--- title: "Kısıtlama nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kisitlama" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kısıtlama **Kısaca:** Kısıtlama, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.405 · akıl hastalığı veya akıl zayıflığı: Ergin bir kişinin fiil ehliyetinin, kanunda sayılan sebeplerden birine dayanılarak mahkeme kararıyla sınırlandırılmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-405) - CGTİHK m.6 · hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler: Hükümlünün Anayasada yer alan diğer haklarının, infazın temel amaçları saklı kalmak üzere ancak bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca sınırlanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-6) - 3213 s. K. m.7 · madencilik faaliyetlerinde izinler: Bakanlığın yeni ruhsat alanlarında maden işletme yöntemi, bölge, cins, çevresel etki ve şehirleşme gibi ölçütlere dayanarak getirdiği ruhsat veya müracaat sınırlaması. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-7) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.405 – I. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-405): Ergin bir kişinin fiil ehliyetinin, kanunda sayılan sebeplerden birine dayanılarak mahkeme kararıyla sınırlandırılmasıdır. Kararla kişinin ehliyeti yenilik doğurucu biçimde daraltılır; kararın konusu ehliyetsizliğin tespiti değildir. - TMK m.409 – I. İlgilinin dinlenilmesi ve bilirkişi raporu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-409#f2): Kişinin fiil ehliyetinin sınırlandırılması ve bunun sonucunda vasi atanmasıdır. Madde, kısıtlamanın hangi sebeplerle yapılamayacağını ve hangi sebeple yapılabileceğini belirler. ### Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun - CGTİHK m.6 – Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5275-sayili-ceza-ve-guvenlik-tedbirlerinin-infazi-hakkinda-kanun/madde-6): Hükümlünün Anayasada yer alan diğer haklarının, infazın temel amaçları saklı kalmak üzere ancak bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca sınırlanmasıdır. Kısıtlama yalnızca kanunda öngörülen hallerle sınırlıdır. ### Maden Kanunu - Maden Kanunu m.7 – Madencilik faaliyetlerinde izinler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3213-sayili-maden-kanunu/madde-7#f1): Bakanlığın yeni ruhsat alanlarında maden işletme yöntemi, bölge, cins, çevresel etki ve şehirleşme gibi ölçütlere dayanarak getirdiği ruhsat veya müracaat sınırlaması. Kısıtlama ancak ilgili kurumların görüşü alınarak getirilebilir ve gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramaya açılır. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel kısıtlama / ruhsat müracaatının kapatılması** (3213 s. K. m.7): Yeni ruhsat alanlarında Bakanlığın ölçütlere göre getirdiği kısıtlama; kazanılmış hakları korumak kaydıyla yapılır. İlk müracaat veya ihale yolunda müracaatın tümüyle kapatılması; diğer kanunlardaki kısıtlamalar gözetilerek yapılır. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramaya açılır. Kısıtlamalara ilişkin her türlü düzenleme ancak kanunla yapılabilir. - **Kısıtlama / bildirim yükümlülüğü** (TMK m.405): Kısıtlama, mahkemenin yargılama sonucunda vereceği karardır. Bildirim yükümlülüğü, idari makam, noter ve mahkemelerin görev sırasında öğrendikleri durumu bildirmesidir. Bildirim yükümlülüğü yerine getirilmeden kısıtlama kararı verilemez; bildirim yalnız süreç başlatır, kişiyi kısıtlamaz. - **Kanunda öngörülen kısıtlama / Anayasal hak** (CGTİHK m.6): Hükümlünün Anayasadaki diğer hakları, yalnızca bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kısıtlanabilir. Hükümlünün kanunla tanınmış hakları ile yönetmeliklerle tanınan haklar, iyileştirme çabası sırasında da dokunulmaz kalır. Kanunda dayanağı olmayan yönetmelik kısıtlamaları kanunilik ilkesine aykırı kabul edilir. (Birinci Bölüm, 2017/36529 E., 23.05.2018) - **Kullanımın devri / sözleşmeyle kısıtlama** (KMK m.59): Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa devre mülk hakkı sahibi kullanımı başkalarına bırakabilir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmışsa bu yetki kullanılamaz. Varsayılan kural devirdir; sözleşme ile kullanımın başkasına bırakılması yasaklanabilir. - **On yıllık kısıtlama / yirmi yıllık borçlanma süresi** (775 s. K. m.34): Tahsis tarihinden itibaren on yıl süren ve bu süre içinde devir, takyit, haciz ve işgal gibi tasarrufları kapsayan kısıtlamalar. Yirmi yıllık süre içinde borçlanma bedellerinin tamamının ödenmesi halinde kalkan takyitler. On yılın dolmasından sonra kısıtlamalar kendiliğinden kalkmaz; yirmi yıl içinde borç tamamen ödenmediği sürece takyitler devam edebilir. - **Genel kısıtlama / ipotekli alacak ve ölüm, emeklilik, görev nakli halleri** (775 s. K. m.34): Kanunun on yıllık kısıtlamasına tabi olan genel tasarruf ve haciz yasakları. Ölüm, emeklilik, görev nakli ve konut kredisi veren kuruluşların ipotekli alacakları nedeniyle yapılan satış ve işlemler. Bu özel hallerde kısıtlama uygulanmaz; satış ve işlemler yapılabilir. ## İlgili konular - Vesayeti gerektiren hâller ve yetki (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/vesayeti-gerektiren-haller-ve-yetki ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2022/747 E., 2023/1080 K., 15.11.2023 — ilgili: TMK m.405 - Ceza Genel Kurulu, 2018/444 E., 2021/237 K., 01.06.2021 — ilgili: CGTİHK m.6 - Ceza Genel Kurulu, 2016/1097 E., 2018/591 K., 29.11.2018 — ilgili: CGTİHK m.6 ## İlgili terimler [Yetkili vesayet makamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkili-vesayet-makami) · [Akıl hastalığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/akil-hastaligi) · [İyileştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/iyilestirme) · [Kazanılmış haklar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kazanilmis-haklar) · [Resmî sağlık kurulu raporu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/resmi-saglik-kurulu-raporu) · [Kamu yararı kararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-yarari-karari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.