--- title: "Kesin süre nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-sure" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kesin süre **Kısaca:** Kesin süre, 5 kanunda 17 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.734: Hâkimin, önalım hakkı sahibine bedeli yatırması için verdiği süredir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-734) - HMK m.139 · ön inceleme duruşmasına davet: Kanunun tanıdığı ve uzatılamayan süredir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-139) - İİK m.20 · müddetlerin değiştirilmemesi: Taraflar için öngörülen sürelerin özelliğidir; sözleşmeyle kısaltılamaz, uzatılamaz ya da başka biçimde değiştirilemez. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-20) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.54 – Temsil veya izin belgelerinin verilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-54#f2): Hâkimin, izin belgesinin alınması için mahkemeye başvurulmasını sağlamak amacıyla ilgiliye verdiği süredir. Süre, başvurunun yapılması için tanınır; sürenin uzatılıp uzatılamayacağı maddede belirtilmemiştir. - HMK m.77 – Vekâletnamesiz dava açılması ve işlem yapılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-77#f1): Mahkemenin, vekâletnamenin getirilmesi için verdiği ve geçmesi hâlinde sonucu doğuran süre. Süre içinde ibraz ya da asıl tarafın kabul beyanı işlemi ayakta tutar. - HMK m.88 – Teminat gösterilmemesinin sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-88#f1): Hâkimin teminat yatırılması için belirlediği ve süresinde yerine getirilmezse sonuç doğuran süredir. Hâkim bu süreyi kesin olarak belirlediğini açıkça belirtmeli ve sürenin sonuçlarını tutanağa geçirerek ihtar etmelidir. - HMK m.94 – Kesin süre (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-94#f3): Süresi geçtiğinde işlemin yapılma hakkının sona erdiği süredir. Kanunun belirlediği süreler kendiliğinden kesindir; hâkimin tayin ettiği süre ise yalnızca hâkimin bu yönde açıkça karar vermesi ve ihtar etmesiyle kesin olur. - HMK m.95 – Talep (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-95): Kanunda belirtilen veya hâkimin kesin olarak belirlediği süredir. Kesin olmayan veya hak düşürücü niteliği bulunmayan süreler bakımından eski hâle getirme yoluna gidilmesine gerek yoktur. - HMK m.119 – Dava dilekçesinin içeriği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-119#f2): Hâkimin eksikliğin tamamlanması için davacıya verdiği, uzatılmayan ve geçirildiğinde hukuki sonuç doğuran süredir. Madde metninde bir hafta olarak belirlenmiştir. - HMK m.120 – Harç ve gider avansının ödenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-120#f2): Mahkemece eksik avansın tamamlanması için verilen, uzatılması ya da kendiliğinden işlemesi mümkün olmayan iki haftalık süredir. Bu sürenin tanınmadan dava şartı eksikliği nedeniyle red yapılması usule aykırıdır. - HMK m.139 – Ön inceleme duruşmasına davet (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-139#f1-cc): Kanunun tanıdığı ve uzatılamayan süredir. Burada iki haftalık süre, belgelerin sunulması veya getirtilmesi için verilen süredir ve davetiyenin tebliğinden başlar. - HMK m.220 – Tarafın belgeyi ibraz etmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-220): Mahkemenin belgenin ibrazı için taraf tanıdığı süredir. Süre kesin olduğundan, verilen süre içinde belge sunulmazsa tarafın ibraz yükümlülüğü ihlal edilmiş olur ve maddenin üçüncü fıkrası uygulanır. - HMK m.240 – Tanık gösterme şekli (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-240#f3): Adres eksikliğini gidermek için tarafa verilen, işin niteliğine göre hâkimce belirlenen süredir. Süre içinde adres gösterilmezse tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılır. - HMK m.324 – Delil ikamesi için avans (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-324#f1): Mahkemenin avansın yatırılması için tanıdığı, içinde yatırılmazsa hukuki sonucu doğuran süredir. Bu maddeye göre delil avansı için verilen süre, genel kesin süre kuralından farklı olarak yeniden süre verilmesine elverişli değildir. - HMK m.344 – Harç ve giderlerin yatırılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-344#f1): Mahkemenin eksik harç veya giderin tamamlanması için başvurana verdiği, uzatılmayan ve geçmesiyle işlemin sonuç doğuran bir süredir. Madde metninde bu süre bir haftadır ve yalnız bu madde bakımından geçerlidir. - HMK m.358 – Duruşmaya gelinmemesi ve giderlerin ödenmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-358#f1): Davetiyede belirlenen ve iki haftadan az olmamak üzere bölge adliye mahkemesince verilen, avansın yatırılması için tanınan süredir. Bu süre içinde yatırılmayan gider, ileride dosya durumuna göre karar verilmesine yol açar. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.734 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-734#f2): Hâkimin, önalım hakkı sahibine bedeli yatırması için verdiği süredir. Süre kesin olduğundan, içinde yerine getirilmeyen yükümlülük tescil kararının verilmesini engeller. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.20 – Müddetlerin değiştirilmemesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-20): Taraflar için öngörülen sürelerin özelliğidir; sözleşmeyle kısaltılamaz, uzatılamaz ya da başka biçimde değiştirilemez. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.353 – XIV - Fesih davası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-353): Mahkemenin, eksikliklerin giderilmesi veya aykırılıkların düzeltilmesi için şirkete tanıdığı süredir. Maddede süre sayısı belirtilmemiş, mahkemenin takdirine bırakılmıştır. Kesin süre aynı zamanda delil ve bilgi getirtme isteminin kabulü için de kullanılır. ### Rekabetin Korunması Hakkında Kanun - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.43 – Soruşturmaya Başlanması, Taahhüt ve Uzlaşma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-43): Uzlaşma metninin sunulması için Kurul'un taraflara verdiği ve geçtikten sonra yapılan bildirimlerin dikkate alınmadığı süredir. Süre dolduktan sonra sunulan bildirimler geçerli bir uzlaşma oluşturmaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Kesin süre içinde vekâletname veya kabul beyanı / bu süre içinde ibraz edilmemesi** (HMK m.77): Vekâletname verilir veya asıl taraf işlemleri dilekçeyle kabul ederse işlem geçerli kalır. Vekâletname verilmez ve asıl taraf kabul bildirmezse dava açılmamış ya da işlemler yapılmamış sayılır. Hak düşürücü veya zamanaşımına tabi haklar bakımından dava açılmamış sayılmasının sonucu ayrıca değerlendirilmelidir. - **Kesin süre / kesin olmayan süre** (HMK m.95): Kanunda belirtilen veya hâkimin kesin olarak belirlediği süre, eski hâle getirmenin konusu olabilir. Kesin olmayan veya hak düşürücü niteliği bulunmayan süre, eski hâle getirme yoluna konu edilemez. Kesin olmayan süre kaçırıldığında eski hâle getirme talebine gerek yoktur; hâkim süreyi uzatabilir veya işlem ileriye bırakılabilir. - **Birinci fıkra ile üçüncü fıkra / kesin süre ile yaptırım** (HMK m.220): Birinci fıkra, belgenin ibrazı için kesin süre verilmesinin koşullarını düzenler. Üçüncü fıkra, süre verildikten sonra ibraz edilmemesinin ya da yemin yoluna gidilmemesinin sonucunu düzenler. Önce süre verilmesi gerekir; yaptırım ancak süre verildikten ve taraf yükümlülüğünü yerine getirmeyince gündeme gelir. - **Kesin süre ile istem üzerine sükut / resmî kayıt veya başka belgede ikrar** (HMK m.220): İstem üzerine sükut ile ikrar, tarafın doğrudan davranışına dayanır. Resmî kayıt ya da başka belgedeki ikrar, belgenin varlığını dolaylı olarak gösterir. Her iki halde de mahkeme süre verebilir; sonuç açısından fark yoktur. ## İlgili konular - Davanın açılması (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/davanin-acilmasi - Süreler, eski hâle getirme ve adli tatil (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/sureler-eski-hale-getirme-ve-adli-tatil - İş görmekten memnuiyet ve icra mahkemesi hâkiminin reddi, müddetler (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/is-gormekten-memnuiyet-ve-icra-mahkemesi-hakiminin-reddi-muddetler - Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-mulkiyetinin-kisitlamalari - Belgelerin kullanılması ve ibrazı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/belgelerin-halefler-aleyhine-kullanilmasi-ve-adi-senetlerin-ucuncu-kisiler-icin - Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi, ön inceleme (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/cevaba-cevap-ve-ikinci-cevap-dilekcesi-on-inceleme ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2025/477 E., 2025/889 K., 25.12.2025 — ilgili: HMK m.77 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/1143 E., 2025/416 K., 02.07.2025 — ilgili: HMK m.240 - Hukuk Genel Kurulu, 2025/168 E., 2025/175 K., 26.03.2025 — ilgili: HMK m.77 ## İlgili terimler [Sükût](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sukut) · [Esaslı değişiklik](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/esasli-degisiklik) · [Gider avansı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gider-avansi) · [Kabul edilebilir mazeret](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kabul-edilebilir-mazeret) · [Ön inceleme duruşması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/on-inceleme-durusmasi) · [İkrar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/i-krar) · [Talep sonucu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/talep-sonucu) · [Yemin teklifi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yemin-teklifi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.