--- title: "Kaynak nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kaynak" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kaynak Diğer yazımlar: Kaynaklar **Kısaca:** Yeraltı suyunun belirli bir noktada kendiliğinden yeryüzüne çıkmasıdır. Suyun toprak yüzüne çıkması yeterlidir; kaynağın debisi veya kullanım biçimi tanımın kapsamını değiştirmez. (TMK m.756) ## Kanuni tanım - **5686 s. K. m.3/1** (Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu): Doğal yolla, sondaj veya kuyularla jeotermal akışkan veya doğal mineralli su, gaz veya bunların birlikte elde edildiği yerleri — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-3#f1-5 ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.718 – I. Kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-718#f2): Arazinin altında bulunan ve mülkiyet kapsamına alınan yer altı kaynaklarıdır. Bunların hangi ölçüde malike ait olduğu özel kanunlarla sınırlandırılmıştır. - TMK m.756 – I. Mülkiyet ve irtifak hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-756#f1): Yeraltı suyunun belirli bir noktada kendiliğinden yeryüzüne çıkmasıdır. Suyun toprak yüzüne çıkması yeterlidir; kaynağın debisi veya kullanım biçimi tanımın kapsamını değiştirmez. - TMK m.758 – 2. Eski duruma getirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-758#f1): Yeraltı veya yerüstü suyu gibi, bir taşınmazda oturma, işletme ya da bir yerin içme veya kullanma suyunu sağlama amacına hizmet eden su varlığıdır. Kaynağın bu amaçlara bağlı olması, maddenin koruma kapsamını belirler. - TMK m.837 – D. Kaynak hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-837#f1): Yeraltı suyunun belirli bir noktada kendiliğinden yeryüzüne çıkmasıdır. Kaynak, içinde bulunduğu taşınmazın bütünleyici parçası sayılır ve mülkiyeti taşınmaz malikine aittir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kaynak mülkiyeti / kaynak irtifakı** (TMK m.756): Kaynağın bulunduğu arazinin maliki, kaynağın mülkiyetine ve suyu tamamen kullanma, mecrasını değiştirme ve dilediği yöne akıtma yetkisine sahiptir. Başkasının arazisindeki kaynaktan su alacak kişi, arazi maliki ile kurulan irtifak hakkı sayesinde yararlanır. Arazi malikinin kaynak üzerindeki tasarrufu sınırsız görünse de başkası yararına kurulmuş irtifak varsa bu hak tescilli irtifak kapsamında sınırlanır. - **Yeraltı suyu / kaynak suyu** (TMK m.756): Yeraltı suları, henüz yeryüzüne çıkmamış ve kamu yararına ait sulardır; arz maliki bunlara malik olmaz. Kendiliğinden yeryüzüne çıkan su kaynak olarak bulunduğu arazinin bütünleyici parçasıdır. Yeraltı suyunun henüz kaynak haline gelmemiş olması, arz mülkiyetinin ona uzanmadığı ve özel kanun rejimine tabi olduğu anlamına gelir. - **Amaca bağlı kaynak / diğer kaynak** (TMK m.758): Taşınmazda oturma, işletme ya da içme suyu amacına hizmet eden kaynak, maddenin birinci fıkrasındaki koruma kapsamına girer. Bu amaçlara hizmet etmeyen kaynak, ikinci fıkra kapsamında kalır ve özel hâl aranır. Kaynağın kullanım amacı, uygulanacak fıkrayı ve dolayısıyla talebin koşullarını belirler. - **Dar anlamda kaynak hakkı / geniş anlamda kaynak hakkı** (TMK m.837): Dar anlamda kaynak hakkı yalnız su alma ve akıtma yetkisi verir ve içeriği kanun tarafından belirlenir (m.837/I). Geniş anlamda kaynak hakkı, kaynak sahibinin kaynağı kullanma veya korumaya ilişkin daha geniş yükümlülüklerini de kapsar ve içeriği sözleşmeye göre belirlenir. Muhtevası kanunla belirlenen hak m.837 kapsamındadır; sözleşmeyle genişletilen yükümler ise m.837 dışında kalır ve m.838'e ya da eşyaya bağlı irtifak hükümlerine tabi olabilir. - **Eşyaya bağlı kaynak hakkı / kişiye bağlı kaynak hakkı** (TMK m.837): Eşyaya bağlı kaynak hakkı bir taşınmazın yararına kurulur ve taşınmazla birlikte geçer. Kişiye bağlı kaynak hakkı belirli bir kişi lehine kurulur; bağımsız nitelik taşıyorsa devredilebilir ve mirasçıya geçer. Kişiye bağlı kaynak hakkı, aksi kararlaştırılmadıkça devredilebilir ve mirasçıya geçer; bağımsız ve en az otuz yıllık olduğunda tapuya taşınmaz olarak kaydedilebilir. - **Yeraltı suyu / Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su** (167 s. K. m.1): Bu madde ve 167 sayılı Kanun kapsamındaki yeraltı suları. 5686 sayılı Kanun kapsamındaki jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular. İkinci grup için ayrı özel ruhsat ve özel hükümler uygulanır; bu madde bu kaynaklara doğrudan uygulanmaz. ## İlgili konular - Başkasının arazisine girme hakkı ve kamu hukuku kısıtlamaları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/baskasinin-arazisine-girme-hakki-ve-kamu-hukuku-kisitlamalari - Süresinden önce devir istemi ve üst hakkı iradının güvencesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/suresinden-once-devir-istemi-ve-ust-hakki-iradinin-guvencesi - Taşınmaz mülkiyetinin içeriği ve sınırlar (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-mulkiyetinin-icerigi-ve-sinirlar ## Örnek kararlar - 7. Hukuk Dairesi, 2024/1977 E., 2025/2849 K., 27.05.2025 — ilgili: TMK m.756, TMK m.837 - 7. Hukuk Dairesi, 2024/3624 E., 2025/1980 K., 14.04.2025 — ilgili: TMK m.756, TMK m.837 - 7. Hukuk Dairesi, 2024/3405 E., 2024/4797 K., 24.10.2024 — ilgili: TMK m.756, TMK m.837 ## İlgili terimler [Yeraltı suyu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yeralti-suyu) · [Yapı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yapi) · [Bütünleyici parça](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/butunleyici-parca) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.