---
title: "Küçük çiftçi nedir?"
source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kucuk-ciftci"
publisher: "Hukuksal Eğitim"
language: "tr"
type: "DefinedTerm"
updated: "2026-10-21"
---

# Küçük çiftçi

**Kısaca:** Küçük çiftçi, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

- Anayasa m.46 · kamulaştırma: Kamulaştırılan toprağı doğrudan doğruya kendisi işleten çiftçidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-46)
- SMK m.85 · patent hakkının kapsamı ve sınırları: Kendi işlediği arazide, patentli ürünle elde ettiği çoğaltım materyalini kendi ekimlerinde kullanma hakkı tanınır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-85)
- 420 s. K. m.5: Kamulaştırılan topraktan, otoprağı doğrudan doğruya işleten kişidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/420-sayili-cesitli-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-kanun/madde-5)

## Kanunda nerede geçiyor

### Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.46 – D. Kamulaştırma (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1982-anayasasi/madde-46#f3): Kamulaştırılan toprağı doğrudan doğruya kendisi işleten çiftçidir. Bu niteliği taşıyan kişinin toprağının bedeli taksite bağlanamaz ve her hâlde peşin ödenir.

### Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.5 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/420-sayili-cesitli-kanun-ve-kanun-hukmunde-kararnamelerde-degisiklik-yapilmasi-hakkinda-kanun/madde-5): Kamulaştırılan topraktan, otoprağı doğrudan doğruya işleten kişidir. Bu nitelikteki kişiye ait taşınmazların bedeli her halde peşin ödenir.

### Kamulaştırma Kanunu
- Kamulaştırma Kanunu m.3 – Kamulaştırma şartları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/2942-sayili-kamulastirma-kanunu/madde-3#f3): Kamulaştırılan toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçidir. Bu toprağın bedeli her hâlde peşin ödenir ve taksit uygulanmaz.

### Sınai Mülkiyet Kanunu
- SMK m.85 – Patent hakkının kapsamı ve sınırları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-85#f4): Madde 85/4 bakımından 5042 sayılı Kanunda tanımlanan kişidir. Kendi işlediği arazide, patentli ürünle elde ettiği çoğaltım materyalini kendi ekimlerinde kullanma hakkı tanınır.

## Karıştırılan kavramlar

- **Küçük çiftçi / diğer çiftçi** (SMK m.85): Küçük çiftçi, 5042 sayılı Kanunda tanımlanan biçimde kendi arazisinde elde ettiği çoğaltım materyalini kendi yeni üretimleri için kullanabilir (m.85/4). Damızlık veya diğer hayvan üreme materyali bakımından çiftçi, kendi tarım etkinliğini sürdürme amacıyla bu materyali kullanabilir (m.85/5). Bitki çoğaltım materyali kullanımı 5042 sayılı Kanun hükümlerine tabidir; hayvan üreme materyali kullanımının usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
- **Küçük çiftçi / ikinci fıkra kapsamındaki mükellef** (GVK geç. m.45): Birinci fıkradaki küçük çiftçi, satış hasılatı sınırına göre tanımlanır. İkinci fıkradaki mükellef, 31/12/1997 itibarıyla Kanunun 54. maddesi ölçülerini aşmayan ve eski 53. madde uyarınca götürü gider veya gerçek kazanç usulüne tabi olan zirai kazanç mükellefidir. Bir çiftçi her iki fıkranın koşullarını birlikte taşıyabilir; ancak birinci fıkranın satış hasılatı ölçütü ile ikinci fıkranın 54. madde ölçüsü ayrı ölçütlerdir ve birbirinin yerine geçmez.

## İlgili konular

- Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler, kamu yararı (Anayasa Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/anayasa-hukuku/sosyal-ve-ekonomik-haklar-ve-odevler-kamu-yarari

## Örnek kararlar

- Hukuk Genel Kurulu, 2017/3077 E., 2018/978 K., 25.04.2018 — ilgili: Anayasa m.46
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/2593 E., 2018/977 K., 25.04.2018 — ilgili: Anayasa m.46

## İlgili terimler

[Kamulaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamulastirma) · [Taksitle ödeme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksitle-odeme) · [Taksitlendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/taksitlendirme) · [Gerçek karşılık](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gercek-karsilik)

---
Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.