--- title: "Kanuni süre nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-sure" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kanuni süre **Kısaca:** Kanuni süre, 6 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.90 · sürelerin belirlenmesi: Doğrudan kanunda belirlenmiş süredir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-90) - CMK m.276 · istinaf isteminin hükmü veren mahkemece reddi: İstinaf isteminin yapılabileceği süredir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-276) - VUK m.17 · mühlet verme: Vergi muamelesine ilişkin ödevin yerine getirilmesi için kanunda öngörülen süredir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-17) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.276 – İstinaf isteminin hükmü veren mahkemece reddi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-276): İstinaf isteminin yapılabileceği süredir. Bu süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (m.273). Süre geçtikten sonra yapılan istem reddedilir. - CMK m.296 – Temyiz isteminin kabule değer sayılmamasından dolayı hükmü veren mahkemece reddi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-296): Temyiz isteminin yapılabileceği yasal süredir ve kanunda belirlenen süreyi aşan başvurular bu maddeye göre reddedilir. Sürenin hesabı ve başlangıcı bu maddede değil, temyiz süresini düzenleyen hükümde belirlenir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.90 – Sürelerin belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-90): Doğrudan kanunda belirlenmiş süredir. Hâkim bu süreleri kural olarak artıramaz veya eksiltemez. - HMK m.379 – Talebin ön incelemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-379#f1-a): Yargılamanın iadesi talebinin yapılabileceği, kanunda belirlenen süredir. Süre sınırının hesabı ve başlangıcı bu maddede değil, iade talebine ilişkin maddede düzenlenmiştir. ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.17 – Mühlet verme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-17): Vergi muamelesine ilişkin ödevin yerine getirilmesi için kanunda öngörülen süredir. Mühletin uzunluğu bu sürenin bir katı ile sınırlıdır. - VUK m.344 – Vergi ziyaı cezası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-344): Beyannamenin verilmesi gereken son gün. Bu süre geçtikten sonra verilen beyannamelerde üçüncü fıkradaki indirim uygulanır; süre geçmeden verilen beyanname indirime tabi değildir. ### Nüfus Hizmetleri Kanunu - Nüfus Hizmetleri Kanunu m.31 – Bildirim süresi ve yükümlü olanlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5490-sayili-nufus-hizmetleri-kanunu/madde-31#f2): Birinci fıkraya göre ölüm olayının meydana geldiği tarihten itibaren on gündür; dış temsilciliklerde ise olaydan haberdar olunan tarihten itibaren on gündür. Süre, olay tarihi ile haberdar olma tarihi arasındaki farka göre belirlenir. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.112 – Yasal defterlerde, muhasebe kayıtlarında ve finansal tablo ve raporlarda usulsüzlük (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-112): Defter ve belgelerin saklanması gereken yasal süredir. Saklama süresi dolmadan belgelerin imha edilmesi birinci fıkra bent (b) kapsamına girer. ### Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun - Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun m.5 – Matrah ve vergi artırımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7326-sayili-bazi-alacaklarin-yeniden-yapilandirilmasi-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik/madde-5): Beyannamenin Vergi Usul Kanunu'nda belirlenen verilme süresidir. Birinci fıkranın (ç) bendinde, %15 oranının uygulanabilmesi için bu sürenin aşılmamış olması aranır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kanunî süre bir aydan uzun / bir aydan kısa** (VUK m.17): Kanunî süre bir aydan uzunsa mühlet, kanunî sürenin bir katını geçemez. Kanunî süre bir aydan kısaysa mühlet, bir ayı geçemez. Kısa süreli ödevlerde verilebilecek azami mühlet bir ay ile sınırlıdır; uzun süreli ödevlerde ise kanunî sürenin katı esas alınır. - **Kanuni süre / hâkim tarafından tespit edilen süre** (HMK m.90): Kanuni süre, doğrudan kanunda belirlenmiş süredir ve kural olarak kesindir. Hâkim tarafından tespit edilen süre, kanunun verdiği yetkiye dayanarak hâkim tarafından belirlenir. Kanuni süre kural olarak hâkim tarafından değiştirilemez; hâkim tespit ettiği süreyi haklı sebeple değiştirebilir. - **Sözleşmeyle uzatma / kanuni süre uzatma** (TBK m.95): Taraflar sözleşmeyle süre uzatmışsa m.95 doğrudan uygulanır. Kanuni sürelerde uzatma ancak kıyas yoluyla ve niteliğin elverdiği ölçüde uygulanabilir. Hak düşürücü süreler ve usul süreleri bakımından m.95 uygulanamaz; bu sürelerde kanunda öngörülmedikçe uzatma yapılamaz. - **Sözleşmeyle belirlenen süre / kanuni süre** (TTK m.1169): Taraflar boşaltma süresini sözleşmede açıkça kararlaştırmışsa, süre bu kayda göre belirlenir. Sözleşmede süre yoksa ikinci fıkradaki yirmidört saatlik kesintisiz çalışma ölçütü ve somut koşullar esas alınır. Sözleşmedeki süre ile kanuni süre farklı olabilir; kanuni süre, sözleşmenin sessiz kaldığı hâllerde hesap ölçütü olur. - **Kanuni süre içinde beyanname / süre dışı veya ödeme yapılmaması** (6111 s. K. m.6): Beyannamesini kanuni süresinde veren, vergisini süresinde ödeyen ve 2 nci ile 3 üncü maddelerden yararlanmayan mükellef için artırılan matrah %15 oranında vergilendirilir. Bu şartları taşımayan mükellef için artırılan matrah %20 oranında vergilendirilir. Vergi oranı %15 ile %20 arasında değişir. ## İlgili konular - İstinaf (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/istinaf - Temyiz isteminin kabule değer sayılmamasından dolayı hükmü veren (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/temyiz-isteminin-kabule-deger-sayilmamasindan-dolayi-hukmu-veren - Süreler, eski hâle getirme ve adli tatil (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/sureler-eski-hale-getirme-ve-adli-tatil - Yargılamanın iadesi (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yargilamanin-iadesi - Süreler ve vergi alacağının tayini (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/sureler-ve-vergi-alacaginin-tayini - Vergi cezaları (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/vergi-cezalari ## İlgili terimler [Temyiz isteminin reddi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temyiz-isteminin-reddi) · [Stopaj artırımı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/stopaj-artirimi) · [Asgari matrah](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asgari-matrah) · [Kasıtlı suç](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kasitli-suc) · [Bildirim yükümlüsü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirim-yukumlusu) · [Mühlet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhlet) · [Matrah artırımı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/matrah-artirimi) · [Yargılamanın iadesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargilamanin-iadesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.