--- title: "Koruma alanı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruma-alani" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Koruma alanı Diğer yazımlar: Koruma alanları **Kısaca:** Koruma alanı, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 2863 s. K. m.65 · cezalar: Korunan varlığın çevresinde, varlığın korunmasını sağlamak için belirlenmiş alandır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-65) - 4915 s. K. m.5 · av sezonu: Nesli tehlike altında olan, nadir, hassas ve benzeri statülerdeki, endemik ve göçmen türlerin korunması amacıyla oluşturulan ve ekolojik ihtiyaçlarına göre yönetilen alandır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4915-sayili-kara-avciligi-kanunu/madde-5) - 5366 s. K. m.1 · amaç ve kapsam: Sit alanlarına ait olup, tescil edilmiş sit alanlarının çevresinde koruma amacıyla belirlenen alandır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5366-sayili-yipranan-tarihi-ve-kulturel-tasinmaz-varliklarin-yenilenerek-korunmasi-ve/madde-1) ## Kanuni tanım - **5686 s. K. m.3/1** (Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu): Kaynak ve bunların bağlı olduğu jeotermal sistemin; bozulmasına, kirlenmesine ve sürdürülebilir özelliğinin yitirilmesine neden olacak dış etkenlerden korumak amacıyla sahanın jeolojik, hidrojeolojik yapısı, iklim koşulları, zemin cinsi ve tipleri, drenaj sahası sınırı, kaynak ve kuyu çevresindeki yerleşim birimleri, endüstri tesisleri, çevrenin topografik yapısı gibi unsurlara bağlı olarak belirlenmiş önlemler alınması gereken, içerisinde yapılan faaliyetlerin kontrol ve denetime tâbi olduğu ve gerektiğinde yapılaşma ve arazi kullanım faaliyetleri kısıtlanabilir alanları — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5686-sayili-jeotermal-kaynaklar-ve-dogal-mineralli-sular-kanunu/madde-3#f1-14 ## Kanunda nerede geçiyor ### Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu - Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.18 – Yapı esasları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-18#f3): Korunması gerekli kültür varlıklarının çevresinde bulunan ve koruma kuralları uygulanan alandır. Madde, bu alanlarda onaylı plan ve proje dışı uygulamayı yasaklar. - Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.57 – Koruma Bölge Kurullarının görev, yetki ve çalışma şekli: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-57#f1-e): Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının çevresinde kurul tarafından tespit edilen alandır. Tespit işlemi kurulun görevi olup 57. maddenin (e) bendinde düzenlenmiştir. - Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.65 – Cezalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2863-sayili-kultur-ve-tabiat-varliklarini-koruma-kanunu/madde-65#f4): Korunan varlığın çevresinde, varlığın korunmasını sağlamak için belirlenmiş alandır. Koruma alanı da ilk fıkradaki korumanın kapsamındadır. ### Kara Avcılığı Kanunu - Kara Avcılığı Kanunu m.5 – Av sezonu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4915-sayili-kara-avciligi-kanunu/madde-5#f1): Nesli tehlike altında olan, nadir, hassas ve benzeri statülerdeki, endemik ve göçmen türlerin korunması amacıyla oluşturulan ve ekolojik ihtiyaçlarına göre yönetilen alandır. Oluşturulması ve yönetilmesi Genel Müdürlüğün yetkisindedir. ### Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun - Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun m.1 – Amaç ve kapsam (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5366-sayili-yipranan-tarihi-ve-kulturel-tasinmaz-varliklarin-yenilenerek-korunmasi-ve/madde-1#f1): Sit alanlarına ait olup, tescil edilmiş sit alanlarının çevresinde koruma amacıyla belirlenen alandır. Yenilemenin konusu, sit alanı ile birlikte bu koruma alanlarını da kapsar. ### Belediye Kanunu - Belediye Kanunu m.4 – Kuruluş (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5393-sayili-belediye-kanunu/madde-4#f2): İçme ve kullanma suyu havzaları ile sit ve diğer koruma amacıyla belirlenmiş alanlardır. Bu alanlarda ve bu alanlara 5.000 metreden daha yakın yerleşim yerlerinde belediye kurulamaz. ### Vakıflar Kanunu - Vakıflar Kanunu m.28 – Vakıf kültür varlıklarının tespiti, tescili ve yaşatılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5737-sayili-vakiflar-kanunu/madde-28#f1): Vakıf kültür varlıklarının korunması amacıyla belirlenmiş çevresel alandır. Maddede bu alanların kamulaştırılması Genel Müdürlüğün görevleri arasında sayılmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Sit alanı / koruma alanı** (5366 s. K. m.1): Sit alanı, koruma kurullarınca tescil ve ilan edilen bölgedir. Koruma alanı, sit alanına ait olan ve onun çevresinde belirlenen alandır. Yenileme hem sit alanını hem de bu sit alanlarına ait koruma alanlarını kapsar; tescil edilmemiş bir alan yenileme konusu olamaz. - **Koruma alanı içindeki yerleşim / diğer yerleşim** (5393 s. K. m.4): İçme suyu havzası veya sit ve koruma alanı içinde yer alan ya da kurulu bir belediyeye 5.000 metreden yakın bulunan yerleşim. Bu niteliklerin hiçbirini taşımayan yerleşim. Birinci grupta belediye kurulamaz; bu yasak nüfus eşiğinin sağlanmış olmasından bağımsız işler. - **Tabiat anıtı / Tabiatı koruma alanı** (2873 s. K. m.2): Tabiat anıtı, doğa olaylarının oluşturduğu özellikleri ve bilimsel değeri olan tabiat parçasıdır ve milli park esaslarıyla korunur. Tabiatı koruma alanı, nadir ya da tehlike altındaki ekosistem ve türlerin seçkin örneklerini içeren ve yalnızca bilim ve eğitim amacıyla kullanılan, mutlak korunması gereken alandır. Tabiatı koruma alanında mutlak koruma ve bilim-eğitim dışında kullanımın yasak olması, tabiat anıtında bu sınırın maddede aranmaması ile ayrılır. - **Millî park / diğer koruma alanları** (2873 s. K. m.3): Millî park, Bakanlığın karakter tespiti ve ardından Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir. Tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı, alanın orman rejimine tabi olup olmamasına göre farklı makamlarca belirlenir. Millî park için Tarım ve Orman Bakanının onayı aranmaz; diğer koruma alanlarında orman rejimi içinde Bakan onayı, dışında Cumhurbaşkanı kararı gerekir. - **Koruma alanı içinde iskan ve yapılaşma yapılacak yer / yapılmayacak yer** (2873 s. K. m.4): Planları uyarınca iskan ve yapılaşmaya konu olacak yerlerde imar planı yapılır. Bu nitelikte olmayan yerlerde maddenin ikinci fıkrası uygulanmaz. Yalnız iskan ve yapılaşmaya konu yerler için imar planı hazırlanır ve Bakanlık onayıyla yürürlüğe girer. - **Ormanlar / diğer koruma alanları** (3213 s. K. m.7): Ormanlar, ikinci fıkra kapsamında bildirilen alanlardan ayrı tutulmuştur. Ormanlar dışındaki koruma alanlarında ruhsat öncesinde ilgili kuruma görüş sorulur ve üç aylık cevap süresi işler. Ormanlar dışında ilgili kurumun izni sürecinde cevap verilmezse bir ay ek süre verilir, bu süre sonunda da karar bildirilmezse izin verilmiş sayılır. ## Örnek kararlar - 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023 — ilgili: 5393 s. K. m.4 - Ceza Genel Kurulu, 2017/696 E., 2022/372 K., 24.05.2022 — ilgili: 2863 s. K. m.65 - Hukuk Genel Kurulu, 2018/1105 E., 2021/1391 K., 11.11.2021 — ilgili: 5366 s. K. m.1 ## İlgili terimler [Sit alanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sit-alani) · [Örnek avlak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ornek-avlak) · [Gruplandırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gruplandirma) · [Meskûn saha](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/meskun-saha) · [Tescilli taşınmaz kültür varlığı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescilli-tasinmaz-kultur-varligi) · [Yerleşim birimi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yerlesim-birimi) · [Koruma amaçlı imar planı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruma-amacli-imar-plani) · [Koruma bölge kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/koruma-bolge-kurulu) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.