--- title: "Kötüye kullanma nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kotuye-kullanma" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kötüye kullanma **Kısaca:** Kötüye kullanma, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Av. K. m.62 · görevi kötüye kullanma: Görev ve yetkinin amacına aykırı biçimde kullanılmasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-62) - 278 s. K. m.20: Yolun ve yöntemin önemi yoktur; fiilin malın kurumca tahsisine aykırı olması yeterlidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/278-sayili-turkiye-bilimsel-ve-teknolojik-arastirma-kurumu-ile-ilgili-bazi-duzenlemeler/madde-20) - 4054 s. K. m.6 · hakim Durumun Kötüye Kullanılması: Sayılan haller örnekseldir; bunların dışındaki davranışlar da kötüye kullanma olarak değerlendirilebilir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-6) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası - Anayasa m.14 – III. Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-14): Bir hak ve hürriyetin, Anayasanın öngördüğü amaç dışında, maddede sayılan amaçlara yönelik bir faaliyetin aracı olarak kullanılmasıdır. Madde metni eylem (faaliyet) aradığı için yalnızca düşünce açıklaması değil, amaca yönelik faaliyet ölçütü esas alınır. ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.62 – Görevi kötüye kullanma: (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-62): Görev ve yetkinin amacına aykırı biçimde kullanılmasıdır. Madde metni bunun TCK m.257'de tanımlanan biçimde gerçekleşmesini öngörür; yani kötüye kullanma, TCK'da öngörülen unsurları taşıyan bir fiil olmalıdır. ### Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun - Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.20 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/278-sayili-turkiye-bilimsel-ve-teknolojik-arastirma-kurumu-ile-ilgili-bazi-duzenlemeler/madde-20): Maddede yer alan 'her ne yoldan olursa olsun kötüye kullananlar' ifadesiyle anılan, mal üzerindeki yetkinin amacı dışında kullanılmasıdır. Yolun ve yöntemin önemi yoktur; fiilin malın kurumca tahsisine aykırı olması yeterlidir. ### Rekabetin Korunması Hakkında Kanun - Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.6 – Hakim Durumun Kötüye Kullanılması (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4054-sayili-rekabetin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-6#f1): Hâkim durumun, rekabeti koruma amacına aykırı biçimde, özellikle maddede sayılan hallerde kullanılmasıdır. Sayılan haller örnekseldir; bunların dışındaki davranışlar da kötüye kullanma olarak değerlendirilebilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Çalma-ihtilas-zimmet / kötüye kullanma** (278 s. K. m.20): Çalma, ihtilas ve zimmete geçirme, malın fiilen alınması ya da elden çıkarılması ile gerçekleşen eylemlerdir. Kötüye kullanma, mal üzerindeki yetkinin amacı dışında kullanılmasıdır ve yolu ile sınırlı değildir. Madde her iki grubu da ayrı ayrı sayar; kötüye kullanmada yöntem aranmadığı için eylemin kapsamı daha geniştir. - **Görevi kötüye kullanma (TCK m.257/1) / Görevi ihmal (TCK m.257/2)** (Av. K. m.62): Görevi kötüye kullanma, yetkinin amacına aykırı aktif bir davranışla gerçekleşir. Görevi ihmal, görevin gereğini yapmamak ya da geciktirmek suretiyle gerçekleşir. Avukatın yapmadığı işlerde (süresinde temyiz yapmama, duruşmaya katılmama gibi) çoğunlukla ihmal biçimi gündeme gelir; bu halde TCK m.257/2 uygulanır. - **Tek başına kötüye kullanma / Anlaşma veya birlikte davranışla kötüye kullanma** (4054 s. K. m.6): Tek başına kötüye kullanmada teşebbüs kendi davranışıyla hâkimiyetini kullanır. Anlaşma veya birlikte davranışla kötüye kullanmada birden fazla teşebbüs ortak hareket eder. Her iki hal de madde kapsamındadır; ancak ispat ve ihlalin muhatabı farklılaşabilir. - **Hastalık-engellilik-şart kaybı / Görevi kötüye kullanma-yüz kızartıcı suç** (243 s. K. m.3): Hastalık, engellilik veya atama şartının kaybı halinde üye atandığı usule göre görevden alınır. Görevi kötüye kullanma veya yüz kızartıcı suçtan mahkumiyet halinde görevden alma Cumhurbaşkanı olayıyla yapılır. Görevden alma yetkili merci ve usul bakımından farklılaşır; ikinci halde Cumhurbaşkanı doğrudan karar verir. - **Görevi kötüye kullanma / denetim yapmadan belge düzenleme** (4708 s. K. m.9): Birinci fıkradaki suç, kuruluşun yeni iş almasına yol açan icrai ya da ihmali görev kötüye kullanmasıdır. Failler geniş bir kişi kümesidir ve fiil 8. maddedeki belirli bendlere bağlıdır. İkinci fıkradaki hâl, yapması gereken denetimi yapmadan yapmış gibi belge düzenleme ya da yapılan denetime gerçeğe aykırı belge düzenlemedir. Failler yalnız kuruluş ortakları, yöneticileri, mimar, mühendis ve laboratuvar görevlileridir. Birinci fıkraya göre altı ay ile üç yıl arası hapis cezası verilir. İkinci fıkra kapsamındaki belge düzenleme ise Türk Ceza Kanunu'nun resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır. - **Görevi kötüye kullanma / Bilgi verme yükümlülüğünün ihlali** (4982 s. K. m.29): Genel hükümler çerçevesinde görevi kötüye kullanma suçu, 5237 sayılı Kanun m.257'de düzenlenmiştir. Bilgi verme yükümlülüğünü süresinde yerine getirmeyen görevliye ilişkin özel suç tanımı bu maddede yoktur; ilgili düzenleme metinde bulunmamaktadır. Bilgi edinme başvurusunun yanıtsız bırakılması, maddenin kendi metninde bir ceza tanımına bağlanmamıştır; ceza sorumluluğu genel hükümlere göre belirlenir. ## İlgili konular - Temel haklar ve ödevler: genel hükümler (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/temel-haklar-ve-odevler-genel-hukumler - Reklam yasağı, örnek çıkarabilme ve tebligat yapabilme hakkı (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/reklam-yasagi-ornek-cikarabilme-ve-tebligat-yapabilme-hakki ## Örnek kararlar - Ceza Genel Kurulu, 2021/44 E., 2022/790 K., 08.12.2022 — ilgili: Av. K. m.62 - Ceza Genel Kurulu, 2021/43 E., 2021/287 K., 17.06.2021 — ilgili: Av. K. m.62 - Ceza Genel Kurulu, 2016/1170 E., 2019/488 K., 20.06.2019 — ilgili: Av. K. m.62 ## İlgili terimler [Görev ve yetki](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gorev-ve-yetki) · [İhtilas](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ihtilas) · [Bağlama](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/baglama) · [Bölünmez bütünlük](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bolunmez-butunluk) · [Hâkim durum](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/hakim-durum) · [Ceza kovuşturması](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ceza-kovusturmasi) · [Zimmet](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/zimmet) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.