--- title: "Kıymet nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiymet" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kıymet **Kısaca:** Kıymet, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - VUK m.69 · ifraz ve birleştirme: Arazinin vergi kaydında yer alan değeridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-69) - 1512 s. K. m.61 · tespit işleri: Bir şeyin o andaki değeridir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-61) - 1567 s. K. m.3: Kıymetin yurt dışına çıkarılması veya yurda sokulması ayrı bir fiil olarak düzenlenmiştir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1567-sayili-turk-parasinin-kiymetini-koruma-hakkinda-kanun/madde-3) ## Kanunda nerede geçiyor ### Vergi Usul Kanunu - VUK m.65 – Mevzii ve ferdi tadilat (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-65): Arazi ve arsaların, bu madde kapsamında tadilatın konusu olan vergi değeridir. Kıymetin değişmesi m.63/1'deki oranı aşmalıdır. - VUK m.69 – İfraz ve birleştirme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/213-sayili-vergi-usul-kanunu/madde-69#f1): Arazinin vergi kaydında yer alan değeridir. Yeniden takdir edilmeden önceki vergi kaydındaki değer esas alınır. ### Noterlik Kanunu - Noterlik Kanunu m.61 – Tespit işleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1512-sayili-noterlik-kanunu/madde-61#f1): Bir şeyin o andaki değeridir. Kıymet tespiti, değerlendirme niteliği taşıdığından noterin ilgili şeyin değerini kayda geçirmesi anlamına gelir. ### Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun - Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1567-sayili-turk-parasinin-kiymetini-koruma-hakkinda-kanun/madde-3#f3): Maddenin ikinci fıkrasında, 1567 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yazılı değerler anlamına gelir. Kıymetin yurt dışına çıkarılması veya yurda sokulması ayrı bir fiil olarak düzenlenmiştir. ### Menkul ve Gayrimenkul Emval ile Bunların İntifa Haklarının ve Daimi Vergilerin Mektumlarını Haber Verenlere Verilecek İkramiyelere Dair Kanun - Menkul ve Gayrimenkul Emval ile Bunların İntifa Haklarının ve Daimi Vergilerin Mektumlarını Haber Verenlere Verilecek İkramiyelere Dair Kanun m.1 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1905-sayili-menkul-ve-gayrimenkul-emval-ile-bunlarin-intifa-haklarinin-ve-daimi-vergilerin/madde-1): Menkullerde ve gayrimenkullerde ikramiye oranının uygulandığı taban değerdir. Madde, kıymetin nasıl belirleneceğini ayrıca tanımlamaz. ## Karıştırılan kavramlar - **Bina gayrisafi irat / arazi kıymet** (VUK m.69): Binada gayrisafi irat esas alınır. Arazide kıymet esas alınır. Her iki varlık için aynı dağıtım ve toplama mantığı uygulanır, yalnız ölçülen değer farklıdır. - **Hal ve şekil tespiti / kıymet tespiti** (1512 s. K. m.61): Hal ve şekil tespiti, nesnenin ya da yerin fiziksel durumunu gözlemleyerek kayda geçirmeyi ifade eder. Kıymet tespiti, nesnenin değerini belirlemeyi ifade eder ve gözlemden öte bir değerlendirme içerir. Her iki tespit de noter tarafından belgelenir; kıymet tespitinde değerlendirme yapıldığı için sonucun teknik bir bilgiye dayanması gerekebilir. - **Kıymet / İki senelik intifa bedeli** (1905 s. K. m.1): Doğrudan malın değeri üzerinden hesaplamadır. İntifa hakkı ihbar edildiğinde, iki yıllık intifa bedeli üzerinden hesaplamadır. Hangi tutarın esas alınacağı varlığın türüne bağlı olarak değişir; ikramiyenin matrahı buna göre belirlenir. - **Amortismana tabi kıymet / zirai gayrimenkul** (GVK m.56): Amortismana tabi iktisadi kıymetin satışı; VUK m.328 uyarınca hesaplanan hasılat esas alınır. Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkuller; bu hükmün kapsamı dışındadır. Gayrimenkul satışı bu maddedeki hasılat kalemi olarak hesaplanmaz. - **Hisse senedi / diğer menkul kıymet / mal ve hak** (GVK geç. m.56): Hisse senetleri ve diğer menkul kıymetler, D.1'e göre iktisap tarihinden itibaren üç ay içinde ya da iktisaptan önce elden çıkarıldığında değer artışı sayılır. Gayrimenkul, ortaklık hakkı gibi mal ve haklar, D.6'ya göre dört yıl içinde elden çıkarılırsa değer artışı sayılır. Hisse senedinde üç aylık, diğer mal ve haklarda dört yıllık süre ölçütü uygulanır; süre dışında elden çıkarma bu bentler kapsamında değer artışı doğurmaz. - **Menkul kıymet kazancında iki hesap yöntemi** (GVK geç. m.56): Maliyet bedeli üzerinden hesaplanan safi değer artışı, iktisap bedelinin endeksleme ile artırılmasını içerir. Yıl içinde elde edilen toplam gelirden 76. madde indirim oranının uygulanmasıyla kazanç hesaplanması seçeneği, iktisap bedelini endekslemeden yapılır. Mükellef iki yöntemden birini seçebilir; ikinci yöntemde endeksleme yapılmaz. ## İlgili konular - Tahrir usulü (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tadilat-tadilat-sebepleri-arazinin-hal-ve-heyetinde-degisiklik ## Örnek kararlar - 2018/113 E., 2020/48 K., 24.09.2020 — ilgili: 1905 s. K. m.1 - Ceza Genel Kurulu, 2017/1165 E., 2019/263 K., 26.03.2019 — ilgili: 1512 s. K. m.61 - Ceza Genel Kurulu, 2007/194 E., 2007/189 K., 25.09.2007 — ilgili: 1567 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Gayrisafi irat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayrisafi-irat) · [Taksim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksim) · [İfraz](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ifraz) · [Ferdi tadilat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ferdi-tadilat) · [Birleştirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birlestirme) · [Mevzii tadilat](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mevzii-tadilat) · [Tespit](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tespit) · [İhbar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihbar) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.