--- title: "Kıyas yoluyla uygulama nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiyas-yoluyla-uygulama" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kıyas yoluyla uygulama **Kısaca:** Kıyas yoluyla uygulama, 13 kanunda 48 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.835 · tescil: Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir durum için, benzer nitelikteki düzenlemenin uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-835) - TBK m.263 · uygulama alanı: Kanunda doğrudan hüküm bulunmayan bir ilişkiye, benzer nitelikteki bir düzenlemenin uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-263) - HMK m.366 · kıyas yoluyla uygulanacak hükümler: Bir kanun hükmünün, doğrudan kapsamına girmeyen ancak benzer bir usul durumuna kanun koyucu tarafından bilinçli olarak genişletilmesidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-366) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu (16 maddeden 7'i) - TTK m.172 – e) Malvarlığındaki değişikliklerle ilgili bilgiler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-172): Bir hükmün doğrudan kapsamına girmeyen, ancak benzer bir durumda aynı hükmün uygulanmasıdır. Burada birleşmeye ilişkin m.150, bölünme hâline benzer biçimde uygulanır. - TTK m.194 – VI – Ticari işletme ile ilgili birleşme ve tür değiştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-194): Maddede sayılan birleşme ve ortak hükümlerinin, ticari işletmenin birleşmesi ya da dönüşümü için doğrudan değil, benzer durum esas alınarak uygulanmasıdır. Hükümler, devralan şirketin türüne göre seçilir. - TTK m.383 – e) İvazsız iktisap (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-383): Birinci fıkrada şirket için düzenlenen hükmün, yavru şirketin ana şirketin paylarını ivazsız iktisabı hâlinde de uygulanmasıdır. Fıkra doğrudan yavru şirketi düzenlemediğinden kıyas gerekir. - TTK m.459 – II - Sermaye taahhüdü yoluyla artırım — 1. Esas sermaye sisteminde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-459): Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir konuda, benzer nitelikteki başka bir hükmün kıyasen uygulanmasıdır. Bu maddede nakdi ve ayni sermaye, bedel ödemesi, halka arz ve ihraç hallerinde ilgili maddeler bu yolla uygulanır. - TTK m.584 – F) İntifa senetleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-584): Bir konuda açık düzenleme bulunmadığında, benzer nitelikteki başka bir düzenlemenin hükümlerinin ilgili konuya uygulanmasıdır. Bu madde bakımından intifa senetlerine anonim şirketlere ilişkin hükümler kıyasen uygulanır. - TTK m.592 – II - Esas sermayenin azaltılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-592): Limited şirketlere özgü bir düzenleme bulunmadığında anonim şirketlere ilişkin hükmün, benzer durumda limited şirkete uygulanmasıdır. Madde bunu esas sermaye azaltımı için açıkça öngörmüştür. - TTK m.610 – III - Finansal tablolar ve yedek akçeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-610): Hükmün, düzenlendiği alan dışında benzer bir ilişkiye kanun koyucunun açıkça belirttiği ölçüde uygulanmasıdır. Bu madde ile limited şirketler bakımından 514-527. maddeler açıkça uygulanabilir hale getirilmiştir. ### Türk Medeni Kanunu (8 maddeden 6'i) - TMK m.117 – J. Diğer hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-117): Kanunda doğrudan düzenlenmeyen bir durumun, benzer nitelikteki başka bir hükme dayanılarak vakıflara da uygulanmasıdır. Bu fıkrada derneklere ait iki hüküm vakıflara kıyasen uygulanır. - TMK m.281 – 4. Diğer paylaşma kuralları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-281): Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir ilişkiye, benzer nitelikteki başka bir ilişkiye ilişkin hükmün uygulanmasıdır. Maddede kıyasın konusu paylı mülkiyet ve miras paylaşımına ilişkin hükümlerdir. - TMK m.294 – III. İtiraz ve iptal (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-294): Sonradan evlenme yoluyla soybağına itiraz bakımından, tanımanın iptaline ilişkin hükümlerin benzer biçimde uygulanmasıdır. Bu yolla hata ve hile nedenleri ile süreler belirlenir. - TMK m.313 – B. Erginlerin ve kısıtlıların evlât edinilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-313): Maddede açıkça düzenlenmeyen konularda küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümlerin, ergin ve kısıtlılar bakımından da uygulanmasıdır. Bu yol, madde metninde yer alan üç halden ayrı olarak ve ancak boşluk bulunduğunda işler. - TMK m.325 – II. Üçüncü kişiler ile (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-325): Ana ve babaya özgü sınırlamaların, madde metninde ayrıca düzenlenmemiş olan üçüncü kişiler için de geçerli kabul edilmesidir. Kanun koyucu bu yolla boşluğu kapatmıştır. - TMK m.697 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-697): Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir durumun, benzer nitelikteki düzenlenmiş bir durum için konulmuş hükmün gerekçesine dayanılarak çözülmesidir. Bu maddede, paydaşlıktan çıkarma hükümleri pay üzerindeki yararlanma haklarına kıyasen uygulanır. ### Türk Borçlar Kanunu (7 maddeden 6'i) - TBK m.114 – II. Sorumluluğun ve giderim borcunun kapsamı — 1. Genel olarak (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-114): Haksız fiil hükümlerinin, sözleşmeye aykırılık hâllerinde benzer koşulla uygulanmasıdır. Kanunda doğrudan düzenlenmeyen bir boşluk, haksız fiil sorumluluğu hükümleriyle doldurulur. - TBK m.246 – IV. Taşınır satışına ilişkin kuralların uygulanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-246): Bir olay için açıkça düzenleme bulunmadığında, benzer nitelikteki başka bir olaya ilişkin hükmün benzer koşullarda uygulanmasıdır. Bu maddede taşınır satışına ilişkin hükümler, taşınmaz satışına aktarılır. - TBK m.263 – 7. Uygulama alanı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-263): Kanunda doğrudan hüküm bulunmayan bir ilişkiye, benzer nitelikteki bir düzenlemenin uygulanmasıdır. Ödünç sözleşmesi biçiminde yapılan edinme işlemlerinde taksitle satış hükümleri bu yolla uygulanır. - TBK m.311 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-311): Doğrudan düzenlenmemiş bir hale, düzenlenmiş benzer bir halin hükmünün uygulanmasıdır. Burada kiralananın el değiştirmesine ilişkin hükümler, sınırlı ayni hak sahibi üçüncü kişi hakkında kıyasen uygulanır. - TBK m.366 – F. Alt kira ve kullanım hakkını devir yasağı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-366): Maddenin ikinci fıkrasına göre, kiracının üçüncü kişiyle kurduğu alt kira sözleşmelerine, alt kiraya ilişkin kuralların benzer biçimde uygulanmasıdır. Bu, kanunda açıkça düzenlenmeyen ancak benzer nitelikteki durumlara alt kira hükümlerinin uygulanması anlamına gelir. - TBK m.441 – 2. İşverenin ölümü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-441): Düzenlenmemiş bir hal için benzer bir düzenlemenin hükmünün uygulanmasıdır. Burada işverenin ölümüyle mirasçılar arasındaki ilişkiye işyeri devri hükümleri (m.427) kıyasen uygulanır. ### İcra ve İflas Kanunu (7 maddeden 6'i) - İİK m.50 – Yetki ve itirazları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-50): İcra hukukunda yetkiye ilişkin boşlukların HMK'nın yetki hükümleriyle doldurulmasıdır. Bu yolla HMK'nın yetki sözleşmesine ilişkin sınırlamaları da icra dairelerine uygulanır. - İİK m.150/G – Paraya çevirme usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-150g): Bir hükmün doğrudan değil, benzer durumlara ilişkin olarak uygulanmasıdır. Madde, rehin satışı için ayrı bir usul kurmak yerine taşınır, taşınmaz ve diğer paraya çevirme hükümlerinin uygulanmasını öngörür. - İİK m.269/D – Kıyasen uygulanacak maddeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-269d): Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir durumda, benzer nitelikteki başka bir hükmün kıyas yoluyla uygulanmasıdır. Bu maddede kıyas, kanun koyucunun açıkça sayarak belirlediği yedi hükümle sınırlıdır. - İİK m.273 – 2 – Tahliye ve teslim (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-273): Madde metninde doğrudan düzenlenmeyen bir durumda, benzer nitelikteki başka bir hükmün (İİK m.26) uygulanmasıdır. Burada tahliye edilecek yerdeki kiralayana ait olmayan eşyaya ilişkin hüküm kıyasla uygulanır. - İİK m.309/Ç – Konkordato tasfiye memurlarının hukukî durumu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-309cc): Maddede sayılan İİK hükümlerinin tasfiye memurlarının işlemleri bakımından, kanunda açıkça yer almayan bu alanda da benzer biçimde uygulanmasıdır. Sadece maddede sayılan hükümler kapsanır. - İİK m.309/D – Paylaştırmaya katılacak alacaklıların belirlenmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-309d): Düzenlenmemiş bir konuda, benzer nitelikteki başka bir hükmün aynı mantıkla uygulanmasıdır. Burada iflas hukukundaki 230-236. maddeler, konkordato tasfiyesinin benzer hallerine taşınır. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.73 – Levhaya yeniden yazılma hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-73): Kanunun 7, 8 ve 9. maddelerinin, ilk levha kaydına ilişkin düzenlemeleri yeniden yazılma istemleri için de geçerli kılınmasıdır. Ruhsatname verilmesi hükmü bu uygulamanın dışındadır. - Av. K. m.185 – Davavekilleri hakkında uygulanacak hüküm (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-185): Bir hükmün doğrudan değil, benzer durumlara ilişkin olması nedeniyle başka bir kişi grubuna uygulanmasıdır. Maddede yer alan hükümler davavekilleri bakımından bu yolla uygulanır; kıyas, maddenin açıkça dışarıda tuttuğu kısımlara uzanamaz. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.366 – Kıyas yoluyla uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-366): Bir kanun hükmünün, doğrudan kapsamına girmeyen ancak benzer bir usul durumuna kanun koyucu tarafından bilinçli olarak genişletilmesidir. Bu maddede istinaf hükümlerinin temyiz yoluna taşınması bu yöntemle yapılır. ### İş Kanunu - İş K. m.116 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4857-sayili-is-kanunu/madde-116): Bir hükmün doğrudan değil, benzer durumlara ilişkin hüküm olarak uyarlanarak uygulanmasıdır. Bu maddede İş Kanunu'nun belirtilen maddeleri, basın mesleğindeki işçiler bakımından kıyasen uygulanır. Hangi maddelerin kıyas kapsamında olduğu madde metninde sayıldığı kadardır. ### Kat Mülkiyeti Kanunu - KMK m.74 – Uygulanacak diğer hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-74): Toplu yapıya ilişkin bir boşluk varsa, kanunun benzer bir hükmünün yapının niteliğine uygun biçimde uyarlanarak uygulanmasıdır. Uyarlamanın yapının niteliğine uymadığı hallerde kıyas yapılamaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Aynen uygulama / Kıyas yoluyla uygulama** (KMK m.74): Kanunun hükmü toplu yapıya hiçbir değişiklik yapılmadan doğrudan uygulanır. Hüküm toplu yapının yapısına göre uyarlanarak, benzer bir hüküm üzerinden uygulanır. Aynen uygulamada hüküm olduğu gibi işler; kıyasta ise yalnızca yapının niteliğine uygun olan ölçüde uygulanır. - **Doğrudan uygulama / kıyas yoluyla uygulama** (TMK m.117): Vakıfların malları hakkındaki zilyetlik yasağı doğrudan kanun metnine dayanır. Dernek hükümlerinin vakıflara uygulanması kıyas yoluyla gerçekleşir. Kıyasa dayanan uygulamada benzerlik ölçütü aranır; bu, doğrudan hükümden ayrı bir değerlendirme gerektirir. ## İlgili konular - Kiralar hakkında hususi hükümler ve kiralanan taşınmazların tahliyesi (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/kiralar-hakkinda-hususi-hukumler-ve-kiralanan-tasinmazlarin-tahliyesi - Rehinli alacaklılarla müzakere şartları ve yapılandırmanın hükümleri (İcra ve İflas Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/icra-ve-iflas-hukuku/rehinli-alacaklilarla-muzakere-sartlari-ve-yapilandirmanin-hukumleri - Genel kurul, genel kurulun toplanması ve karar alma (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/genel-kurul-genel-kurulun-toplanmasi-ve-karar-alma - Yönetim ve temsil, görevler, yetkiler ve yükümlülükler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/yonetim-ve-temsil-gorevler-yetkiler-ve-yukumlulukler - Baro levhası ve avukatlar listesi (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/baro-levhasi-ve-avukatlar-listesi - Çeşitli hükümler (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/cesitli-hukumler ## İlgili terimler [Vekâlet ücreti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vekalet-ucreti) · [Konkordato tasfiye memuru](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konkordato-tasfiye-memuru) · [Ek ödeme yükümlülüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ek-odeme-yukumlulugu) · [Taşıma işleri komisyoncusu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tasima-isleri-komisyoncusu) · [Sigortalı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sigortali) · [İtiraz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/itiraz) · [İş Güvencesi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/is-guvencesi) · [Yapı alacaklısı ipoteği](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yapi-alacaklisi-ipotegi) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.