--- title: "Kaptan nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaptan" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kaptan **Kısaca:** Kaptan, 3 kanunda 25 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.1092 · yabancı mevzuata uyma: Gemiyi idare eden ve gemi adına yetkili olan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1092) - 4922 s. K. m.14 · denizde can kurtarma: Gemiyi idare eden ve gemi üzerinde yetkili kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-14) - 854 s. K. m.2 · işveren, gemiadamı, kaptan ve işveren vekilinin tarifi: Gemiyi sevk ve idare eden kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-2) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.934 – IV- Gemi adamları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-934#f1): Tanımda sayılan ilk gemi adamı kategorisidir. Gemiyi yöneten kişi olarak gemi adamları arasında açıkça anılmıştır. - TTK m.948 – 2. Tasdikname veya şahadetname almadan ve gemide bulundurmadan bayrak çekme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-948#f1): Geminin işletilmesinden ve gemi belgelerinin bulundurulmasından sorumlu gemi adamıdır; belgelerin gemide bulundurulması yükümlülüğü ona yüklenmiştir. - TTK m.949 – 3. Harp gemileri ile istihkâmlar önünde ve limanda bayrak çekmemek (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-949#f1): Geminin yönetiminden sorumlu kişidir. Bu madde bakımından suçun faili, bayrak çekme yükümlülüğü kendisine düşen kaptandır. - TTK m.950 – 4. Geminin adının ve bağlama limanının yazılmaması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-950#f1): Geminin yönetiminden sorumlu olan ve yükümlülüğün muhatabı kabul edilen kişidir. Yükümlülüğün yerine getirilmesi kaptanın görevi olarak düzenlenmiştir. - TTK m.1089 – B) Sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1089#f1): Geminin yönetiminden ve seyrinden sorumlu olan, gemi adamları üzerinde amir sıfatı taşıyan kişidir. Maddenin sorumluluk kurduğu birincil muhatap budur. - TTK m.1092 – II- Yabancı mevzuata uyma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1092#f1): Gemiyi idare eden ve gemi adına yetkili olan kişidir. Sorumluluk, kaptanın gemi yabancı bir ülkede bulunduğu sırada yaptığı veya yapmadığı işlemlere bağlanır. - TTK m.1093 – III- Yola çıkma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1093#f1): Geminin yönetimini ve seyri sırasında donanımını yürüten, gemi adamları üzerinde amir olan kişidir. Bu maddede kaptanın sefere çıkış ve yolculuğu sürdürme görevi ele alınır. - TTK m.1102 – VIII- Donatanın menfaatlerini koruma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1102#f1): Gemiyi yöneten ve geminin işletilmesinden sorumlu olan kişidir. Bu madde bakımından kaptanın donatana karşı koruma yükümlülüğünün öznesidir. - TTK m.1104 – b) Gemi bağlama limanı dışında bulunduğu sırada (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1104#f1): Geminin komutasını yürüten ve gemi bağlama limanı dışındayken donatanı üçüncü kişilere karşı temsil eden kişidir. Temsil yetkisi kaptan sıfatıyla doğar ve bu sıfatın dışına çıkan işlemler bakımından madde bir yetki vermez. - TTK m.1106 – 2. Temsil yetkisinin sınırlandırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1106#f1): Geminin idaresinden sorumlu, kanundan doğan temsil yetkisine sahip kişidir. Bu yetki, donatanın ayrıca bir sözleşmeyle vermesine gerek olmaksızın kanundan doğar. - TTK m.1107 – 3. Fesihten sonra kaptanın yetkilerinin kaldırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1107#f1): Gemi üzerindeki yetkileri ve donatanla olan sözleşmesi çerçevesinde geminin işletilmesinden sorumlu kişidir. Yasağın konusu, kaptanın bu sıfatla sahip olduğu yetkilerdir. - TTK m.1108 – 4. Kaptanın vekâletsiz iş görmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1108#f1): Gemiyi idare eden ve gemi adamlarının amiri olan kişidir. Bu maddede kaptan, donatanın vekâleti olmaksızın hareket eden kişi olarak ele alınır. - TTK m.1109 – 5. Donatanın kaptanın yaptığı işlemlerden doğan sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1109#f1): Gemiyi sevk ve idare eden, donatan adına hareket eden gemi adamıdır. Kaptanın işlemleri donatanı bağlayabilmesi için gemiyi sevk ve idare eden kişi sıfatıyla kanuni yetkileri dâhilinde yapılmış olmalıdır. - TTK m.1111 – II- Kendi hesabına gemiye eşya yükleme yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1111#f1): Geminin idaresinden sorumlu olan ve gemi adamları üzerinde yetkisi bulunan kişidir. Maddedeki yasak, kaptanın kendi hesabına hareket etmesi halinde uygulanır; kaptanın gemi işletmesindeki görevi bu yasağın konusu değildir. - TTK m.1112 – III- Yükle ilgili olanların menfaatlerini koruma yükümlülüğü — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1112#f1): Gemiyi yöneten ve yolculuk sırasında gemi adına yükle ilgili kararları veren kişidir. Bu madde bakımından yükün korunmasından sorumlu olan taraf kaptandır. - TTK m.1114 – 3. Eşya üzerinde tasarruf yetkisi a) Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1114#f1): Geminin yönetiminden sorumlu olan ve yolculuk sırasında gemiyi temsil eden gemi adamıdır. Madde bakımından yetki, yalnızca kaptanın sıfatına bağlıdır. - TTK m.1134 – II- Geminin ticari yönetimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1134#f2): Geminin komutasını yürüten ve gemi adamlarını yöneten kişidir. Bu maddede, tahsis olunanın ticari talimatlarına uymakla yükümlü tutulan kişi olarak yer alır. - TTK m.1149 – 3. Bilgi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1149#f1): Geminin yönetiminden sorumlu kişidir. Maddenin normal hâlde bilgi hükmü kurduğu kişi, taşıyan ve acentesinden ayrı olarak kaptandır; bu maddeyle kaptanın bilgisi ikame edilir. - TTK m.1251 – I- Kaptanın talimatına uyma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1251#f1): Gemiyi yöneten ve gemide düzeni sağlamakla görevli kişidir. Talimat verme yetkisi, kaptanın gemi üzerindeki görevinden doğar ve yolcu bu yetkiye bağlıdır. - TTK m.1300 – III- Kurtarma sözleşmesi — 1. Sözleşme yapma yetkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1300#f1): Aracı yöneten ve araç üzerinde yetkili olan kişidir. Bu madde bakımından kaptanın yetkisi, aracın malikinin adına hareket etmesine dayanır ve malikin açık bir yetki vermesini gerektirmez. - TTK m.1317 – I- Kaptanın yükümlülüğü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1317#f1): Gemiyi idare eden ve gemi adamları üzerinde amir olan kişidir. Madde bakımından yardım yükümlülüğünü taşıyan kişi kaptandır, gemi adamları ve malik bu yükümlülüğün muhatabı değildir. ### Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.14 – Denizde can kurtarma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-14#f1): Gemiyi idare eden ve gemi üzerinde yetkili kişidir. Maddenin muhatabı olan yardım ödevi, kaptanın bulunduğu gemi üzerinden doğar. - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.22 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-22#f1): Geminin komutanıdır. Tehlikeli eşyanın yüklenmesi veya taşınmasına ilişkin aykırılıkta donatanla birlikte idari para cezasına muhatap olur. - Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun m.24 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4922-sayili-denizde-can-ve-mal-koruma-hakkinda-kanun/madde-24#f1): Gemi üzerinde komuta yetkisini kullanan ve gemiyi yöneten kişidir. Maddenin uygulanabilmesi için aykırılığı işleyen kişinin kaptan sıfatını taşıması gerekir; diğer gemi adamları bu madde kapsamında değildir. ### Deniz İş Kanunu - Deniz İş Kanunu m.2 – İşveren, gemiadamı, kaptan ve işveren vekilinin tarifi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/854-sayili-deniz-is-kanunu/madde-2#f3): Gemiyi sevk ve idare eden kişidir. Kaptanın görevi başında bulunmadığı zorunlu sebeplerde, ona vekalet eden kişi de kaptan sayılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kaptan / İşveren vekili** (854 s. K. m.2): Kaptan, gemiyi sevk ve idare eden kişidir. Görevi gemi üzerindeki seyir ve idare fonksiyonudur. İşveren vekili, işveren adına ve hesabına hareket eden yönetim yetkilisidir. Görevi işverenin temsilidir. Kaptan gemiadamı olarak da çalışan bir kişi olabilir; işveren vekili ise işveren adına hareket ettiğinden işçi sıfatını korur. Kanun işveren vekilinin işçi niteliğini ortadan kaldırmadığını hükme bağlamıştır. - **Donatan-kaptan / taşıyan kişi** (4922 s. K. m.22): Birinci fıkrada muhatap gemi donatanı ve kaptanıdır. İkinci fıkrada muhatap, tehlikeli eşyayı tehlikeli biçimde taşıyan kişidir. Aynı fiil için muhatap kişi kategorisi değişir; ikinci fıkra donatan ve kaptan dışındaki taşıyana da uygulanabilir. - **Kaptan / diğer gemi adamları ve donatan** (4922 s. K. m.24): Kaptan, madde metninde açıkça muhatap alınmıştır. Gemi adamları ve donatan bu maddede anılmamıştır. Maddeye göre yaptırım yalnızca kaptan bakımından doğar; diğer kişiler bakımından bu madde yaptırım getirmez. - **Donatan / Kaptan (borç altına girme)** (TTK m.1109): Donatan, kaptanın kanuni yetkileri dâhilinde yaptığı işlemlerden dolayı bağlanır. Bağlanma, kaptanın donatan adına hareket ettiğini bildirip bildirmemesine bağlı değildir. Kaptan, ifasını ayrıca üstlenmediği ve kanuni yetkilerini aşmadığı işlemlerden dolayı şahsen borç altına girmez. Yetki dâhilindeki işlemde borç ve hak donatana geçer; kaptan kişisel sorumluluk taşımaz. Kaptan ancak ifayı üstlenmişse ya da yetkisini aşmışsa şahsen borçlanır. - **Taşıyan bilgisi / kaptan bilgisi** (TTK m.1149): Taşıyanın veya acentesinin bilgisi, bu maddenin kapsadığı hallerde doğrudan kaptanın bilgisi sayılır. Bu maddenin kapsamı dışında kalan hallerde kaptanın kendi bilgisi aranır. Bilgi unsurunun kime göre belirleneceği değişir; kapsam dışı hallerde taşıyanın bilgisi bu sonucu doğurmaz. - **Birinci kaptan / diğer kaptanlar** (854 s. K. m.27): Birinci kaptan ve ona vekalet eden kimse, birden fazla kaptanın bulunduğu gemide muafiyet kapsamındadır. Sıralamada ikinci ve sonraki sıradaki kaptanlar, maddenin 1. bendi kapsamında ayrıca sayılmamıştır. Muafiyet, birinci kaptan ve onun yerine geçen kişi ile sınırlıdır; diğer kaptanlar bakımından maddenin muafiyet hükmü sayılmadan uygulanır. ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2025/256 E., 2025/570 K., 24.09.2025 — ilgili: 854 s. K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/643 E., 2023/147 K., 01.03.2023 — ilgili: 854 s. K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2022/667 E., 2023/148 K., 01.03.2023 — ilgili: 854 s. K. m.2 ## İlgili terimler [Donatan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/donatan) · [Ciddi tehlike](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ciddi-tehlike) · [Gemi adamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-adami) · [Üçüncü kişi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ucuncu-kisi) · [Temsil Yetkisinin Kapsamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/temsil-yetkisinin-kapsami) · [Onaylı suret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onayli-suret) · [Ticari yönetim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticari-yonetim) · [Kurtarma sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurtarma-sozlesmesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.