---
title: "Karşı ispat nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karsi-ispat"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Karşı ispat

**Kısaca:** Kanuni karinenin aksini ispat etmek için karşı tarafça sunulan delildir. (TMK m.261)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.261 – IV. İspat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-261): Kanuni karinenin aksini ispat etmek için karşı tarafça sunulan delildir. Karşı ispatta şüphe uyandırmak yeterlidir; karşı ispat yapan taraf ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK m.191).

### Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.191 – Karşı ispat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-191#f1): İspat yükünü taşıyan tarafın ispat faaliyetine karşı, henüz ispat sonucuna ulaşılmadan hâkimde oluşan geçici kanaati sarsmak veya çürütmek için karşı tarafça yapılan ispat faaliyetidir. Amaç, karşı tarafın iddiası hakkında şüphe uyandırmaktır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Karine / karşı ispat** (TMK m.261): Karinenin dayandığı temel olgu ile kişisel mal iddiasını ileri süren eşin karinenin aksini ispatı arasındaki ayrım. Ortaklık malı karinesinden yararlanan eşin yükü, karinenin dayanağı olan olguyla sınırlıdır. Karşı taraf karinenin aksini ispat edebilir; karinenin lehine olan taraf yalnızca dayanak olguyu ispatlamakla yükümlüdür.
- **Karşı ispat / Aksini ispat** (HMK m.191): Karşı ispatta karşı taraf, asıl ispat konusu vakıaya doğrudan veya dolaylı yönelerek hâkimdeki geçici kanaati sarsar. Aksini ispatta vakıa ispat edilmiş sayıldıktan sonra karşı taraf o vakıanın aksini ispatlar; kural olarak kanuni karinenin çürütülmesine yöneliktir. Karşı ispat yalnızca şüphe uyandırmak yeterli olduğu için ispat yükünü değiştirmez. Aksini ispat ise bağımsız bir asıl ispat niteliğindedir ve karineyi çürüten tarafın yükü altındadır.
- **Doğrudan karşı ispat / Dolaylı karşı ispat** (HMK m.191): Doğrudan karşı ispatta karşı taraf, asıl ispatın konusu olan vakıanın doğru olmadığını ispata çalışır. Dolaylı karşı ispatta karşı taraf, asıl ispatın konusu olmayan ve emare niteliğindeki yeni bir vakıayı ispatlayarak sonuç çıkarmaya çalışır. Her iki hâlde de karşı ispatın sonucu aynıdır; karşı taraf ispat yükünü üzerine almış sayılmaz. Dolaylı karşı ispatta yeni vakıanın ispatı, asıl ispatın konusu vakıayı sarsmaya yetebilir.
- **Ispat yükü / karşı ispat faaliyeti** (5411 s. K. m.137): Ispat yükünü taşıyan taraf, dava konusu vakıayı ispatla yükümlüdür. Karşı tarafın delil sunarak iddiayı çürütmeye çalışması karşı ispat faaliyetidir. Karşı ispat faaliyeti ispat yükünü karşı tarafa geçirmez; ispat yükü davalıda kalır.
- **Aksini ispat / Karşı ispat faaliyeti** (HMK m.190): Aksini ispat, kanuni karinenin sonucunu çürütmeye yöneliktir ve ispat yükünün karşı tarafa geçmesi sonucunu doğurmaz. Karşı ispat faaliyeti, ispat yükü başka tarafta olan bir iddianın doğru olmadığını gösteren delildir ve ispat yükünü değiştirmez. Karşı tarafın aksini ispat ya da karşı ispat sunması, ispat yükünün kendisine geçmesi anlamına gelmez; yalnız kanuni karinede kendi aksini ispat imkânı vardır.

## İlgili konular

- Mülkiyet ve ortaklık malları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/mulkiyet-ve-ortaklik-mallari
- İspat ve deliller: genel hükümler (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/genel-hukumler-hmk

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2023/852 E., 2024/320 K., 06.06.2024 — ilgili: HMK m.191

## İlgili terimler

[İspat yükü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ispat-yuku) · [Kişisel mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisisel-mal)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.