---
title: "Kanuni karine nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-karine"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Kanuni karine

**Kısaca:** Kanun koyucunun bizzat düzenlediği, bir olgudan başka bir olgunun varlığının ya da yokluğunun çıkarılmasını öngören kuraldır. Karinenin dayanağı olan olgu ispatlandığında karşı taraf, aksini ispatla yükümlü olabilir. (TMK m.6)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.6 – I. İspat yükü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-6): Kanun koyucunun bizzat düzenlediği, bir olgudan başka bir olgunun varlığının ya da yokluğunun çıkarılmasını öngören kuraldır. Karinenin dayanağı olan olgu ispatlandığında karşı taraf, aksini ispatla yükümlü olabilir.
- TMK m.222 – IV. İspat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-222): Kanunun bir olgudan başka bir olguya ya da hukuki sonuca geçişi öngördüğü ispat kuralıdır. Karineye dayanan taraf yalnızca karinenin temelini oluşturan olguyu ispatlar; karşı taraf aksini ispat edebilir.
- TMK m.985 – II. Zilyetlik dolayısıyla hakkın korunması — 1. Mülkiyet karinesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-985): Kanunun belirttiği olgudan, ispat yükünü değiştiren ve aksi ispatlanabilen karinedir. Karşı taraf, karinenin dayandığı olgunun aksini ya da hakkın bulunmadığını ispatla çürütebilir.

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.190 – İspat yükü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-190#f2): Kanunun bir vakıadan başka bir vakıanın varlığını varsaymasıdır. Karineye dayanan taraf yalnız karinenin temelini oluşturan vakıayı ispat eder; karine sonucu ispat yükünden kurtulur.

## Karıştırılan kavramlar

- **Adi kanuni karine / kesin kanuni karine** (TMK m.6): Adi karine aksi ispatlanabilen karinedir; karşı taraf karinenin aksini ispatla çürütebilir. Kesin karine aksi iddia ve ispat edilemeyen karinedir; karşı taraf karinenin aksini ileri süremez. Adi karinede karşı taraf ispat yükü altında kalarak aksini kanıtlayabilir; kesin karinede bu imkân yoktur.
- **Kanuni karine / fiili karine** (TMK m.6): Kanuni karine kanun koyucunun bizzat düzenlediği karinedir. Fiili karine kanunda yer almayıp hâkimin ispat edilmiş bir olgudan çıkardığı karinedir. Kanuni karinede karineyi kuran olgu ispatlandığında sonuç kanundan doğar; fiili karinede hâkimin takdiri belirleyicidir.
- **Kesin kanuni karine / Kanuni karine (aksi ispatlanabilir)** (HMK m.190): Kesin kanuni karinede kanunun öngördüğü istisna dışında karşı taraf aksini ispat edemez. Aksini ispat edilebilir kanuni karinede karşı taraf, sonucun gerçekleşmediğini delille gösterebilir. Kesin karinede sonuç kesin kabul edilir; aksi ispatlanabilen karinede karşı taraf sonucu çürütebilir.

## İlgili konular

- Mülkiyet ve kişisel mallar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mulkiyet-ve-kisisel-mallar
- Başlangıç (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/turk-medeni-kanunu
- Zilyetlik dolayısıyla hakkın korunması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/zilyetlik-dolayisiyla-hakkin-korunmasi
- İspat ve deliller: genel hükümler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/genel-hukumler-hmk

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2023/467 E., 2024/199 K., 24.04.2024 — ilgili: HMK m.190, TMK m.222

## İlgili terimler

[Mülkiyet karinesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mulkiyet-karinesi) · [Aksi ispat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/aksi-ispat) · [İspat yükü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ispat-yuku) · [Adi karine](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adi-karine)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.