--- title: "Komisyoncu nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/komisyoncu" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Komisyoncu **Kısaca:** Komisyoncu, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TBK m.545: Kendi adına, ancak başkasının hesabına ticari işlem yapan kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-545) - TTK m.922 · gönderenin alacakları: Komisyon sözleşmesi gereğince, gönderenin hesabına fakat kendi adına hareket eden ve bu işlemi üstlenen kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-922) - KDVK m.50 · muhatap: Gümrük işlemini mükellef adına ve onun hesabına yürüten kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-50) ## Kanuni tanım - **5957 s. K. m.2/1-f** (Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun): Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve başkası hesabına komisyon esası üzerinden çalışan meslek mensuplarını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5957-sayili-sebze-ve-meyveler-ile-yeterli-arz-ve-talep-derinligi-bulunan-diger-mallarin/madde-2#f1-f ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.533 – II. Komisyoncunun borçları — 1. Bildirme ve sigortalama borcu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-533#f1): Kendi adına, ancak vekâlet verenin hesabına alım veya satım işi yapan kişidir. Riskler vekâlet verene aittir; bu nedenle komisyoncunun bilgilendirme yükümü bu riskin sahibinin bilgi edinme hakkına dayanır. - TBK m.535 – 3. Vekâlet verenin belirlediği bedel (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-535#f1): Kendi adına, vekâlet verenin hesabına mal alım veya satımı yapan kişidir. Bu nitelik nedeniyle işlemin tarafı komisyoncu olur, malın ekonomik sonucu ise vekâlet verene aittir. - TBK m.536 – 4. Veresiye satma ve teslim almadan ödeme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-536#f1): Kendi adına, ancak vekâlet verenin hesabına mal alım veya satımı yapan kişidir. Madde, komisyoncunun satım ve alım komisyonundaki yetki sınırlarını belirler. - TBK m.539 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-539#f1): Kendi adına, ancak komisyon veren hesabına bir iş görmeyi üstlenen kişidir. Ücret talebi, komisyoncunun üstlendiği işin yapılmasına veya yapılmamasına bağlı olarak değişir. - TBK m.540 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-540#f1): Kendi adına, vekâlet verenin hesabına iş gören ve bu iş karşılığında ücret alan kişidir. Maddenin yaptırımı, komisyoncunun bu sıfatıyla yaptığı işlemlere bağlanmıştır. - TBK m.541 – 3. Hapis hakkı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-541#f1): Kendi adına, ancak başkasının (komitentin) hesabına mal alıp satmayı üstlenen kişidir. Madde bakımından hapis hakkı, komisyoncunun sattığı malın bedeli ve satın aldığı mal üzerinde tanınmıştır. - TBK m.542 – 4. Malın açık artırmayla satılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-542#f1): Kendi adına, vekâlet verenin hesabına mal alım veya satımı yapan kişidir. Bu maddede malı satmakla yükümlü olan taraftır. - TBK m.544 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-544#f1): Kendi adına, ancak komisyon verenin hesabına bir mal alım veya satımını üstlenen kişidir. Maddenin uygulanabilmesi için komisyoncunun doğrudan alıcı veya satıcı olabilmesi gerekir. - TBK m.545 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-545#f1): Kendi adına, ancak başkasının hesabına ticari işlem yapan kişidir. Bu madde bakımından komisyoncunun kendisiyle işlem yapma imkânı, vekâlet verenin malını ya da işini kendi hesabına devralabilmesi anlamına gelir. ### Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5957-sayili-sebze-ve-meyveler-ile-yeterli-arz-ve-talep-derinligi-bulunan-diger-mallarin/madde-2#f1-f): Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve başkası hesabına komisyon esası üzerinden çalışan meslek mensubudur. Tüccardan ayrılır; tüccar kendi hesabına çalışır. - Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.5 – Üretici örgütleri, komisyoncular, alıcı ve satıcılar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5957-sayili-sebze-ve-meyveler-ile-yeterli-arz-ve-talep-derinligi-bulunan-diger-mallarin/madde-5#f3): Alıcı ile satıcı arasında aracılık eden, bu sıfatla piyasanın durumu hakkında bilgi aktarmakla görevli kişidir. Madde bakımından komisyoncu, alım satım işlemlerinde aracılık yapan meslek mensubudur. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.922 – V - Gönderenin alacakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-922#f1): Komisyon sözleşmesi gereğince, gönderenin hesabına fakat kendi adına hareket eden ve bu işlemi üstlenen kişidir. Maddede yer alan iç ilişki bu kişi ile gönderen arasında kurulur. ### Katma Değer Vergisi Kanunu - KDVK m.50 – Muhatap (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-50#f1): Gümrük işlemini mükellef adına ve onun hesabına yürüten kişidir. Maddeye göre tebliğ, mükellefin adına hareket eden komisyoncuya da yapılabilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Komisyoncu / Tüccar** (5957 s. K. m.2): Komisyoncu, malların toptan satışını başkası hesabına, komisyon karşılığında yapar. Tüccar, malların toptan satışını kendi adına ve kendi hesabına yapar. Hesap ve sorumluluk ilişkisi farklıdır; hangi sıfatla hareket edildiğine göre hal içi işlem ve yükümlülükler ayrışır. - **Komisyoncu / satış sonrası aracılık yapmayan kişi** (5957 s. K. m.5): Komisyoncu, alıcı ve satıcı arasında aracılık hizmeti vermiş kişidir. Aracılık hizmeti verilmemiş ise komisyon talebi yapılamaz. Fiilen aracılık yapılmadan komisyon ücreti alınamaz. - **Komisyoncu / sekizinci fıkrada sayılmayan kişi (toptancı hali)** (5957 s. K. m.5): Üreticiler, üretici örgütleri, komisyoncular ve tüccarlar toptan satış yapabilir. Gerçek veya tüzel kişiler, toptan satış miktarından az olmamak kaydıyla hal alımı yapabilir. Sekizinci fıkradaki kişiler dışında kalanlar da hal alımı yapabilir ancak toptan satış yapamaz. - **Doğrudan alıcı/satıcı olabilen komisyoncu / olamayan komisyoncu** (TBK m.544): Komisyoncunun kendisinin doğrudan alıcı veya satıcı olabildiği durumda, işlemi kendi üzerine alma imkânı vardır. Komisyoncunun kendisinin de alıcı veya satıcı olamadığı durumda, madde uygulanmaz. Yalnızca birinci durumda kendisiyle işlem yapma sonucu doğabilir; ikinci durumda komisyoncu, karşı tarafla kendi adına işlem yapmış sayılmaz. - **Yolcu taşıma biletinin işletme tarafından kesilmesi / Komisyoncu veya acente tarafından kesilmesi** (VUK m.240): Bilet mükellefin kendisi tarafından kesildiğinde yolcu listesi 2 nüsha düzenlenir. Bilet komisyoncu veya acente tarafından kesildiğinde yolcu listesi 3 nüsha düzenlenir ve bir nüshası bu kişilerce saklanır. Biletin kim tarafından kesildiğine göre listenin nüsha sayısı ve saklama yükü değişir. - **Doğrudan satış / Komisyoncu veya konsinyasyon yoluyla satış (d bendi)** (4760 s. K. m.3): Doğrudan satışta vergi, malın satıcıdan alıcıya tesliminde doğar. Komisyoncu veya konsinyasyonda vergi, malın listeye göre alıcıya ya da komisyoncuya veya konsinyi işletmeye teslim edildiği anda doğar. Mal listesine göre (I), (II) ve (IV) ile (III) sayılı listedeki mallar için teslim alıcısı değişir ve vergi doğum anı bu muhataba göre belirlenir. ## İlgili konular - Komisyon sözleşmesi (Borçlar Hukuku Özel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-ozel-hukumler/komisyon-sozlesmesi - Tarh işlemleri ve verginin ödenmesi (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/tarh-islemleri-ve-verginin-odenmesi ## Örnek kararlar - İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2026/89 E., 2026/293 K., 27.04.2026 — ilgili: TBK m.533, TBK m.535, TBK m.536, TBK m.539, TBK m.540, TBK m.541, TBK m.542, TBK m.544, TBK m.545 - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2019/1853 E., 2019/1702 K., 27.11.2019 — ilgili: TBK m.533, TBK m.535, TBK m.536, TBK m.539, TBK m.540, TBK m.541, TBK m.542, TBK m.544, TBK m.545 - Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2017/256 E., 2019/393 K., 01.04.2019 — ilgili: TBK m.533, TBK m.535, TBK m.536, TBK m.539, TBK m.540, TBK m.541, TBK m.542, TBK m.544, TBK m.545 ## İlgili terimler [Vekâlet veren](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/vekalet-veren) · [Künye](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kunye) · [Meslek mensubu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/meslek-mensubu) · [Hal rüsumu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hal-rusumu) · [Tüccar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tuccar) · [Kanuni kesinti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-kesinti) · [Üretici örgütü](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uretici-orgutu) · [Mal](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/mal) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.