--- title: "Kıyas nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiyas" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kıyas **Kısaca:** Kıyas, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.780 · tescil: Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir konuda, benzer nitelikteki bir hükmün kıyas yoluyla uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-780) - TBK m.580 · hapis hakkı: Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir durumun, benzer nitelikteki açıkça düzenlenmiş bir hükme göre çözülmesi yöntemidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-580) - TCK m.2 · suçta ve cezada kanunîlik ilkesi: Kanunda düzenlenmemiş bir durumu, benzerliğe dayanarak kanunda düzenlenmiş bir hükme bağlamaktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-2) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ceza Kanunu - TCK m.2 – Suçta ve cezada kanunîlik ilkesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5237-sayili-turk-ceza-kanunu/madde-2#f3): Kanunda düzenlenmemiş bir durumu, benzerliğe dayanarak kanunda düzenlenmiş bir hükme bağlamaktır. Suç ve ceza içeren hükümlerde kıyas yapılamaz. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.780 – B. Kurulması ve sona ermesi — I. Kurulması — 1. Tescil (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-780): Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir konuda, benzer nitelikteki bir hükmün kıyas yoluyla uygulanmasıdır. Bu maddede kazanma ve tescil bakımından taşınmaz mülkiyetine ilişkin hükümler, aksi öngörülmedikçe irtifak hakkına uygulanır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.580 – III. Hapis hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-580#f2): Kanunda doğrudan düzenlenmemiş bir durumun, benzer nitelikteki açıkça düzenlenmiş bir hükme göre çözülmesi yöntemidir. Bu maddede kiraya verenin hapis hakkına ilişkin hükümler, işletmen hakkına kıyasen uygulanır. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.35/A – Kitle fonlama platformları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-35a#f2): Bir hükmün, kanunda açıkça düzenlenmemiş benzer bir durumda, benzerlik ölçüsünde uygulanmasıdır. Bu maddede girişim şirketlerinin genel kurulu ile hukuka aykırı faaliyetlerde 96 ncı madde bu yolla uygulanır. ## Karıştırılan kavramlar - **Kıyas / kıyasa yol açmayan genişletici yorum** (TCK m.2): Kıyas, kanunda olmayan benzer bir fiili suç kapsamına almaktır ve yasaktır. Genişletici yorum, hükmün sözünün anlamı içinde kalarak yapılan açıklamadır; kıyasa yol açacak biçimi yasaktır. Sözün anlamı içinde kalan yorum uygulanabilirken, kanunda olmayan fiili kapsama alan yorum uygulanamaz. - **Aynen uygulama / Kıyas yoluyla uygulama** (KMK m.74): Kanunun hükmü toplu yapıya hiçbir değişiklik yapılmadan doğrudan uygulanır. Hüküm toplu yapının yapısına göre uyarlanarak, benzer bir hüküm üzerinden uygulanır. Aynen uygulamada hüküm olduğu gibi işler; kıyasta ise yalnızca yapının niteliğine uygun olan ölçüde uygulanır. - **Doğrudan uygulama / kıyas yoluyla uygulama** (TMK m.117): Vakıfların malları hakkındaki zilyetlik yasağı doğrudan kanun metnine dayanır. Dernek hükümlerinin vakıflara uygulanması kıyas yoluyla gerçekleşir. Kıyasa dayanan uygulamada benzerlik ölçütü aranır; bu, doğrudan hükümden ayrı bir değerlendirme gerektirir. - **Kıyas kapsamındaki maddeler / kıyas dışı maddeler** (İş K. m.116): İş Kanunu'nun 18, 19, 20, 21 ve 29. maddeleri kıyas yoluyla uygulanır. Bu listede yer almayan İş Kanunu maddeleri, madde metnine göre basın işçileri bakımından kıyasen uygulanmaz. Örneğin m.34 gibi listede bulunmayan bir madde, basın işçisi için bu madde dayanağıyla uygulanmaz. (Hukuk Genel Kurulu, 2006/640 E., 2006/674 K., 18.10.2006) - **Madde 61 (belge ve kıyas) / Madde 62 (ret sebepleri)** (MÖHUK m.61): Madde 61, dilekçe ekini ve 55-57 kıyasını düzenler. Madde 62, tenfizin reddine yol açan sebepleri sayar. Belgelerin tamam olması ret sebebi bulunmaması anlamına gelmez; ret sebepleri ayrıca incelenir. - **Kıyas yoluyla devir hükümleri / kişiliğe bağlı istisna** (TBK m.441): Sözleşmenin kişiliğe bağlı olmadığı hallerde m.441/1 gereği işyeri devrine ilişkin hükümler kıyasen uygulanır. Sözleşmenin kişiliğe bağlı olduğu hallerde m.441/2 istisnası devreye girer ve devir hükümleri uygulanmaz. Devir kuralları yalnız genel halde işler; kişiliğe bağlı sözleşmede sözleşme kendiliğinden sona erer ve yalnız tazminat sorunu kalır. ## İlgili konular - Ardiyeciye bırakma, konaklama yeri, garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenlere bırakma (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/ardiyeciye-birakma-konaklama-yeri-garaj-otopark-ve-benzeri-yerleri-isletenlere - Temel ilkeler ve tanımlar (Ceza Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ceza-hukuku-genel-hukumler/temel-ilkeler-ve-tanimlar - Taşınmaz lehine irtifak hakkı (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/tasinmaz-lehine-irtifak-hakki ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2020/337 E., 2021/162 K., 22.04.2021 — ilgili: TCK m.2 - Ceza Genel Kurulu, 2006/52 E., 2006/96 K., 04.04.2006 — ilgili: TCK m.2 - 7. Hukuk Dairesi, 2024/1977 E., 2025/2849 K., 27.05.2025 — ilgili: TMK m.780 ## İlgili terimler [Kitle fonlaması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kitle-fonlamasi) · [Düzenleyici işlem](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenleyici-islem) · [İrtifak hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/irtifak-hakki) · [Hapis hakkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hapis-hakki) · [Tescil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescil) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.