--- title: "Konsolosluk nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/konsolosluk" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Konsolosluk **Kısaca:** Konsolosluk, 4 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TTK m.1099 · tespit edilecek konular: Türkiye'nin yabancı ülkelerdeki temsilciliğidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1099) - KDVK m.15 · diplomatik İstisnalar: Yabancı devletin Türkiye'de konsolosluk görevlerini yürüten resmi birimidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-15) - 5442 s. K. m.12: Bir devletin, başka bir devlet topraklarında kendi vatandaşlarının korunması ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi için kurduğu resmi temsilcilik. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5442-sayili-il-idaresi-kanunu/madde-12) ## Kanuni tanım - **6458 s. K. m.3/1-k** (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu): Türkiye Cumhuriyeti başkonsolosluklarını, konsolosluklarını veya büyükelçilik konsolosluk şubelerini — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6458-sayili-yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu/madde-3#f1-k ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.1099 – 2. Tespit edilecek konular (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1099#f1): Türkiye'nin yabancı ülkelerdeki temsilciliğidir. Gemi yabancı bir limanda ise olay tespiti konsolosluk aracılığıyla da yapılabilir. - TTK m.1100 – 3. Usul (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1100#f2): Türk konsolosluğudur; mahkeme yerine tespit yapabilen yetkili makamdır. Madde kapsamında mahkemeyle eşdeğer biçimde yetkilidir. - TTK m.1101 – 4. Tutanağın aslının saklanması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1101#f1): Türkiye'nin yabancı ülkedeki temsilciliği olup, tutanağın yurt dışında düzenlenmesi halinde saklama yetkisini kullanan merci olarak madde metninde yer alır. ### Katma Değer Vergisi Kanunu - KDVK m.15 – Diplomatik İstisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3065-sayili-katma-deger-vergisi-kanunu/madde-15): Yabancı devletin Türkiye'de konsolosluk görevlerini yürüten resmi birimidir. Konsoloslar diplomatik temsilci değildir; istisna konsolosluklara yapılan teslim ve hizmetleri de kapsar. ### İl İdaresi Kanunu - İl İdaresi Kanunu m.12 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5442-sayili-il-idaresi-kanunu/madde-12#f1): Bir devletin, başka bir devlet topraklarında kendi vatandaşlarının korunması ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi için kurduğu resmi temsilcilik. Madde, konsoloslukların yazışma ve müracaat hakkını valiler nezdinde tanımlar. ### Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu - Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.14 – Havalimanı transit vizeleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6458-sayili-yabancilar-ve-uluslararasi-koruma-kanunu/madde-14#f1): Yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk temsilciliğidir. Madde, havalimanı transit vizesinin konsolosluklarca verileceğini öngörür. ## Karıştırılan kavramlar - **Mahkeme / Konsolosluk** (TTK m.1099): Tespitin yetkili olarak mahkemece yapılması hâli, yerli bir mercidir. Tespitin konsolosluk aracılığıyla yapılması hâli, gemi yabancı bir limanda bulunduğunda söz konusu olur. Her iki merci de madde kapsamında tespit yapabilir; hangisinin yetkili olduğu, geminin bulunduğu yere göre belirlenir. - **Mahkeme / konsolosluk saklaması** (TTK m.1101): Tutanağın aslının mahkemede saklanması; kural olarak yerli mahkeme sorumludur. Tutanağın konsoloslukta düzenlenmiş olması; bu durumda asıl konsoloslukta saklanır. Asıl belgenin hangi merciide bulunacağı tutanağın düzenlendiği yere göre belirlenir; örnek talebi her iki halde de aynı usulle karşılanır. - **Yabancı devlet temsilciliği / fahri konsolosluk** (197 s. K. m.4): Karşılıklılık şartıyla yabancı devletlerin elçilik ve konsoloslukları ile elçi, maslahatgüzar, konsolos ve kendi uyruğundaki memurların taşıtları. Fahri konsoloslara ait taşıtlar. Fahri konsoloslar bu istisnanın dışında kalır; diğer temsilcilikler yalnız karşılıklılık varsa istisnadan yararlanır. - **Yargı işlemi / Noter, tapu, konsolosluk işlemi** (Harçlar K. m.2): Yargı işlemi olduğu için yargı harçlarına tabidir ve bu durumda Tarife aranır. Yargı dışında yapılan noter, tapu veya konsolosluk işlemleri yargı harçları kısmının kapsamı dışındadır. Bu tür işlemlerde ilgili harç mevzuatına bakılır, yargı harçlarına ilişkin bu madde uygulanmaz. - **Muvazzaf / fahri konsolosluk** (Harçlar K. m.71): Muvazzaf konsoloslukta işlem kariyer konsolos ya da memur tarafından yapılır. Fahri konsoloslukta işlem fahri konsolos tarafından yürütülür. Madde iki tür konsolosluğu da aynı hükme bağladığından, bu ayrım harca tabi olup olmama bakımından bir sonuç doğurmaz. - **Konsolosluk harcı / Noter harcı** (Harçlar K. m.72): Konsolosluk harçları 492 sayılı Kanunun 1. maddesinde ayrı bir kalem olarak sayılır. Konsolosların yaptığı noter işlemleri ise bu madde uyarınca noter harçlarına ait hükümlere tabi tutulur. Konsolosun yaptığı noter işlemi için harç hesaplanırken noter harçlarına ait hükümler uygulanır; konsolosluk harçlarının genel kalemi ayrıca hesaplanmaz. ## İlgili konular - İstisnalar (Vergi ve Vergi Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/vergi-ve-vergi-usul-hukuku/istisnalar ## İlgili terimler [Tespit](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tespit) · [Muhabere](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/muhabere) · [Transit geçiş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/transit-gecis) · [Uluslararası kuruluş](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/uluslararasi-kurulus) · [Gemi jurnali](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-jurnali) · [Karşılıklılık şartı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/karsiliklilik-sarti) · [Gemi adamı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gemi-adami) · [İlan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ilan) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.