--- title: "Kıymetli Evrak nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kiymetli-evrak" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kıymetli Evrak **Kısaca:** Kıymetli Evrak, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.898 · amaç ve nitelik: Hakkın senede bağlandığı ve hakkın devri ile ileri sürülmesinin senet zilyetliğine bağlandığı belgedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-898) - TBK m.391 · para yerine verilen şeyler: Üzerinde yazılı hakkın kâğıda bağlandığı ve bu kâğıdın devriyle hakkın da devredildiği belgelerdir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-391) - TTK m.651 · şartları: Üzerinde yazılı olan hakkın senetle birlikte devredildiği ve hakkın senetle bağlı olduğu belgedir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-651) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.645 – A) Kıymetli evrakın tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-645#f1): İçerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve başkalarına devredilemediği senettir. Hak ile senet bu kanunen kurulan bağla birleşir. - TTK m.646 – B) Senetten doğan borç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-646#f1): Içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve başkalarına devredilemediği senetlerdir. Borçlunun ödeme yükümlülüğü, senedin fiilen teslim alınmasına bağlıdır. - TTK m.647 – I - Genel şekil (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-647#f1): Senetteki hakkın senetten ayrı ileri sürülemediği ve devredilemediği, hakkın senetle birlikte devredildiği belgedir. Devir, hakkın senetle bağlantısını koruyan şekil ve zilyetlik kurallarına tabidir. - TTK m.649 – 2. Hükümleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-649#f1): Üzerinde yazılı olan hakkın, senedin zilyetliğine bağlı olarak öne sürülebildiği belgedir. Madde yalnız devredilebilen kıymetli evrakı kapsar; devredilemeyen kıymetli evrak bu hükmün dışındadır. - TTK m.651 – I - Şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-651#f1): Üzerinde yazılı olan hakkın senetle birlikte devredildiği ve hakkın senetle bağlı olduğu belgedir. Bu bağlılık nedeniyle senedin zayi olması hakkın kullanımını engeller. - TTK m.653 – F) Özel hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-653#f1): Üzerinde yazılı bulunan hakkın, senedin zilyetliğine bağlı olarak ileri sürüldüğü belgedir. Kıymetli evrakın türleri ve özel kuralları ilgili kanun hükümlerinde ayrıca düzenlenir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.439 – II. Değerli şeylerin saklanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-439#f1): Üzerinde yazılı hakkın kağıda bağlandığı ve bu kağıdın zilyetliğinin hakkın kullanılması için gerekli olduğu belgelerdir. Madde bakımından, vesayet altındaki kişinin malvarlığına dahil ve kaybı ya da kötüye kullanımı büyük zarar doğuracak senetlerdir. - TMK m.808 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-808#f2): Üzerinde yazılı hakkın senedin varlığına bağlandığı ve değer taşıyan belgedir. Maddede, güvenilir bir yere tevdi edilmesi halinde güvence yerine geçer. - TMK m.898 – I. Amaç ve nitelik (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-898): Hakkın senede bağlandığı ve hakkın devri ile ileri sürülmesinin senet zilyetliğine bağlandığı belgedir. İpotekli borç senedi bu niteliği taşır ve hakkın ileri sürülmesi zilyetliğe bağlıdır. ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.15 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-15#f2): Üzerinde yazılı hakkın senedin devri veya ibrazı ile kullanıldığı belgedir. Maddede, çok sayıda çıkarılan kıymetli evrakın imzasında el yazısı dışı araç kabul edilebilmektedir. - TBK m.105 – 3. Senedin geri verilememesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-105#f2): Içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve devredilemediği senetlerdir. Bunların iptali mahkeme kararı ile ve TTK hükümlerine göre yapılır; bu madde yalnızca belge verme yükümlülüğünü düzenler. - TBK m.391 – C. Para yerine verilen şeyler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-391#f1): Üzerinde yazılı hakkın kâğıda bağlandığı ve bu kâğıdın devriyle hakkın da devredildiği belgelerdir. Madde bakımından, kararlaştırılan para yerine ödünç alana verilebilecek bir ödeme aracı olarak düşünülür. ### Atatürk’ün Doğumunun 100 Üncü Yılının Kutlanması ve "Atatürk Kültür Merkezi" Kurulması Hakkında Kanun - Atatürk’ün Doğumunun 100 Üncü Yılının Kutlanması ve "Atatürk Kültür Merkezi" Kurulması Hakkında Kanun m.12 – Fon varlığının niteliği (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2302-sayili-ataturk-un-dogumunun-100-uncu-yilinin-kutlanmasi-ve-ataturk-kultur-merkezi/madde-12#f1): Üzerinde yazılı bir hakkın senet üzerine bağlandığı belgelerdir. Madde, bu belgeleri fon hesabına bağlı varlıklar arasında sayar. ## Karıştırılan kavramlar - **Genel hal / tüketilebilen şey veya kıymetli evrak** (TMK m.808): Genel halde malik, haklarının tehlikeye düştüğünü ispat etmek zorundadır. İntifa hakkının konusu tüketilebilen şey veya kıymetli evrak olduğunda tehlikenin ispatı aranmaz. Bu hallerde malik teslimden önce, tehlikeyi ispatlamadan güvence isteyebilir. - **Kıymetli evrak / Diğer belgeler** (TBK m.15): Çok sayıda çıkarılan kıymetli evrakta el yazısı dışı araçla imza yeterlidir. Tekil sözleşme ya da sıradan belgede kural el yazısıdır. Çoğaltılarak çıkarılan kıymetli evrakta imzanın mekanik araçla atılması geçerlidir; sıradan belgede bu kolaylık tanınmaz. - **Adi senet / Kıymetli evrak** (TBK m.105): Adi borç senedinde alacaklı, usulüne göre onaylanmış belge vererek borcun sona erdiğini gösterir; mahkeme iptaline gerek yoktur. Kıymetli evrakta senedin iptali mahkeme kararı ve TTK'daki ilan usulüyle yapılır; belge vermek tek başına yeterli değildir. Adi senette belge verme yükümlülüğü yeterlidir; kambiyo senedinde ise TTK m.651 vd. ve ilgili iptal usulü uygulanır (kıymetli evrakın iptaline ilişkin hükümler saklıdır). - **Para borcu / Kıymetli evrak veya ticari malla ifa** (TBK m.391): Sözleşmede para kararlaştırılmış ve ödünç alan parayla ödeme yapmıştır. Bu durumda borç tutarı para olarak belirlenir. Ödünç alan, para yerine kıymetli evrak veya ticari mal vermiştir. Bu halde borç tutarı maddedeki değer ölçütüyle hesaplanır. Madde yalnızca ikinci halde uygulanır; ödemenin para ile yapılması hâlinde hesap değer üzerinden değil, itibari miktar üzerinden yapılır. - **Kıymetli evrak / Adi senet** (TTK m.645): Kıymetli evrakta hak senede bağlıdır; hakkın ileri sürülmesi ve devri senedin ibraz ve zilyetliğinin devrine bağlıdır. Adi senette belge yalnızca hakkın varlığını ispat eder; hak senetten ayrı ileri sürülebilir ve devredilebilir. Adi senette borçlu senet ibraz edilmese de ödeme yapabilir; kıymetli evrakta senedin ibrazı zorunludur ve ödeme senet karşılığında yapılır. - **Kıymetli evrak / Adi senet (taraf yapısı)** (TTK m.645): Kıymetli evrakta taraflardan biri mutlaka borçludur. Adi senette her iki taraf hem alacaklı hem borçlu olabilir. Kıymetli evrakta tek yönlü bir borç ilişkisi kurulur; bu nedenle tarafların karşılıklı alacaklı-borçlu olması senedin niteliğini değiştirir. ## İlgili konular - Genel hükümler ve nama yazılı senetler (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/genel-hukumler-ve-nama-yazili-senetler - Makbuz ve senetlerin geri verilmesi, alacaklının temerrüdü (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/makbuz-ve-senetlerin-geri-verilmesi-alacaklinin-temerrudu - Sözleşmelerin şekli (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/sozlesmelerin-sekli - Ödünç sözleşmeleri (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/odunc-sozlesmeleri - Göreve başlama ve paraların yatırılması (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/goreve-baslama-ve-paralarin-yatirilmasi - İpotekli borç senedi ve irat senedi (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/ipotekli-borc-senedi-ve-irat-senedi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/693 E., 2024/444 K., 18.09.2024 — ilgili: TTK m.645 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/342 E., 2024/82 K., 07.02.2024 — ilgili: TTK m.647 - Hukuk Genel Kurulu, 2023/295 E., 2023/704 K., 05.07.2023 — ilgili: TTK m.647 ## İlgili terimler [Ciro](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ciro) · [Fon hesabı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/fon-hesabi) · [Ticari mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ticari-mal) · [Tüketilebilen şey](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuketilebilen-sey) · [Borç senedi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/borc-senedi) · [Adi senet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/adi-senet) · [Emre yazılı senet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/emre-yazili-senet) · [Tüketim ödüncü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuketim-oduncu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.