--- title: "Kötüniyet nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kotuniyet" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kötüniyet Diğer yazımlar: Kötü niyet **Kısaca:** Kötüniyet, 4 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - HMK m.213 · haksız yere sahtelik iddiası: Haksız çıkan tarafın, iddianın haksız olduğunu bilerek ya da bilmesi gerektiği hâlde sahtelik iddiasında bulunmuş olmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-213) - SMK m.72 · gaspın sona erdirilmesinin sonuçları: Gerçek hak sahibi olmadığı sonradan anlaşılan kişinin ya da lisans alanın, kullanıma başladığı veya ciddi hazırlık yaptığı sırada tasarımın gerçek sahibi olmadığını bilmesi ya da bilmesi gerektiği durumdur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-72) - TTK m.1061 · tanımı: Alacaklının, gemiyi kullanan kişinin gemi malikinin rızası dışında işletildiğini bilmesi ya da bilmesi gereken durumda olmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1061) ## Kanuna göre anlamı - **5015 s. K. m.2/1** (Petrol Piyasası Kanunu): Piyasa faaliyetinin yapılmasında, petrolün kaybına, karışmasına, bozulmasına veya amaç dışı kullanımına sebebiyet veren bir eylem veya ihmali — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5015-sayili-petrol-piyasasi-kanunu/madde-2#f1-24 - **5307 s. K. m.2/1-u** (Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun): Piyasa faaliyetinin yapılmasında, LPG’nin kaybına, karışmasına, bozulmasına veya amaç dışı kullanımına sebebiyet veren bir eylem veya ihmali — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5307-sayili-sivilastirilmis-petrol-gazlari-lpg-piyasasi-kanunu-ve-elektrik-piyasasi-kanununda/madde-2#f1-u ## Kanunda nerede geçiyor ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.6 – Marka tescilinde nispi ret nedenleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-6#f9): Tescil korumasının amacına aykırı biçimde kötüye kullanılması ya da gerçekte kullanılmayacak bir işaretin tescili için başvuru yapılmasıdır. Dokuzuncu fıkra bunu itiraz üzerine ret sebebi yapmıştır. - SMK m.51 – Hükümsüzlüğün etkisi (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-51#f2): Kullanım hakkı sahiplerinin, hükümsüzlük kararının geriye dönük etkisinden doğan zarar bakımından tazminat talebini doğurabilecek davranışıdır. Maddenin ikinci fıkrasında tazminat talebi, kötüniyetli hareket edenlerden zarar görenlere saklı tutulmuştur. - SMK m.71 – Tasarımın gaspı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-71#f3): Gerçek hak sahibi olmayan kişinin, hak sahibi olmadığını bilerek veya bilmesi gerekirken başvuruyu yapması ya da tasarımı sunmasıdır. Kötüniyet varsa üç yıllık hak düşürücü süre uygulanmaz. - SMK m.72 – Gaspın sona erdirilmesinin sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-72#f3): Gerçek hak sahibi olmadığı sonradan anlaşılan kişinin ya da lisans alanın, kullanıma başladığı veya ciddi hazırlık yaptığı sırada tasarımın gerçek sahibi olmadığını bilmesi ya da bilmesi gerektiği durumdur. Kötüniyetin varlığında ikinci fıkra uygulanmaz. - SMK m.81 – Tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-81#f2): Tecavüz edenin tasarım başvurusundan ve kapsamından haberdar olması veya mahkemece kötüniyetli olduğunun hükmolunmasıdır. Bu hal, başvurunun yayımlanmamış olmasının dava hakkına engel olmamasını sağlar. - SMK m.127 – Hakkın devrinden ve lisans vermeden doğan sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-127#f3): Devreden veya lisans verenin, işlemin konusu olan başvuru ya da buluşun korunabilirliğine ilişkin bilgisini karşı tarafa gizlemesi hâlidir. Maddenin üçüncü fıkrası kötüniyetin hangi hâllerde kabul edileceğini ayrıca belirler. ### Türk Ticaret Kanunu - TTK m.512 – I - Kötüniyet hâlinde (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-512#f1): Alıcının ödemenin hukuken geçerli bir dayanağı bulunmadığını bildiği ya da bilmesi gerektiği durumdur. Maddenin uygulanması için haksız alımın yanında kötüniyetin de bulunması aranır. - TTK m.680 – IV - Açık poliçe (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-680#f1): Hamilin, poliçenin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iktisap sırasında bilmesi veya bilmesi gereken durumda olmasıdır. Kötüniyetli hamil, doldurma aykırılığına karşı korumadan yararlanamaz. - TTK m.792 – C) Elden çıkan çek (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-792#f1): Yeni hamilin çekin hamilin rızası dışında elden çıktığını veya çeki iktisap ederken devredenin hakkının bulunmadığını bilmesi ya da bilmesi gerektiği hâldir. - TTK m.1061 – I- Tanımı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1061#f2): Alacaklının, gemiyi kullanan kişinin gemi malikinin rızası dışında işletildiğini bilmesi ya da bilmesi gereken durumda olmasıdır. Maddede malikin engelleme hakkının kapsamını sınırlayan ölçüt olarak yer alır. - TTK m.1463 – b) Aşkın sigorta (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6102-sayili-turk-ticaret-kanunu/madde-1463#f2): Aşkın sigortanın geçersizliği için aranan subjektif unsurdur. Sigorta ettirenin aşkınlık yoluyla mali çıkar sağlamayı amaçlamasını ifade eder; sadece aşkınlığın bilinmesi yeterli değildir. Maddenin gerekçesine göre bu hâl, sigortalının kasıtlı yaptığı aşkınlığı kapsar. ### Hukuk Muhakemeleri Kanunu - HMK m.213 – Haksız yere sahtelik iddiası (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-213#f1): Haksız çıkan tarafın, iddianın haksız olduğunu bilerek ya da bilmesi gerektiği hâlde sahtelik iddiasında bulunmuş olmasıdır. Yaptırımın uygulanabilmesi için bu şart aranır; haksız çıkmak tek başına yeterli değildir. - HMK m.329 – Kötüniyetle veya haksız dava açılmasının sonuçları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6100-sayili-hukuk-muhakemeleri-kanunu/madde-329#f1): Davayı veya savunmayı karşı tarafa zarar verme amacıyla ya da davayı gereksiz yere uzatmak amacıyla kullanma hâlidir. Kanunda tanımı yapılmamıştır; dürüstlük ve iyi niyet ilkesinden hareketle somut olaydan çıkarılır. ### Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - AATUHK m.30 – Amme alacağının tahsiline imkan bırakmamak maksadiyle yapılan tasarruflar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6183-sayili-amme-alacaklarinin-tahsil-usulu-hakkinda-kanun/madde-30): Üçüncü kişinin, borçlunun amme alacağını ödememek veya tahsili engellemek maksadını bilmesi ya da bilmesi gerekmesidir. Madde metninde kötüniyetin ispatına ilişkin bir karine bulunmamaktadır. ## Karıştırılan kavramlar - **İcra inkâr tazminatı / kötü niyet tazminatı** (İİK m.67): Alacaklının davayı kazanması hâlinde, alacağın yüzde yirmisinden az olmayan tutar üzerinden hükmedilen tazminat; kötü niyet ya da zarar aranmaz. Borçlunun itirazının haksız ve takibinde kötü niyetli olduğunun kabulü hâlinde uygun bir tazminat; hem haksızlık hem kötü niyet birlikte aranır. Icra inkâr tazminatı için kötü niyet ispatı gerekmez ve alt sınırı yüzde yirmidir; kötü niyet tazminatında ise miktar hâkimin takdirine bağlıdır ve kötü niyet ispat edilmelidir. - **İyiniyet / kötüniyet** (TMK m.1023): Üçüncü kişi tescilin yolsuzluğunu bilmiyor ve bilecek durumda değilse iyiniyetlidir. Üçüncü kişi yolsuzluğu biliyor veya bilecek durumdaysa kötüniyetlidir. Kötüniyetli kişinin kazanımı korunmaz; iyiniyet, kazanım anında aranır ve hâkim bunu re'sen dikkate alabilir. - **Bildirim şartına uyulmadan fesih tazminatı / Kötüniyet tazminatı** (İş K. ek m.3): Bildirim süresine uyulmadan yapılan feshten doğan tazminat (b) bendinde, kötüniyet tazminatı (c) bendinde sayılmıştır. Bu iki tazminatın ortak özelliği, fesih işlemine bağlı doğmalarıdır; ayrıca iş güvencesi veya başka bir hak talebi bu maddenin konusu değildir. Her iki tazminat da aynı beş yıllık süreye tabidir; ayrı bir süre öngörülmemiştir. - **Tehlikeli eylem / Kötüniyet** (5307 s. K. m.2): Tehlikeli eylem, insan sağlığı ve çevreye zarar verme ya da verme potansiyeli taşıyan fiil veya ihmaldir. Kötüniyet, LPG'nin kendisine yönelik kayıp, karışma, bozulma veya amaç dışı kullanım sonucunu doğuran eylem veya ihmaldir. İki kavram farklı zarar türüne bağlıdır; bir eylem ikisini birden karşılayabilir ancak tanımlar birbirinden bağımsızdır. - **Kötüniyetli temyiz / Kötüniyet gösteren bir temyiz yapılmayan hal** (HMK m.368): Temyiz talebinin kötüniyetle yapılması, yaptırım için yeterli bir koşuldur. Temyizin hukuka uygun bir sebebe dayanması veya yalnız haksız bulunup reddedilmesi, kötüniyet sayılmaz. Yalnız reddedilen temyiz talebi, kendiliğinden kötüniyetli sayılmaz; madde ancak kötüniyetin anlaşılması hâlinde uygulanır. - **Haksız alınan kâr / Haksız alınan kârın geri verilmesi yükümlülüğünde iyiniyet / kötüniyet** (TTK m.611): Kötüniyetli ortak veya müdür, haksız aldığı kârı geri vermekle yükümlüdür; bu durumda geri verme borcu, şirket alacaklılarının haklarını ödemek için gerekli tutarla sınırlı değildir. İyiniyetli ortak veya müdürün geri verme borcu, şirket alacaklılarının haklarını ödemek için gerekli olan tutarı aşamaz. İyiniyet, geri verme borcunu alacaklıların ihtiyacı kadarla sınırlar; kötüniyette bu sınır uygulanmaz. ## İlgili konular - Senette çıkıntı, kazıntı ve silinti, yazı veya imza inkârı (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/senette-cikinti-kazinti-ve-silinti-yazi-veya-imza-inkari - Yargılama giderleri (Medeni Usul Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-usul-hukuku/yargilama-giderleri - Başlangıç hükümleri, marka hakkı ve kapsamı (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/baslangic-hukumleri-marka-hakki-ve-kapsami - Devir (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/devir - Kambiyo senetleri, poliçenin düzenlenmesi ve şekli (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kambiyo-senetleri-policenin-duzenlenmesi-ve-sekli - Kâr, kazanç ve tasfiye payı (Ticaret Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/ticaret-hukuku/kar-kazanc-ve-tasfiye-payi ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2014/415 E., 2016/222 K., 02.03.2016 — ilgili: AATUHK m.30 - 11. Hukuk Dairesi, 2025/3094 E., 2025/6672 K., 06.11.2025 — ilgili: SMK m.71 - 11. Hukuk Dairesi, 2024/5019 E., 2025/4013 K., 04.06.2025 — ilgili: SMK m.71 ## İlgili terimler [Gerçek hak sahibi](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-hak-sahibi) · [Tescilsiz tasarım](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tescilsiz-tasarim) · [Gasp](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gasp) · [Ağır kusur](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/agir-kusur) · [Hamil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hamil) · [Kazanç payı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kazanc-payi) · [Kesinleşmiş ve uygulanmış karar](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kesinlesmis-ve-uygulanmis-karar) · [Celse harcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/celse-harci) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.