--- title: "Kıyasen uygulama nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiyasen-uygulama" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kıyasen uygulama **Kısaca:** Kıyasen uygulama, 14 kanunda 31 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.777 · kazandırıcı zamanaşımı: Taşınır zamanaşımı süresinin hesabı, kesilmesi ve durması için TBK zamanaşımı hükümlerinin kanun koyucu tarafından doğrudan atıfla değil, benzer durumlara ilişkin olarak uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-777) - HMK m.64 · ihbarın etkisi: Kanunun bir hükmünün düzenlenmemiş benzer bir duruma, benzerlik ölçüsünde uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-64) - CMK m.62 · bilirkişilere uygulanacak hükümler: Bir kurumun, ayrı bir düzenleme bulunmayan hâllerde, başka bir kurum için öngörülen hükümlerin uygulanmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-62) ## Kanunda nerede geçiyor ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.42 – Bir avukatın geçici olarak görevlendirilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-42): Avukatlık ortaklığında da aynı hükümlerin uygulanmasıdır. Ortaklık bakımından ayrı bir düzenleme bulunmadığı için kıyas yoluna gidilir. - Av. K. m.71 – Levhadan ve avukatlık ortaklığı sicilinden silme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-71): Madde 8'in altıncı ve yedinci fıkralarının bu maddedeki itiraz süreçlerine de benzer biçimde uygulanmasıdır. Hükmün kapsamı bu atıfla belirlenir. - Av. K. m.104 – Seçilme yeterliği ve engelleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-104): Bir hükmün açıkça düzenlenmediği bir konuya, benzer durumlar için öngörülmüş hükmün uygulanmasıdır. Bu maddede 90. maddenin hükümleri Disiplin Kurulu üyeleri bakımından bu yolla uygulanır; 90. maddenin kapsamı kendi metninden belirlenir. - Av. K. m.105 – Seçim dönemi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-105): Madde metninde açıkça yer almayan bir konuda, benzer nitelikteki başka bir hükmün disiplin kurulu üyeleri hakkında da uygulanmasıdır. Burada 90, 92 ve 94. maddeler bu yolla disiplin kurulu üyelerine uygulanır. - Av. K. m.116 – Görüşme ve karar yeter sayısı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-116): Maddenin 3. fıkrasında belirtildiği üzere, 87. maddenin 3, 4 ve 5. fıkralarıyla 88. maddenin, kanunda açıkça düzenlenmeyen Birlik Genel Kurulu toplantıları ve görüşmelerine benzer biçimde uygulanmasıdır. Bu atıf doğrudan uygulama değil, kıyas yoluyla uygulamadır. - Av. K. m.119 – Seçim dönemi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-119): Maddenin açıkça Birlik Yönetim Kurulu için düzenlemediği hükümlerin, baro yönetim kurulu üyeleri için öngörülen kurallar üzerinden, benzer durumda olan Birlik üyelerine de uygulanmasıdır. Bu yolla 90. maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları ile 92. madde Birlik üyeleri için de geçerli olur. - Av. K. m.133 – Kuruluşu ve görevi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-133): Madde metninde açıkça düzenlenmeyen denetçi seçimi konularında, 90. maddenin 2, 3, 4, 5 ve 6. fıkraları ile 92. maddenin hükümlerinin benzer biçimde uygulanmasıdır. Bu hükümler ilgili kurum için kanunda öngörülen ölçütlerle uygulanır. - Av. K. geç. m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/gecici-madde-5): Başvurunun şekli ve süresi bakımından Geçici 3. maddenin bu madde için benzer biçimde uygulanmasıdır. Maddenin kendi metninde ayrı bir şekil ya da süre öngörülmemiştir. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.308 – A) Sözleşme serbestisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-308): Bir kuralın doğrudan değil, benzer hâle benzer sonuç bağlanması yoluyla başka bir ilişkiye uygulanmasıdır. Burada kollektif şirket hükümleri komandit şirketin iç ilişkilerine benzetilerek uygulanır. - TTK m.328 – A) Uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-328): Kanunda doğrudan düzenlenmeyen bir ilişkiye, benzer nitelikteki başka bir hükmün uygulanmasıdır. Bu maddede komandit şirket için kollektif şirketin 243-303 üncü maddeleri kıyas yoluyla uygulanır. - TTK m.570 – I - Uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-570): Kanunda açıkça düzenlenmeyen bir durumda benzer bir hükmün, koşulların benzerliği nedeniyle başka bir ilişkiye uygulanmasıdır. Madde, komandit şirketin yöneticisi için anonim şirket hükümlerinin bu yolla uygulanmasını öngörmüştür. - TTK m.585 – I - Kurulma anı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-585): Limited şirketin kanunda açıkça düzenlenmemiş ödeme ve devir konularında anonim şirket hükümlerinin benzer biçimde uygulanmasıdır. Uygulama, limited şirketin yapısına uygun olduğu ölçüde yapılır. - TTK m.1338 – III - Uygulama alanının genişletilmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1338): Bir hükmün doğrudan uygulanmadığı, ancak benzer bir durum için öngörülen 1992 Sözleşmesi V. maddesinin, bu maddede sayılan kişilere benzer biçimde uygulanmasıdır. Sınırlama, Sözleşmenin doğrudan uygulanması anlamına gelmez. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.64 – İhbarın etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-64): Kanunun bir hükmünün düzenlenmemiş benzer bir duruma, benzerlik ölçüsünde uygulanmasıdır. Burada ihbar etkisi, fer'i müdahale etkisinin bünyeye uygun biçimde ihbara uygulanmasını ifade eder. - HMK m.70 – Cumhuriyet savcısının davada yer alması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-70): Maddede itiraz usulü ayrıntılı düzenlenmemiş, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 172 ve 173. maddeleri benzer biçimde uygulanır. Bu atıf, itirazın inceleme ve karar usulünü tamamlayan bir kıyas yoludur. - HMK m.136 – Tarafların ikinci dilekçeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-136): Replik ve düplik bakımından, dava ve cevap dilekçeleri için geçerli kuralların, dilekçenin niteliğine aykırı düşmediği ölçüde uygulanmasıdır. Dilekçenin niteliğine aykırı olan hükümler uygulanmaz. - HMK m.175 – Kıyasen uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-175): Tanıklığa ilişkin hükümlerin isticvaba doğrudan değil, konuya uygun düştüğü ölçüde uygulanmasıdır. Madde bu yolu açıkça öngörür. ### Sermaye Piyasası Kanunu - Sermaye Piyasası Kanunu m.36 – Ortak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-36): Bir hükmün, doğrudan kapsamına girmeyen bir alanda, benzer durumlar için öngörülen kuralın benzetme yoluyla uygulanmasıdır. Bu maddede yollanan hükümler sermaye piyasası kurumları için aynen değil, benzetme yoluyla geçerlidir. - Sermaye Piyasası Kanunu m.52 – Yatırım fonları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-52): Açıkça düzenlenmemiş bir ilişkiye, benzer nitelikteki başka bir kanun hükmünün uygulanmasıdır. Burada portföy yönetim şirketi ile katılma payı sahipleri arasındaki ilişkiye 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 502 ila 514 üncü maddeleri kıyasen uygulanır. - Sermaye Piyasası Kanunu m.135 – Sırların saklanması ve açıklanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6362-sayili-sermaye-piyasasi-kanunu/madde-135): Üçüncü fıkrada, ikinci fıkradaki sır saklama hükümlerinin mutabakat zaptının sınırları, karşılıklılık veya karşı tarafın yükümlülüğü bakımından doğrudan uygulanamadığı hallerde başvurulan yoldur. ### İcra ve İflas Kanunu - İİK m.10/A – İcra mahkemesi hâkiminin reddi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-10a): Bu maddede açıkça düzenlenmeyen bir konunun, benzer hâle ilişkin İİK m.40 hükmü üzerinden çözülmesidir. Ret kararının kaldırılması sonrası dosyanın gönderilmesi ve yerine getirilmeyen kararın işlemlerinde bu yol izlenir. - İİK m.287 – Geçici mühlet: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2004-sayili-icra-ve-iflas-kanunu/madde-287): Kanunda bir hükmün, benzer nitelikteki başka bir düzenleme için de geçerli sayılmasıdır. Bu maddede m.290, m.291 ve m.292 geçici mühlet bakımından kıyasen uygulanır. ### Ceza Muhakemesi Kanunu - CMK m.62 – Bilirkişilere uygulanacak hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5271-sayili-ceza-muhakemesi-kanunu/madde-62): Bir kurumun, ayrı bir düzenleme bulunmayan hâllerde, başka bir kurum için öngörülen hükümlerin uygulanmasıdır. Bu madde ile tanıklığa ilişkin hükümler bilirkişiye yollanır, ancak yalnızca bilirkişilik kurumuna aykırı olmayan hükümler için geçerlidir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.777 – VII. Kazandırıcı zamanaşımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-777): Taşınır zamanaşımı süresinin hesabı, kesilmesi ve durması için TBK zamanaşımı hükümlerinin kanun koyucu tarafından doğrudan atıfla değil, benzer durumlara ilişkin olarak uygulanmasıdır. ### İdari Yargılama Usulü Kanunu - İYUK m.49 – Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2577-sayili-idari-yargilama-usulu-kanunu/madde-49): Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda temyiz incelemesinin, 50. maddenin hükümlerine göre yapılmasıdır. Yalnızca ısrar hükmü bu kıyasın dışında tutulmuştur. ## İlgili konular - Baro başkanlık divanı, baro disiplin kurulu ve baro denetleme kurulu (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/baro-baskanlik-divani-baro-disiplin-kurulu-ve-baro-denetleme-kurulu - Genel hükümler ve birliğin organları (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/genel-hukumler-ve-birligin-organlari - Davanın ihbarı ve davaya müdahale (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/davanin-ihbari-ve-davaya-mudahale - Avukatlık sınavı, genel olarak ve yalnız avukatların yapabileceği işler (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/avukatlik-sinavi-ve-sinava-gireceklerin-tespiti-genel-olarak-ve-yalniz - Baro levhası ve avukatlar listesi (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/baro-levhasi-ve-avukatlar-listesi - Türkiye Barolar Birliği başkanlığı ve Türkiye Barolar Birliği başkanlık divanı (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/turkiye-barolar-birligi-baskanligi-ve-turkiye-barolar-birligi-baskanlik-divani ## İlgili terimler [Disiplin Kurulları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/disiplin-kurullari) · [Katip](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/katip) · [Düzenleme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/duzenleme) · [Onama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/onama) · [Faydalı model](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/faydali-model) · [Fon iç tüzüğü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fon-ic-tuzugu) · [Geçici mühlet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-muhlet) · [Kirlenme zararı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kirlenme-zarari) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.