---
title: "Koşul nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kosul"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Koşul

**Kısaca:** Hukuki işlemin hükümlerinin doğmasını veya ortadan kalkmasını, gelecekte belirsiz bir olayın gerçekleşmesine bağlayan irade unsurudur. Olayın gerçekleşmesinin belirsiz olması gerekir. (TBK m.175)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.174 – I. Koşulun gerçekleşmesi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-174#f1): Taraflarca işleme eklenen, gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan gelecekteki bir olgudur. Koşul bir kanun hükmünden değil, hukuki işlemin tarafların iradesinden doğar.
- TBK m.175 – II. Dürüstlük kurallarına aykırı engelleme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-175#f1): Hukuki işlemin hükümlerinin doğmasını veya ortadan kalkmasını, gelecekte belirsiz bir olayın gerçekleşmesine bağlayan irade unsurudur. Olayın gerçekleşmesinin belirsiz olması gerekir.

### Türk Medeni Kanunu
- TMK m.515 – B. Koşullar ve yüklemeler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-515#f1): Ölüme bağlı tasarrufun hüküm ve sonuçlarını, gerçekleşmesi belirsiz bir olguya bağlayan kayıttır. Geçmişte ya da o anda var olan ve tarafların bilmediği bir olgu, teknik anlamda koşul sayılmaz; belirsizlik gerçekten geleceğe ilişkin olmalıdır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Hukuka aykırı koşul / anlamsız koşul** (TMK m.515): Hukuka veya ahlaka aykırı koşul, hukuk düzeninin bir kuralını ya da genel ahlakı ihlal eden kayıttır. Anlamsız koşul, hiçbir makul anlamı olmayan ve hukuka ya da ahlaka da aykırı olmayan kayıttır. Hukuka veya ahlaka aykırı koşul ilişkin olduğu tasarrufu geçersiz kılar. Anlamsız koşul ise yalnız kendisi yok sayılır ve tasarruf geçerli kalır.
- **Koşul / yükleme (mükellefiyet)** (TMK m.515): Koşulda hukuki işlemin doğumu ya da sürmesi gerçekleşmeye bağlıdır. Yüklemede tasarruf baştan doğar ve hüküm ifade eder; belirsizlik yalnızca yüklenen borcun ifasına ilişkindir. Koşul gerçekleşmezse tasarruf doğmaz ya da sona erer; yükleme yerine getirilmezse tasarruf geçerli kalır ve yalnız yerine getirme istenebilir.
- **Geciktirici koşul / bozucu koşul** (TBK m.174): Geciktirici koşulda işlem, koşul gerçekleşene kadar hüküm ifade etmez. Bozucu koşulda işlem, koşul gerçekleşene kadar hüküm ifade eder ve gerçekleşmesi ile sona erer. Her iki koşul türünde de ölüm öncesinde gerçekleşmemiş koşulun yerine getirilebilirliği aynı ölçütle değerlendirilir; ancak bozucu koşulda mirasçıların yerine geçmesi hukuki ilişkinin devamını sağlar, geciktirici koşulda ise yükümlülüğün doğumunu sağlar. (3. Hukuk Dairesi, 2025/1455 E., 2025/5273 K., 05.11.2025)
- **Olumlu koşul / Sermaye artırımı** (233 s. K. m.27): İlk iştirak kuruluşunda yüzde 15 oranının sağlanması aranır. Sonradan sermaye artırımı yapıldığında oranın korunması aranır. Sermaye artırımında katılma payı yüzde 15'in altına düşemez; aksi halde oran korunmak zorundadır (m.27/2).
- **Hileli müflis için ön koşul / Hileli müflis için memnu hakların iadesi koşulları** (İİK m.312): İİK m.312 uyarınca masaya kabul edilmiş bütün alacaklıların itfası ve bu itfanın belgelerle kanıtlanması aranır. Adli Sicil Kanunu m.13/A'da yazılı süre ve iyi hal koşulları ayrıca aranır. İki ayrı koşul kümesi birlikte gerçekleşmelidir; biri eksikse talep reddedilir.
- **Ek koşul / temel koşul** (2547 s. K. m.23): Doktora veya uzmanlık unvanı ya da yeterlik, doktor öğretim üyeliğinin asgari şartıdır. Ek koşul, kurumun isteğe bağlı olarak Yükseköğretim Kurulu onayıyla koyabildiği ilave şarttır. Ek koşul ancak onaylandıktan ve sınırlarına uygun konulduktan sonra aranabilir; temel koşulun yerini tutamaz.

## İlgili konular

- Koşullar (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/kosullar
- Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri ve belirli mal bırakma (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/olume-bagli-tasarruflarin-cesitleri-ve-belirli-mal-birakma

## Örnek kararlar

- 11. Hukuk Dairesi, 2022/6954 E., 2024/1232 K., 19.02.2024 — ilgili: TBK m.175
- 2. Hukuk Dairesi, 2023/2355 E., 2023/5162 K., 02.11.2023 — ilgili: TBK m.174
- 11. Hukuk Dairesi, 2022/6588 E., 2023/3985 K., 22.06.2023 — ilgili: TBK m.175

## İlgili terimler

[Bozucu koşul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bozucu-kosul) · [Geciktirici koşul](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/geciktirici-kosul)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.