---
title: "Kapsam nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kapsam"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Kapsam

**Kısaca:** Kanunun hangi kişiler bakımından uygulanacağını belirleyen düzenlemedir. Kişinin hangi kurumda ve hangi sınıfta çalıştığı bu tespitte belirleyicidir. (7068 s. K. m.2)

## Kanunda nerede geçiyor

### Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu
- Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3359-sayili-saglik-hizmetleri-temel-kanunu/madde-2): Kanunun hangi kişi ve kuruluşlara uygulanacağını gösteren sınırdır. Kanun, kişilerin sağlık hizmeti sunma ya da alma durumuna bakmaksızın, kapsam kurallarında sayılan öznelere uygulanır.

### Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun
- Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.2 – Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7068-sayili-genel-kolluk-disiplin-hukumleri-hakkinda-kanun-hukmunde-kararnamenin-kabul/madde-2): Kanunun hangi kişiler bakımından uygulanacağını belirleyen düzenlemedir. Kişinin hangi kurumda ve hangi sınıfta çalıştığı bu tespitte belirleyicidir.

## Karıştırılan kavramlar

- **8. madde kapsamındaki iş / kapsam dışı iş** (167 s. K. m.5): Yeraltı suyu arama veya kullanma işi 8. maddenin kapsamına girerse, belge alınması zorunludur. İş 8. maddenin kapsamına girmiyorsa, belge alınması zorunlu değildir ve arazi sahibinin hakkı doğrudan doğar. Belge zorunluluğu yalnız 8. madde kapsamındaki işlerde doğar; kapsam dışı işte belge olmaksızın hak kullanılabilir.
- **Toplu sözleşme kapsamındaki işçi / toplu sözleşmeye paralel zam alan kapsam dışı personel** (GVK geç. m.14): Toplu iş sözleşmesine tabi işçiler, sözleşmenin doğrudan kapsamına girer. Kapsam dışı personel, sözleşmeye paralel olarak zam almaları nedeniyle maddenin kapsamına açıkça dahil edilmiştir. Her iki grup için de vergi değişikliğinden doğan net ücret artışı Merkez Bankasındaki hesaba aktarılır.
- **Kesinti muafiyeti kapsamındaki ödeme / kapsam dışı ödeme** (GVK geç. m.84): Hibeyle finanse edilen yıllara sâri inşaat ve onarım işlerine ya da bu işleri icra eden serbest meslek sahiplerine yapılan ödeme, ikinci fıkra kapsamındadır. Bu nitelikte olmayan ödemeler için muafiyet öngörülmemiştir. Kapsamdaki ödemede fon hesabı tutarı ölçüsünde, belirtilen vergi kesintileri yapılmaz; kapsam dışında genel kesinti hükümleri uygulanır.
- **Kanun kapsamındaki kurum / kapsam dışı kuruluş** (237 s. K. m.17): Ek fıkrada sayılan kuruluşlardan 237 sayılı Kanun kapsamında bulunanlar yasağın muhatabıdır. Aynı kuruluş türünde olup Kanun kapsamında bulunmayan kuruluşlar ek fıkranın bu koşulunu karşılamaz. Kapsam dışında kalan kuruluşun taşıt giderlerinin bu fıkra uyarınca bütçeden ödenmesi yasağı doğmaz.
- **Madde kapsamındaki gelir / kapsam dışı kişisel vergi yükümlülüğü** (278 s. K. m.15): Kanunda sayılan Kurum gelirleri ve Kurum mallarına muafiyet tanınmıştır. Kurumun sayılan gelirleri dışında kalan vergi ve diğer mali yükümlülükler maddenin kapsamı dışındadır. Kapsam dışı kalan gelirler için muafiyet iddiası bu madde ile dayandırılamaz.
- **Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personel / kapsam dışı personel** (278 s. K. m.17): Toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunan personelin ücreti bu sözleşmeyle belirlenir. Kapsam dışı personelin aylık net ücreti, diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara bağlı olmaksızın üst sınırla Yönetim Kurulunca belirlenir. Kapsam dışı personel için ücret üst sınırı referans pozisyon ödemesinin iki katıdır; bu personel için ücret toplu sözleşmeye değil bu üst sınıra göre tespit edilir.

## Örnek kararlar

- 1987/16 E., 1988/8 K., 19.04.1988 — ilgili: 3359 s. K. m.2
- 2. Daire, 2021/8713 E., 2025/5135 K., 12.11.2025 — ilgili: 7068 s. K. m.2
- 2. Daire, 2021/10253 E., 2025/4300 K., 08.10.2025 — ilgili: 7068 s. K. m.2

## İlgili terimler

[Özel hukuk tüzel kişisi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ozel-hukuk-tuzel-kisisi) · [Kamu kurum ve kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-kurum-ve-kurulusu)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.