--- title: "Kendiliğinden kalkma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kendiliginden-kalkma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kendiliğinden kalkma **Kısaca:** Kendiliğinden kalkma, 7 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.176 · tazminat ve nafakanın ödenme biçimi: Alacağın bir mahkeme kararına gerek kalmaksızın, kanunda gösterilen olayın gerçekleşmesiyle sona ermesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-176) - HMK m.397 · ihtiyati tedbiri tamamlayan işlemler: Tedbirin, mahkemenin ayrıca karar vermesine gerek kalmadan, süresinde yapılmayan işlem nedeniyle sona ermesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-397) - CMK m.151 · müdafi görevini yerine getirmediğinde yapılacak işlem ve müdafilik görevinden yasaklanma: Yasaklama kararının, kesinleşme beklenmeksizin ve ayrıca bir karar aranmaksızın sona ermesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-151) ## Kanunda nerede geçiyor ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.151 – Müdafi görevini yerine getirmediğinde yapılacak işlem ve müdafilik görevinden yasaklanma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-151): Yasaklama kararının, kesinleşme beklenmeksizin ve ayrıca bir karar aranmaksızın sona ermesidir. Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya kovuşturma sonunda mahkûmiyet dışı karar verilmesi bu sonucu doğurur. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.176 – 3. Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-176): Alacağın bir mahkeme kararına gerek kalmaksızın, kanunda gösterilen olayın gerçekleşmesiyle sona ermesidir. Yeniden evlenme ve taraflardan birinin ölümü bu hâllerdendir. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.397 – İhtiyati tedbiri tamamlayan işlemler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-397): Tedbirin, mahkemenin ayrıca karar vermesine gerek kalmadan, süresinde yapılmayan işlem nedeniyle sona ermesidir. Kaldırma kararından farklı olarak yargısal bir karar gerektirmez. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.261 – İhtiyati haciz kararının icrası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-261): Alacaklının süresi içinde icra talebinde bulunmaması hâlinde ihtiyati haciz kararının ayrıca bir karar veya işlem gerekmeksizin sona ermesidir. Bu sonuç için mahkemenin yeni bir karar vermesi gerekmez. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1364 – 6. İhtiyati haczin yapılması a) İhtiyati haciz kararının icrası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1364): Süre içinde infaz istenmediğinde ihtiyati haciz kararının bir mahkeme kararına veya ayrı bir işleme gerek kalmadan hükümsüz hale gelmesidir. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.156 – İşten yasaklanma kararının kaldırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-156): Yasaklama kararının ayrı bir karar aranmaksızın, belirtilen hâllerin gerçekleşmesiyle hükümsüz hâle gelmesidir. Bu hâllerde disiplin kurulunun ayrıca kaldırma kararı vermesi gerekmez. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.86 – Tedricî tasfiye (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-86): Mal beyanı kapsamında alınan tedbir ve haciz kararlarının, altı ay içinde dava açılmaması veya icra ya da iflas takibine geçilmemesi hâlinde hükümsüz hâle gelmesidir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kendiliğinden kalkma / Disiplin kurulunca kaldırma** (Av. K. m.156): Kovuşturmanın durdurulması ya da avukatlığa engel olmayan bir cezanın verilmesi hâlinde yasaklama, hukuki işlem gerektirmeden sona erer. Kararın dayanağı olan hal ve şartların bulunmadığı ya da sonradan kalktığı sabit olduğunda ise disiplin kurulunun kaldırma kararı gerekir. Birinci hâlde kurul kararı beklenmez; ikinci hâlde kurulun açık bir kaldırma kararı ile yasaklama sona erer. - **Kendiliğinden kalkma / mahkeme kararıyla kaldırılma** (TMK m.176): Alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâllerinde irat hiçbir karar aranmaksızın kendiliğinden kalkar. Fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde irat ancak mahkeme kararıyla kaldırılır. Birinci gruptaki hâllerde kararın kaldırılması beklenmez; ikinci gruptaki hâllerde mahkemeye başvuru gerekir. - **Kendiliğinden kalkma / tedbirin ayakta kalması** (HMK m.393): Bir haftalık süre içinde uygulamanın talep edilmesi hâlinde tedbir ayakta kalır. Süre içinde talep yapılmazsa, kanuni süre içinde dava açılmış olsa bile tedbir kararı kendiliğinden kalkar. Dava açmak tek başına yeterli değildir; tedbir isteyenin hem talep hem de dava süresini gözetmesi gerekir. ## İlgili konular - İşten yasaklanma kararının kaldırılması (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/isten-yasaklanma-kararinin-kaldirilmasi - İhtiyati haczin yapılması (İcra Müdürlüğü Mevzuatı): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-mudurlugu-mevzuati/ihtiyati-haczin-yapilmasi - İhtiyati haciz (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/ihtiyati-haciz - Boşanmada tazminat ve nafaka, mal rejiminin tasfiyesi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/bosanmada-tazminat-ve-nafaka-mal-rejiminin-tasfiyesi - İhtiyati tedbir (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/ihtiyati-tedbir ## İlgili terimler [Yetkili icra dairesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-icra-dairesi) · [İhtiyati haciz kararının icrası](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtiyati-haciz-kararinin-icrasi) · [İşten yasaklanma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/isten-yasaklanma) · [İrat biçiminde ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/irat-biciminde-odeme) · [Mal beyannamesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mal-beyannamesi) · [YTM](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ytm) · [Zorunlu müdafi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-mudafi) · [Derhal bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/derhal-bildirim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.