – Kamulaştırma şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-3#f1): İdarenin kamu hizmeti için özel mülkiyetteki taşınmaz mal, kaynak ya da irtifak hakkını bedel karşılığında kendi mülkiyetine ya da kullanımına almasıdır. Kamu hizmeti için gerekli olmayan malın kamulaştırılmasına bu madde dayanak olamaz. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.46 – D. Kamulaştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-46#f1): Devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamu yararı gerektirdiğinde özel mülkiyetteki taşınmazın tamamını ya da bir kısmını, sahibinin rızası aranmadan kamu mülkiyetine geçirmesidir. Maddede bu yetki, kanunla gösterilen esas ve usuller çerçevesinde tanınmıştır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.717 – C. Taşınmaz mülkiyetinin kaybı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-717#f2): Kamu yararı için mülkiyetin devlete veya kamu kurumuna geçirilmesi işlemidir. Mülkiyetin hangi andan itibaren sona ereceği bu maddeye göre özel kanunla belirlenir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.310 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-310#f2): Kamu yararı amacıyla malikin mülkiyetinin bedel karşılığı idareye geçirilmesidir. Bu durumda kamulaştıran idare kira sözleşmesinin tarafı olmaz; kiralanan kiracının elinden alınır. ### İlköğretim ve Eğitim Kanunu - İlköğretim ve Eğitim Kanunu m.63 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/222-sayili-ilkogretim-ve-egitim-kanunu/madde-63#f2): Malik rızası alınamadığında, taşınmazın umumi mevzuata göre zorla devralınmasıdır. Maddede yalnız bu yola gidileceği belirtilmiş, usul ve bedel kuralları kanun dışı mevzuata bırakılmıştır. ### Kat Mülkiyeti Kanunu - KMK m.49 – B) Kat irtifakının sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-49): Taşınmazın kamu yararı için mülkiyetinin devredilmesidir. Kamulaştırma gerçekleştiğinde kat irtifakı kendiliğinden sona erer; ayrı bir fesih kararı gerekmez. ### Gecekondu Kanunu - Gecekondu Kanunu m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/775-sayili-gecekondu-kanunu/madde-5): Malikin rızası aranmaksızın, kamu yararı amacıyla taşınmazın idare adına edinilmesidir. Maddede kamulaştırma, satın alma ile alternatif bir yol olarak öngörülmüştür. ### Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu - Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.42 – Zarar vermede tazminat yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-42#f2): Kazı, sondaj ve araştırma yapılan yerin Bakanlık tarafından mülkiyetinin devralınmasıdır. Madde, bedelin takdirinde genel kamulaştırma hükümlerinin uygulanacağını belirtir. ## Karıştırılan kavramlar - **Satın alma / Kamulaştırma** (222 s. K. m.63): Satın alma, malikin rızasına dayanır ve bedel üzerinde anlaşmayla gerçekleşir. Kamulaştırma, malik rızası alınamadığında umumi mevzuata göre uygulanan zorunlu devir yoludur. Madde sıralamayı bağlar; kamulaştırmaya ancak rızanın alınamaması hâlinde gidilebilir. - **Tahsis / Satın alma ve kamulaştırma** (222 s. K. m.63): Tahsis, kamu arazisinden yer ayrılmasıdır ve özel mülkiyete müdahale içermez. Satın alma ve kamulaştırma, özel mülk üzerinde işlem yapılmasıdır. Özel arazi ancak tahsis yolu tükendiğinde sözkonusu olur. - **Genel hal / sosyal amaçlı kamulaştırma** (Anayasa m.46): Kamu yararı gereği yapılan olağan kamulaştırmada bedel gerçek karşılık üzerinden peşin ve nakden ödenir. Tarım reformu, büyük enerji ve sulama, iskân, yeni orman, kıyı koruma ve turizm amaçlı kamulaştırmalarda ödeme kanunla belirlenen şekilde yapılabilir. Yalnız ikinci grupta taksitle ödeme mümkündür; taksitlendirme süresi beş yılı geçemez ve taksitler eşit olmalıdır. - **Kamulaştırma bedeli / taksit ve ödenmemiş bedel faizi** (Anayasa m.46): Peşin ödenen kamulaştırma bedelinde gecikme hâlinde ayrıca bir faiz kuralı maddede yer almaz. Taksitli ödemede ve herhangi bir sebeple ödenmemiş bedelde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır. Taksitte ya da ödenmeyen bedelde bu yüksek faiz işletilir; bu faizin uygulanma alanı yalnızca maddede belirtilen iki hâldir. - **Tazminat takdiri / Kamulaştırma bedeli takdiri** (2863 s. K. m.42): Tazminat, Bakanlığın komisyonunca takdir edilir. Kamulaştırılan yerin bedeli için genel kamulaştırma hükümleri uygulanır. Her iki bedel için takdir usulü farklıdır; kamulaştırmada genel kamulaştırma hükümleri geçerlidir. - **Havaalanı inşası / kamulaştırma, etüd, proje, onarım işleri** (2920 s. K. m.34): Ulaştırma Bakanlığı ihtiyaç ve standartları saptar. Kamulaştırma, etüd, proje, aplikasyon, onarım ve inşaat işleri Bayındırlık Bakanlığınca yapılır. Yetki iki bakanlık arasında bölünmüştür; faaliyetlerde koordinasyon ve işbirliği zorunludur. ## İlgili konular - Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler, kamu yararı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/sosyal-ve-ekonomik-haklar-ve-odevler-kamu-yarari - Üçüncü kişinin ileri sürdüğü haklar sebebiyle sorumluluk ve kiracının borçları (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ucuncu-kisinin-ileri-surdugu-haklar-sebebiyle-sorumluluk-ve-kiracinin-borclari - Taşınmaz mülkiyetinin konusu, kazanılması ve kaybı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-mulkiyetinin-konusu-kazanilmasi-ve-kaybi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2024/441 E., 2025/727 K., 19.11.2025 — ilgili: 2942 s. K. m.1 - Hukuk Genel Kurulu, 2019/241 E., 2019/560 K., 14.05.2019 — ilgili: Anayasa m.46 - Hukuk Genel Kurulu, 2017/2373 E., 2019/63 K., 05.02.2019 — ilgili: Anayasa m.46 ## İlgili terimler [Küçük çiftçi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kucuk-ciftci) · [Kullanma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kullanma-hakki) · [İrtifak hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/irtifak-hakki) · [BOTAŞ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/botas) · [Havaalanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/havaalani) · [Gayri ayni hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayri-ayni-hak) · [Kurum ve Kurul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurum-ve-kurul) · [Önleme bölgesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onleme-bolgesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.