--- title: "Kesin yetki nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesin-yetki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kesin yetki **Kısaca:** Yetkili mahkemenin kanun gereği değiştirilemediği yetki türüdür. Bu hâlde mahkeme yetkiyi davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve taraflar yetkisizliği her zaman ileri sürebilir. (HMK m.19) ## Kanunda nerede geçiyor ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.5 – Genel kural (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-5): Uyuşmazlığa yalnızca tek bir mahkemenin bakabildiği yetki türüdür. Kesin yetkiye aykırı yetki sözleşmesi yapılamaz ve kesin yetki dava şartı niteliğindedir. - HMK m.12 – Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-12): Kamu düzenine ilişkin olup mahkemece resen gözetilen, yetki sözleşmesiyle değiştirilemeyen yetki türüdür. Madde 12 kapsamındaki davalarda yetkili mahkeme tek bir mahkemedir. - HMK m.13 – Karşı davada yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-13#f1): Kanunun belirli bir yer mahkemesini zorunlu kıldığı ve taraf iradesiyle değiştirilemeyen yetki türü. Kesin yetkinin bulunduğu hâllerde bu madde uygulanmaz; karşı dava kesin yetkili mahkemede açılır. - HMK m.14 – Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-14): Tarafların sözleşmeyle değiştiremeyeceği, hâkimin re'sen dikkate alacağı yetki türüdür. Madde 14/2 kapsamındaki davalarda merkezin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. - HMK m.15 – Sigorta sözleşmelerinden doğan davalarda yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-15): Tarafların anlaşmasıyla değiştirilemeyen ve mahkemece resen dikkate alınan yetki türüdür. Can sigortalarındaki yetki bu niteliktedir. - HMK m.17 – Yetki sözleşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-17): Kanunun kamu düzenine dayanarak belirli bir mahkemeyi zorunlu kıldığı yetki türüdür. Bu yetki yetki sözleşmesiyle değiştirilemez; böyle bir sözleşme yapılmış olsa da etki doğurmaz. - HMK m.18 – Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-18#f1): Kanunun belirli bir mahkemeyi zorunlu kıldığı ve taraf iradesiyle değiştirilemeyen yetki türüdür. Bu hâllerde yetki sözleşmesi yapılamaz ve yapılmış olsa bile bir etki doğurmaz. - HMK m.19 – Yetki itirazının ileri sürülmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-19): Yetkili mahkemenin kanun gereği değiştirilemediği yetki türüdür. Bu hâlde mahkeme yetkiyi davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve taraflar yetkisizliği her zaman ileri sürebilir. - HMK m.21 – Yargı yeri belirlenmesini gerektiren sebepler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-21#f1-cc): Yetkili mahkemenin kanunda belirtilen bir yer mahkemesi olarak tek olduğu ve tarafların bu yetkiyi anlaşmayla değiştiremediği yetki türüdür. Madde 21/1-ç bendinin uygulanması bakımından bu türün varlığı aranır. - HMK m.116 – Konusu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-116#f1-a): Kanunun belirli bir mahkemeyi yetkili kılarak taraflara ve mahkemeye yetki konusunda serbestlik tanımadığı yetki kuralıdır. Kesin yetki bulunduğunda yetki itirazı ilk itiraz değil dava şartı niteliğindedir; bu nedenle m.116/1-a yalnızca kesin yetki kuralı bulunmayan hâllere uygulanır. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.411 – A. Vesayet işlerinde yetki (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-411): Yetkili merciin kanun gereği belirlenmiş olması ve taraf iradesiyle değiştirilememesi anlamına gelir. Uygulamada vesayet işlerindeki yetki kuralının kesin yetki olarak kabul edildiği belirtilmektedir. ## Karıştırılan kavramlar - **Kesin yetki / Seçimlik yetki** (HMK m.5): Kesin yetki, yalnızca tek bir mahkemenin bakabileceği durumdur ve yetki sözleşmesiyle değiştirilemez. Seçimlik yetki ise birden fazla mahkemenin yetkili olduğu durumdur ve davacı bunlardan birini seçebilir. Kesin yetkiye aykırı dava başka bir mahkemede açılamaz ve mahkeme bunu resen göz önünde tutar; seçimlik yetkide ise davacı yetkili mahkemeler arasında seçim yapabilir. - **Kesin yetki bulunmayan hal / kesin yetki bulunan hal** (HMK m.13): Karşı dava için kesin yetkili mahkeme belirlenmemişse, asıl davaya bakan mahkeme karşı davaya da bakar. Karşı dava için kanun kesin yetkili bir mahkeme belirlemişse, bu kural uygulanmaz. Kesin yetki yoksa karşı dava asıl davanın görüldüğü mahkemede görülür; kesin yetki varsa karşı dava kesin yetkili mahkemede açılır. - **Seçimlik yetki / kesin yetki** (HMK m.14): Şube işleminden doğan davada davacı, merkezin veya şubenin bulunduğu yer mahkemesini seçebilir (m.14/1). Ortaklık ve üyelik ilişkisinden doğan davalarda yetki, merkezin bulunduğu yer mahkemesine bağlanmıştır (m.14/2). Kesin yetkiye aykırı açılan davada yetkisizlik kendiliğinden dikkate alınır; seçimlik hakkı yoktur. - **Kesin yetki / yetki sözleşmesine açık uyuşmazlık** (HMK m.17): Kesin yetkiye tabi uyuşmazlıklarda yetki sözleşmesi etki doğurmaz. Kesin yetki gerektirmeyen uyuşmazlıklarda yetki sözleşmesi geçerli olabilir. Kesin yetkili mahkeme bulunan davada hâkim, sözleşmenin yokluğunu kendiliğinden dikkate alır ve kesin yetkili mahkemede görülmesine karar verir. - **Kesin yetki / nispi yetki** (HMK m.18): Kesin yetkili hâllerde kanun mahkemeyi zorunlu olarak belirler ve taraf iradesi bu belirlemeyi değiştiremez. Nispi yetkili hâllerde kanun yalnız bir veya birkaç seçenek tanır ve taraflar sözleşmeyle yetkili mahkemeyi kararlaştırabilir. Kesin yetkili uyuşmazlıkta yetki sözleşmesi etkisizdir; nispi yetkili uyuşmazlıkta geçerli bir yetki sözleşmesi yetkiyi belirler. - **Kesin yetki / kesin olmayan yetki** (HMK m.19): Kesin yetkide mahkeme yetkiyi resen ve davanın sonuna kadar araştırır; taraflar yetkisizliği her zaman ileri sürebilir. Kesin olmayan yetkide yetki itirazı cevap dilekçesinde ve süresinde yapılmazsa dikkate alınmaz. Kesin yetkide süre ve cevap dilekçesi şartı aranmaz; kesin olmayan yetkide süresinde itiraz yapılmazsa davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir. ## İlgili konular - Yetki (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yetki - Vesayeti gerektiren hâller ve yetki (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vesayeti-gerektiren-haller-ve-yetki - Dava çeşitleri, dava şartları ve ilk itirazlar (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/dava-cesitleri-dava-sartlari-ve-ilk-itirazlar - Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler ve yargı yeri belirlenmesi (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/gorevsizlik-veya-yetkisizlik-karari-uzerine-yapilacak-islemler-ve-yargi-yeri ## Örnek kararlar - 5. Hukuk Dairesi, 2025/4797 E., 2025/7311 K., 12.05.2025 — ilgili: HMK m.21, TMK m.411 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi, 2024/1269 E., 2024/1176 K., 31.10.2024 — ilgili: HMK m.12, HMK m.18 - Hukuk Genel Kurulu, 2024/176 E., 2025/618 K., 08.10.2025 — ilgili: HMK m.14 ## İlgili terimler [Yetki sözleşmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-sozlesmesi) · [Yetki itirazı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki-itirazi) · [İlk itiraz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilk-itiraz) · [Yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetki) · [Tahkim itirazı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tahkim-itirazi) · [Alıkoyma hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/alikoyma-hakki) · [Genel yetki kuralı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/genel-yetki-kurali) · [Yargı yeri belirlenmesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yargi-yeri-belirlenmesi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.