--- title: "Kendiliğinden sona erme nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kendiliginden-sona-erme" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kendiliğinden sona erme **Kısaca:** Kendiliğinden sona erme, 18 kanunda 26 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.65 · kendiliğinden: Üyeliğin, yetkili organın bir karar vermesine gerek kalmadan, nitelik kaybının gerçekleşmesi ile birlikte sona ermesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-65) - TBK m.513 · ölüm, ehliyetin kaybedilmesi ve iflas: Vekalet sözleşmesinin bir tarafın ölümü, ehliyet kaybı veya iflası gibi olay gerçekleştiğinde ayrıca bir fesih beyanına gerek kalmadan son bulmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-513) - Anayasa m.147 · üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi: Hakimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme bu yoldan sona erme sebebidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-147) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.65 – II. Sona ermesi — 1. Kendiliğinden (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-65): Üyeliğin, yetkili organın bir karar vermesine gerek kalmadan, nitelik kaybının gerçekleşmesi ile birlikte sona ermesidir. Üyelik feshi ya da çıkarma kararı bu hâlde aranmaz. - TMK m.87 – I. Kendiliğinden (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-87): Derneğin bir makamın ya da organın karar almasına gerek kalmadan, kanunda sayılan olgunun gerçekleşmesiyle tüzel kişiliğini kaybetmesidir. Mahkeme kararı ya da genel kurul kararı bu sonucun doğması için zorunlu değildir. - TMK m.116 – İ. Vakfın sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-116): Vakfın mahkemece dağıtılması gerekmeksizin, koşulların gerçekleşmesiyle sona ermesidir. Mahkeme kararı yalnızca sicilden silinmeyi sağlar. - TMK m.470 – A. Küçüklerde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-470): Vesayetin, bir karar veya işlem aranmaksızın, sona erdirici olayın gerçekleşmesiyle kendiliğinden son bulmasıdır. Küçük için sona erdirici olay erginliktir; vesayet makamının ayrıca karar vermesi gerekmez. - TMK m.479 – A. Fiil ehliyetinin yitirilmesi ve ölüm (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-479): Görevin vesayet makamının kararı, görevden alma ya da ilgililerin talebi olmadan, olayın gerçekleşmesiyle sona ermesidir. Bu hallerde m.479 ile m.482 birlikte değerlendirilir. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.217 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-217): Tam zapt gerçekleştiğinde satış sözleşmesinin alıcının dönme veya fesih beyanına gerek kalmadan kanun gereği ortadan kalkmasıdır. Bu nedenle alıcının sözleşmeyi muhafaza ederek ifa veya gecikme tazminatı istemesi mümkün değildir. - TBK m.513 – 2. Ölüm, ehliyetin kaybedilmesi ve iflas (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-513): Vekalet sözleşmesinin bir tarafın ölümü, ehliyet kaybı veya iflası gibi olay gerçekleştiğinde ayrıca bir fesih beyanına gerek kalmadan son bulmasıdır. Sona erme, olayın varlığına bağlıdır; taraflardan birinin iradesine dayanmaz. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.363 – II - Üyeliğin boşalması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-363): Bir işleme, karara ya da bildirime gerek kalmadan üyeliğin sona ermesidir. İkinci fıkradaki hallerde üyelik, sebebin gerçekleşmesiyle birlikte biter. - TTK m.376 – 3. Sermayenin kaybı, borca batık olma durumu a) Çağrı ve bildirim yükümü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-376): Üçte iki kayıpta genel kurulun sermayenin üçte biri ile yetinme veya sermayeyi tamamlama kararı vermemesi hâlinde şirketin mahkeme kararı olmadan sona ermesidir. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.29 – Meclis üyeliğinin sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-29): Üyeliğin hiçbir karar veya işleme gerek kalmadan, ölüm ya da istifa gibi olayın gerçekleşmesiyle sona ermesidir. Bu hallerde meclis veya Danıştay kararı aranmaz. - Belediye Kanunu m.44 – Belediye başkanlığının sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-44): Belediye başkanlığının bir karar veya başvuru gerekmeksizin, ölüm ya da istifa olgusunun gerçekleşmesiyle son bulmasıdır. Bu hâllerde Danıştay kararı aranmaz. ### Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.9 – Organlara dair ortak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-9): Milletvekili veya belediye başkanı seçilme ya da m.6'daki suçlardan mahkûmiyet gibi bir olayın gerçekleşmesiyle görevin herhangi bir karar gerekmeksizin bitmesidir. Mahkemenin görevine son verme kararı ise ayrı bir usuldür. - Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.75 – Grev ve lokavtı sona erdirme kararı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6356-sayili-sendikalar-ve-toplu-is-sozlesmesi-kanunu/madde-75): Tarafların bir işlem yapmasına gerek kalmadan, sendikanın kapanması, feshedilmesi veya infisahı gibi bir olgunun gerçekleşmesiyle grev veya lokavtın hukuken bitmesidir. ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.147 – 2. Üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-147): Üyeliğin, ayrı bir karar alınmasına gerek kalmadan, maddede öngörülen olayın gerçekleşmesiyle son bulmasıdır. Hakimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme bu yoldan sona erme sebebidir. ### Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun - AYMKYUHK m.11 – Üyeliğin boşalması ve sona ermesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6216-sayili-anayasa-mahkemesinin-kurulusu-ve-yargilama-usulleri-hakkinda-kanun/madde-11): Mahkeme veya Genel Kurul kararı beklenmeksizin, yedinci fıkrada sayılan olayların gerçekleşmesiyle üyeliğin son bulmasıdır. ### Danıştay Kanunu - Danıştay Kanunu m.83 – Hüküm giyme hali (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2575-sayili-danistay-kanunu/madde-83): Mahkûmiyet kesinleştiğinde görevin ayrıca bir idari işleme gerek kalmadan sona ermesidir. Hükmün kesinleşmesi, görevin sona erdiğini belirleyen olaydır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kendiliğinden sona erme / Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla meslekten çıkarma** (2575 s. K. m.83): Birinci fıkradaki ağır suç veya altı ay üstü hapis hükmü, kesinleşmesiyle görevi kendiliğinden sona erdirir. İkinci fıkradaki hafif hapis hükmünde, sona erme kurulun takdirine bağlıdır ve kurulun kararı ile gerçekleşir. Birinci halde kurul kararı aranmaz; ikinci halde kurul kararı olmadan görevin sona erdiği kabul edilemez. - **Kendiliğinden sona erme / Anayasa Mahkemesi kararıyla sona erme** (Anayasa m.147): Hakimlik mesleğinden çıkarmayı gerektiren suçtan hüküm giyme, ayrı bir karar gerektirmeden üyeliği sona erdirir. Sağlık nedeniyle görevin yerine getirilemeyeceğinin kesin olarak anlaşılması, üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararını gerektirir. İki hâlde sona erme yolu farklıdır; ilkinde karar aranmaz, ikincisinde Anayasa Mahkemesi üyelerinin çoğunluk kararı zorunludur. - **Kendiliğinden sona erme / üyelikten çıkarma** (TMK m.65): Nitelik kaybı hâlinde üyelik, organ kararına gerek olmadan kendiliğinden sona erer. Üyelikten çıkarma, üyenin davranışı nedeniyle organın kararıyla gerçekleşir ve tüzükte usul öngörülür. Nitelik kaybında yönetim kurulu kararı ya da genel kurul kararı aranmaz; çıkarmada karar ve tüzükteki usul gerekir. - **Kendiliğinden sona erme / genel kurul kararıyla fesih** (TMK m.87): Kendiliğinden sona erme, madde 87'de sayılan bir olgunun gerçekleşmesiyle kanun gereği doğar ve bir karar gerektirmez. Genel kurul kararıyla fesih, derneğin kendi organının iradesine dayanır ve madde 87 kapsamında değildir. Kendiliğinden sona ermede tespit davası yeterlidir; genel kurul feshinde ise organın karar alması ve sonuçlarının tescili gerekir. - **Kendiliğinden sona erme / mahkeme kararıyla fesih** (TMK m.87): Madde 87'deki haller mahkeme kararına gerek kalmadan gerçekleşir; mahkeme yalnızca olguyu tespit eder. Mahkeme kararıyla fesih, amacın kanuna veya ahlâka aykırı hâle gelmesi gibi başka sebeplere dayanır ve mahkemenin kurucu nitelikte karar vermesini gerektirir. Madde 87 uyarınca açılan dava tespit niteliğindedir; fesih davası ise kurucu hüküm doğurur. - **Kendiliğinden sona erme / Mahkeme kararıyla dağıtma** (TMK m.116): Amacın gerçekleşmesinin olanaksızlaşması ve değiştirilememesi hâlinde vakıf, mahkeme kararı ile sicilden silinmesi ile sona erer. Kararın kurucu değil tespit niteliği olduğu kabul edilir. Vakfın yasak amaç güttüğü veya yasak faaliyette bulunduğu ya da amacının yasaklandığı hâllerde, değiştirme mümkün değilse mahkeme duruşma yaparak vakfı dağıtır. Kendiliğinden sona ermede başvuru yetkisi yönetim organına da tanınırken, dağıtmada başvuru yalnız denetim makamı veya Cumhuriyet savcısına aittir; dağıtmada duruşma zorunludur. ## İlgili konular - Yüksek mahkemeler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/yuksek-mahkemeler - Vekâlet sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/vekalet-sozlesmesi - Zapttan sorumluluk (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/zapttan-sorumluluk - Ceza kovuşturması ve görevin sona ermesi (İdari Yargılama Usulü): https://www.hukuksalegitim.com/konu/idari-yargilama-usulu/ceza-kovusturmasi-ve-gorevin-sona-ermesi - Kanuni grev ve lokavtın iş sözleşmelerine etkisi (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/kanuni-grev-ve-lokavtin-is-sozlesmelerine-etkisi - Kuruluş esasları ve organlar (İş Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/is-hukuku/kurulus-esaslari-ve-organlar ## İlgili terimler [Zorunlu organ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zorunlu-organ) · [Yaş haddi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yas-haddi) · [Salt çoğunluk](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/salt-cogunluk) · [Seçilme şartları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/secilme-sartlari) · [İhtiyari organlar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtiyari-organlar) · [Tasfiye süreci](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasfiye-sureci) · [Bozucu şart](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bozucu-sart) · [Erginlik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/erginlik) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.