--- title: "Kazanılmış Hak nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kazanilmis-hak" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kazanılmış Hak **Kısaca:** Kazanılmış Hak, 8 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - CMK m.283 · sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm: Ceza yargılamasında, önceki hükümde belirlenmiş cezanın sanık lehine oluşturduğu sınırdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-283) - DMK ek geç. m.40 · dışişleri Bakanlığı dış kuruluşlarında çalışan hizmetlilerin intibakı: Memurun bulunduğu sınıfta elde ettiği, sınıf değişikliğinde korunacağı öngörülen haklar anlamında kullanılmıştır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/ek-gecici-madde-40) - İş K. m.45 · saklı haklar: Gelenekten, uzun süreli uygulamadan veya sözleşmeden doğan ve işçinin artık geri alınamayan menfaatidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-45) ## Kanunda nerede geçiyor ### Devlet Memurları Kanunu - DMK m.59 – İstisnai memurluklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/madde-59#f2): Memurun bulunduğu sınıf ve derece içinde kazandığı, diğer memurluklara geçişte korunan haktır. Madde uyarınca istisnai memurlukta bulunan kişi bakımından emeklilik aylığı hesabında ve naklen atamada herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. - DMK ek m.21 – Bazı görevlere atamalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/ek-madde-21): Maddenin kullanımında, memurun bir sınıf içinde kazandığı bir hakkın bulunmadığını ifade eder. Bakan müşaviri kadrosuna atanan kişinin önceki sınıfında kazandığı bir hak, bu maddeye göre korunmaz. - DMK ek geç. m.40 – Dışişleri Bakanlığı dış kuruluşlarında çalışan hizmetlilerin intibakı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/657-sayili-devlet-memurlari-kanunu/ek-gecici-madde-40): Memurun bulunduğu sınıfta elde ettiği, sınıf değişikliğinde korunacağı öngörülen haklar anlamında kullanılmıştır. Madde, emeklilik aylığı hesabı ve diğer memurluklara naklen atamalar bakımından sınıf için bu tür bir hakkın bulunmadığını belirtmekteydi. ### Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.1 – A. Geçmişe etkili olmama kuralı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4722-sayili-turk-medeni-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-1): Yürürlükte olan kanun çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş hak. Maddenin uygulanması sırasında bu hakların yeni kanunla etkilenmemesi esastır; bu nedenle geçmişe etkisizlik ilkesinin temelini oluşturur. - Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.4 – III. Kazanılmamış haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4722-sayili-turk-medeni-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-4): Yürürlükte olan hukuk kuralları çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş hak anlamına gelir. Kazanılmış haklar, sonradan yürürlüğe giren kanunla etkilenmez. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.283 – Sanık lehine başvurma hâlinde verilecek hüküm (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-283): Ceza yargılamasında, önceki hükümde belirlenmiş cezanın sanık lehine oluşturduğu sınırdır. Uygulamada yasağın dayanağı olarak anılır; madde metninde bu ad geçmez. ### İş Kanunu - İş K. m.45 – Saklı haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-45): Gelenekten, uzun süreli uygulamadan veya sözleşmeden doğan ve işçinin artık geri alınamayan menfaatidir. Maddeye göre bu tür haklar saklıdır. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. geç. m.13 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/gecici-madde-13): 3499 sayılı Kanunun (Muvakkat IV üncü) maddesi uyarınca, beş avukat bulunmayan yerlerde dava vekilliği yapanların, bu Kanunun yürürlüğünden sonra da koruduğu hak durumudur. ### Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.4 – III. Kazanılmamış haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6101-sayili-turk-borclar-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-4): Yürürlükte bulunan hukuk kuralları çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş hak demektir. Bu tür haklar yeni kanunla değişmez ve madde kapsamı dışında kalır. ### Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun - Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m.5 – D) Kazanılmış haklar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6103-sayili-turk-ticaret-kanununun-yururlugu-ve-uygulama-sekli-hakkinda-kanun/madde-5): Yürürlükteki hukuk kuralları çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş hak demektir. Kazanılmış hak, sonradan yürürlüğe giren kanunla ortadan kaldırılamaz. ### Uludağ Alanı Hakkında Kanun - Uludağ Alanı Hakkında Kanun m.3 – Genel esaslar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/7432-sayili-uludag-alani-hakkinda-kanun/madde-3): Kanunun yürürlüğünden önce 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca işletme ruhsatı alınmış alanlarda, belirli koşullarla korunan faaliyet hakkıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Emeklilik aylığı hesabı / naklen atama bakımından kazanılmış hak** (DMK m.59): İstisnai memurlukta bulunan memurun bu kadroda kazandığı derece bakımından, emeklilik aylığı hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmasında sınıf için kazanılmış hak doğmaz. Genel kadroda bulunan memur, kazanılmış hak derecesini naklen atamada koruyabilir (m.74, m.76 gibi genel hükümler kapsamında). İstisnai kadrodan ayrılan memur, kazanılmış hak dayanağıyla genel kadroya geçemez; emeklilik kıdemi ise bu kadroda yürümeye devam eder. - **Kazanılmış hak / yeni listeye kayıt başvurusu** (Av. K. geç. m.13): 3499 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce dava vekilliği yapanlar, kazanılmış hakları saklı tutularak bu yetkiyi sürdürür. Sonradan başvuran kişi, yalnızca birinci fıkra kapsamındaki koşulları taşıyorsa listeye yazılabilir; kazanılmış hak iddiası kendiliğinden doğmaz. Geçmişte dava vekilliği yapmış olanlar ile sonradan başvuranların hukuki durumu farklıdır; ikinci gruptakiler için listeye yazılma zorunludur. - **Kazanılmış hak / Kazanılmamış (beklenen) hak** (4722 s. K. m.4): Yürürlük anında hakkın bütün unsurları tamamlanmış, hak fiilen doğmuş olan durumdur. Olay eski dönemde gerçekleşmiş olmakla birlikte hakkın doğması için gereken unsurlar yeni kanun döneminde tamamlanacak olan durumdur. Kazanılmış haklar eski kanuna tabi kalır ve yeni kanundan etkilenmez. Kazanılmamış haklar yeni Kanun'a tabi olur. - **Kazanılmış hak / Beklenen (muntazar) hak** (6101 s. K. m.4): Kazanılmış hak, yürürlükteki kurallar çerçevesinde bütün sonuçlarıyla doğmuş haktır. Yürürlük anında doğmuş olmalıdır. Beklenen hak, henüz doğma koşulları tamamlanmamış haktır. Yürürlük anında hak doğmamış olmalıdır. Kazanılmış haklar eski kanuna tabi kalır; beklenen haklar ve henüz hak doğurmamış fiil ve işlemler TBK hükümlerine tabi olur. - **Kazanılmış hak aylığı yükseltmesi / Kadroya bağlı derece yükselmesi (m.68)** (DMK m.37): Bu maddeye göre yükseltme, öğrenim durumu ve azami derece ölçütüne ve sekiz yıllık disiplin geçmişine bağlıdır; üst derecede boş kadro aranmaz. m.68 uyarınca derece yükselmesi, üst derecede boş kadro bulunmasını, derecede en az üç yıl ve üçüncü kademede bir yıl çalışmayı ve kadronun niteliklerini gerektirir. Kadro bulunmayan memur bu madde ile bir üst dereceye yükseltilebilir; m.68 yolu ise kadro yokluğunda kapanır. - **Kazanılmış hak aylığı yükseltmesi / Kademe ilerlemesi (m.64)** (DMK m.37): Bu madde derecenin değiştirilmesini, yani bir üst dereceye geçişi sağlar. Kademe ilerlemesi, derece içinde, görevin önemi ya da sorumluluğu artmadan aylıktaki bir adımdır ve bulunulan kademede en az bir yıl çalışmayı arar. Bu maddede bir üst derece kazanılır; kademe ilerlemesinde derece değişmez, yalnız kademe ilerler. ## İlgili konular - İstinaf (Ceza Muhakemesi Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-muhakemesi-hukuku/istinaf - Olağanüstü hallerde fazla çalışma (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/olaganustu-hallerde-fazla-calisma ## İlgili terimler [Dava vekili](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/dava-veki-li) · [Asgari koruma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/asgari-koruma) · [Bedelsiz tahsis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bedelsiz-tahsis) · [Beklenen hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beklenen-hak) · [Olay](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olay) · [Uludağ Alanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uludag-alani) · [Komisyon kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/komisyon-karari) · [Liste](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/liste) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.