---
title: "Kaynak veya irtifak hakkı nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaynak-veya-irtifak-hakki"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Kaynak veya irtifak hakkı

**Kısaca:** Kaynak veya irtifak hakkı, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- 221 s. K. m.6: Bir taşınmazın yeraltı ya da üstünde kaynak suyu, maden veya benzeri bir değeri kullanma ya da taşınmaz üzerinde başkasının yararına sınırlı bir ayni hak tesis etme yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/221-sayili-amme-hukmu-sahislari-veya-muesseseleri-tarafindan-fiilen-amme-hizmetlerine-tahsis/madde-6)
- 2942 s. K. geç. m.16: Devir bakımından taşınmaz malla aynı usule tabidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/gecici-madde-16)
- 4706 s. K. m.8: Taşınmaz mal üzerindeki kaynak suyu ya da başkasının taşınmazı üzerinde kullanma hakkı niteliğindeki sınırlı aynî haklardır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4706-sayili-hazineye-ait-tasinmaz-mallarin-degerlendirilmesi-ve-katma-deger-vergisi-kanununda/madde-8)

## Kanunda nerede geçiyor

### Amme Hükmü Şahısları veya Müesseseleri Tarafından Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında Kanun
- Amme Hükmü Şahısları veya Müesseseleri Tarafından Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında Kanun m.6 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/221-sayili-amme-hukmu-sahislari-veya-muesseseleri-tarafindan-fiilen-amme-hizmetlerine-tahsis/madde-6): Bir taşınmazın yeraltı ya da üstünde kaynak suyu, maden veya benzeri bir değeri kullanma ya da taşınmaz üzerinde başkasının yararına sınırlı bir ayni hak tesis etme yetkisidir. Maddenin kapsamı bu hakların devrine ilişkindir; taşınmazın tam mülkiyetinin devrini doğrudan konu almaz.

### Kamulaştırma Kanunu
- Kamulaştırma Kanunu geç. m.16 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/gecici-madde-16): Maddenin iptal edilen metni nedeniyle güncel metinde yer almayan, idarenin mülkiyetindeki kaynak ya da üzerinde irtifak hakkı bulunan varlıklardır. Devir bakımından taşınmaz malla aynı usule tabidir.

### Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
- Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun m.8 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4706-sayili-hazineye-ait-tasinmaz-mallarin-degerlendirilmesi-ve-katma-deger-vergisi-kanununda/madde-8): Taşınmaz mal üzerindeki kaynak suyu ya da başkasının taşınmazı üzerinde kullanma hakkı niteliğindeki sınırlı aynî haklardır. Madde, bu hakların da diğer kamu tüzel kişisi tarafından kamulaştırılamayacağını öngörür.

### Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun
- Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6306-sayili-afet-riski-altindaki-alanlarin-donusturulmesi-hakkinda-kanun/madde-12): Taşınmaz üzerinde, malikin mülkiyetini sınırlayan ve başkasına yarar sağlayan sınırlı ayni haklardır. Maddede bu haklar, kamu tüzel kişilerine ait taşınmazlar bakımından tescil ve bedel usulüne bağlanmıştır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Kamu taşınmazı / özel mülk üzerinde kaynak veya irtifak hakkı** (6306 s. K. m.12): Kamu tüzel kişilerine ait taşınmazlar için madde, kamulaştırma yerine resen tescil ve bedel tespiti yolunu öngörür. Gerçek ve özel hukuk kişilerinin taşınmazlarında ise madde 8 uyarınca bedel tespiti ve devir anlaşması yolu izlenir. Kamu taşınmazının kamulaştırılamaması, bu tür hakların devri için bedel tespiti ve Danıştay başvurusu usulünün uygulanmasına neden olur.

## İlgili terimler

[Bedel tespiti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bedel-tespiti) · [Muvafakat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muvafakat) · [Devir bedeli](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devir-bedeli) · [Geçici durdurma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-durdurma) · [Resen tescil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resen-tescil) · [Kamulaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamulastirma) · [Tahsis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahsi-s) · [Devir](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devir)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.