--- title: "Kanuni faiz nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-faiz" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kanuni faiz **Kısaca:** Kanuni faiz, 16 kanunda 22 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - SGGSSK m.96 · yersiz ödemelerin geri alınması: Yersiz ödemenin geri alınmasında borç tutarına eklenen faizdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-96) - TTK m.522 · çalışanlar ve işçiler lehine yardım akçesi: Geri verilecek aidat tutarına ödeme tarihinden itibaren işletilecek faizdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-522) - DMK geç. m.34: 1/1/2006 tarihinden geçerli olmak üzere tespit ve ilan edilen faiz oranıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/gecici-madde-34) ## Kanunda nerede geçiyor ### Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGGSSK m.96 – Yersiz ödemelerin geri alınması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/madde-96#f3): Yersiz ödemenin geri alınmasında borç tutarına eklenen faizdir. Kurumun hatalı işlemi halinde ilgiliye tebliğden itibaren yirmi dört ay içinde yapılacak ödemeler faizsizdir. - SGGSSK ek m.17 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/ek-madde-17#f3): İade edilecek tutarın, maddede belirtilen başlangıç tarihinden ödeme tarihine kadar hesaplanmasında esas alınan faiz oranıdır. Oran, kanuni faiz hesabına ilişkin genel mevzuata göre belirlenir. - SGGSSK geç. m.64 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5510-sayili-sosyal-sigortalar-ve-genel-saglik-sigortasi-kanunu/gecici-madde-64#f1): Kesinleşmiş mahkeme kararındaki borca, sürenin başlangıcından itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uyarınca işleyen faizdir. Madde bu faizin tahsilinden vazgeçilmesini düzenler. ### Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun - Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.1 – Kanuni faiz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3095-sayili-kanuni-faiz-ve-temerrut-faizine-iliskin-kanun/madde-1): Miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş olan ve 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesine göre hesaplanan yıllık faizdir. Maddenin uygulandığı kapital faiz niteliğindeki ödemeleri kapsar. - Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.3 – Mürekkep faiz (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3095-sayili-kanuni-faiz-ve-temerrut-faizine-iliskin-kanun/madde-3#f1): Faiz oranı ve miktarı kanun tarafından belirlenen faiz türüdür. Bu maddede, kanuni faiz hesabında da bileşik faizin yasak olduğu belirtilir. - Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.5 – Kaldırılan ve uygulanmayacak olan hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3095-sayili-kanuni-faiz-ve-temerrut-faizine-iliskin-kanun/madde-5#f2): Taraflar akdi faiz kararlaştırmamışsa uygulanan, 3095 sayılı Kanun ve ilgili Bakanlar Kurulu kararına göre belirlenen faiz oranıdır. Oran, borcun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata göre tespit edilir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.9 – 2. Uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-9): Taraflar faiz oranı kararlaştırmamışsa kanunun belirlediği faiz oranıdır. Oranı ve uygulama koşullarını ilgili mevzuat belirler, bu madde oranı kendisi göstermez. - TTK m.522 – 2. Çalışanlar ve işçiler lehine yardım akçesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-522): Geri verilecek aidat tutarına ödeme tarihinden itibaren işletilecek faizdir. Maddede faiz oranı açıkça yazılmamış, kanuni faiz öngörülmüştür. ### Kamulaştırma Kanunu - Kamulaştırma Kanunu m.22 – Vazgeçme, iade ve devir (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-22): Kamulaştırma bedelinin alındığı günden itibaren işleyen ve geri alımda bedelle birlikte ödenmesi gereken faizdir. Bir yıl içinde gerçekleşen iadede bu faiz alınmaz. - Kamulaştırma Kanunu m.23 – Mal sahibinin geri alma hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-23): Mal sahibinin kamulaştırma bedelini aldığı günden itibaren, geri alma sırasında ödemesi gereken ve kanunda belirlenen faizdir. Geri alma bedeli, anaparanın yanında bu faizi de kapsar. ### Devlet Memurları Kanunu - DMK geç. m.34 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/gecici-madde-34#f2-b): 1/1/2006 tarihinden geçerli olmak üzere tespit ve ilan edilen faiz oranıdır. Yalnız 5/8/1996 öncesi senet alınmış olanlarda, sarf tarihinden Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar olan süre için işletilir. ### 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun - 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2022-sayili-65-yasini-doldurmus-muhtac-gucsuz-ve-kimsesiz-turk-vatandaslarina-aylik-baglanmasi/madde-5): Geri alınacak aylıkların ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar işletilecek faizdir. Maddede oranı belirtilmediğinden oran, kanuni faize ilişkin genel mevzuata göre belirlenir. ### Yükseköğretim,kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun - Yükseköğretim,kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun m.7 – Öğrenim Ücreti (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3843-sayili-yuksekogretim-kurumlarinda-ikili-ogretim-yapilmasi-2547-sayili-yuksekogretim/madde-7): Gecikmeli ödemede öğrencinin ödemesi gereken, kanunda öngörülen faizdir. Birinci taksit gecikmesinde değil, ikinci taksitin ek süre içinde ödenmemesi halinde aranır. ### Mülga 2613 ve 766 Sayılı Kanunlarla Hazine Adına Tescil Edilen Miktar Fazlalıklarının İlgililerine Devrine Dair Kanun - Mülga 2613 ve 766 Sayılı Kanunlarla Hazine Adına Tescil Edilen Miktar Fazlalıklarının İlgililerine Devrine Dair Kanun m.2 – Devir şekli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4072-sayili-mulga-2613-ve-766-sayili-kanunlarla-hazine-adina-tescil-edilen-miktar/madde-2): Taksitle ödenecek miktar üzerinden, taksit süresi boyunca işleyen ve taksit tutarıyla birlikte ödenen faizdir. Faizsiz ödeme, bu biçimde söz konusu olamaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Kanuni faiz-temerrüt faizi / sözleşmeyle kararlaştırılan faiz** (3095 s. K. m.3): Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesabında 3095 m.3/I yasağı doğrudan uygulanır. Sözleşmeyle kararlaştırılan iradi faizde de TBK m.388/III yasağı vardır; ancak 3095 m.3 metni kanuni ve temerrüt faizinden söz eder. Her iki durumda da bileşik faiz yasağı vardır; TTK istisnası ticari ilişkilerde ayrıca uygulanır. - **Geri ödeme alacağı / ödeme anındaki kanuni faiz** (1512 s. K. m.20): Geri ödenecek tutar, ödenen para ile ödeme süresine karşılık gelen kanuni faizi birlikte kapsar. Ödemenin yapıldığı dönemdeki ücret dışında bir asıl alacak ve faiz hesaplanmaz. Tahsil edilecek tutar ana para ile faizin toplamıdır. - **Sözleşme faizi / Kanuni faiz** (TMK m.852): Sözleşme faizi taraflarca kararlaştırılan orandır ve bu madde uyarınca serbesttir. Kanuni faiz, faiz oranı sözleşmede belirlenmediğinde kanunun belirlediği orandır. Sözleşmede oran varsa sözleşme oranı, yoksa kanuni oran uygulanır. - **Kanuni faiz / Akdi faiz** (TBK m.189): Kanundan doğan faiz alacağı. Taraflar arasında kararlaştırılmış faiz. İki faiz türü de işlemiş faiz olarak devralana geçebilir. - **İradi faiz / kanuni faiz** (TTK m.8): Taraflarca sözleşmede belirlenen faiz oranı; ticari işlerde serbesttir. Oranı sözleşme belirlemezse kanun koyucunun belirlediği kanuni faiz oranı (3095 sayılı Kanun'a göre) uygulanır. Ticari işlerde oran belirlenmemişse faiz oranı yasal orana bağlanır; oran belirlenmişse sözleşmedeki oran geçerlidir. - **Kanuni faiz genişlemesi / Ödeme zamanı ve yeri değişikliği** (TTK m.1019): Faiz oranının asgari kanuni orana çıkarılması, yani ipoteğin kapsamının genişletilmesi işlemidir. Ölçütü faiz oranının asgari kanuni orandan aşağı kalmasıdır. Faizin ödeme zamanı ve yerinde yapılan değişikliktir. Oran üzerinde bir etki yapmaz, yalnızca ifa usulünü değiştirir. Genişletme için derece sahiplerinin onayı aranmaz, buna karşılık ödeme zamanı ve yeri değişikliği için de onay aranmaz. İki halde de hak sahiplerinin onayına gerek yoktur; ancak kapsam ayrımı önemlidir. ## İlgili konular - Ortak ve çeşitli hükümler (Sosyal Güvenlik Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/sosyal-guvenlik-hukuku/ortak-ve-cesitli-hukumler - Başlangıç (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/baslangic - Şirketin finansal tabloları, yedek akçeler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/sirketin-finansal-tablolari-yedek-akceler ## İlgili terimler [Geri alma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geri-alma-hakki) · [Temerrüt Faizi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temerrut-faizi) · [Resen tescil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-tescil) · [Kesinleşme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesinlesme) · [Mahsup](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mahsup) · [Mürekkep faiz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/murekkep-faiz) · [Öğrenim Ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ogrenim-ucreti) · [Anapara](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/anapara) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.