--- title: "Kullanım hakkı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kullanim-hakki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kullanım hakkı **Kısaca:** Numara, frekans, uydu pozisyonu gibi sınırlı kaynakların tahsisi için Kurumdan alınan hak. Kaynak tahsisi gereken hallerde yetkilendirme bu hakkın verilmesiyle yapılır. (5809 s. K. m.9) ## Kanuni tanım - **5809 s. K. m.3/1-z** (Elektronik Haberleşme Kanunu): Frekans, numara, uydu pozisyonu gibi kıt kaynakların kullanılması için verilen hakkı — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-3#f1-z-cccc ## Kanunda nerede geçiyor ### Elektronik Haberleşme Kanunu - Elektronik Haberleşme Kanunu m.9 – Yetkilendirme usulü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-9#f1): Numara, frekans, uydu pozisyonu gibi sınırlı kaynakların tahsisi için Kurumdan alınan hak. Kaynak tahsisi gereken hallerde yetkilendirme bu hakkın verilmesiyle yapılır. - Elektronik Haberleşme Kanunu m.12 – İşletmecilerin hak ve yükümlülükleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-12#f3): Frekans veya numara gibi kıt kaynakların işletmeciye tahsis edilmesi hâlidir. Madde 12(3) ek yükümlülükleri yalnızca bu hâl gerçekleştiğinde getirilebilir kılar; kullanım hakkı verilmeyen işletmeci bakımından 12(3) uygulanmaz. - Elektronik Haberleşme Kanunu m.63 – Cezai hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-63#f2): Hizmet verme veya tesis kurma için gereken yetkinin, yani Kurum'dan alınan yetkilendirmenin varlığıdır. Bildirim yapılmış olsa bile kullanım hakkı bulunmadan faaliyet ikinci fıkradaki suçu oluşturur. ### Sınai Mülkiyet Kanunu - SMK m.88 – Kanuni tekel (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6769-sayili-sinai-mulkiyet-kanunu/madde-88#f1): Patent sahibinin izni ile buluşun uygulanmasına olanak veren hakkı ifade eder. Tekel sahibi, buluşun kullanımını elde etmek için patent sahibinden izin talep edebilir. ## Karıştırılan kavramlar - **Bildirim / Kullanım hakkı** (5809 s. K. m.9): Kaynak tahsisine ihtiyaç duymayan hizmet ve şebekeler bildirimle yetkilendirilir. Numara, frekans veya uydu pozisyonu gibi kaynak tahsisi gerektiren hizmetler için Kurumdan kullanım hakkı alınır. Kullanım hakkı gerekmeyen faaliyette yetkilendirme bildirimle tamamlanır; kullanım hakkı gereken faaliyette hak alınmadan yetkilendirme gerçekleşmez. - **Sınırlandırılmayan / Sınırlandırılan kullanım hakkı** (5809 s. K. m.9): Kullanım hakkı sayısının sınırlandırılmasının gerekmediği tespit edilen hizmetlerde usulüne uygun başvuru üzerine kullanım hakkı verilir. Kaynakların sınırlı sayıda işletmeci tarafından yürütülmesi gereken hallerde hak sayısı sınırlandırılabilir. Sınırlandırılmayan hizmette hak, başvurudan sonra 30 gün içinde verilir; sınırlandırılan hizmette ise ihale ve Bakanlık kıstasları devreye girer. - **Bildirim yapmamak / kullanım hakkı olmadan faaliyet** (5809 s. K. m.63): Birinci fıkra, Kuruma bildirimde bulunmadan faaliyet gösterilmesini düzenler. İkinci fıkra, kullanım hakkı olmaksızın hizmet verilmesini düzenler; burada yetkilendirme eksikliği esastır. Birinci fıkrada adli para cezası öngörülürken ikinci fıkrada altı aya kadar hapis ve adli para cezası birlikte uygulanır. - **İdari ücret / Kullanım hakkı ücreti** (5809 s. K. m.11): İdari ücret, Kurumun düzenleme ve denetim giderlerine katkı olarak alınır ve net satış matrahına bağlıdır. Kullanım hakkı ücreti, kaynağın kullanım hakkının verilmesi karşılığında alınır ve bir oran yerine asgari değer esasına bağlanır. İki ücretin matrahı, amacı, belirleme yöntemi ve asgari tutarı farklıdır. Kullanım hakkı ücreti için Cumhurbaşkanı kararı gerekir (m.11/5). - **Ödenmeyen idari ücret / Ödenmeyen kullanım hakkı ücreti** (5809 s. K. m.11): İdari ücretin süresinde ödenmemesinde, m.11/3 uyarınca gecikme zammı oranında faiz uygulanır. Kullanım hakkı ücretinin zamanında ödenmemesinde faiz hükmü değil, 6183 sayılı Kanun uyarınca tahsil hükmü yer alır. İki kalemin gecikme rejimi ayrıdır; her ikisi de ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun uyarınca tahsil edilir. - **Kullanım hakkı / mülkiyet konusu eşya** (5809 s. K. m.34): Maddede sayılan frekans, numara, hat kullanımı ve internet alan adı gibi haklar, tahsis edilmiş kullanım hakları olarak haczedilemez. Haczedilebilir bir mal ya da hak, bu maddedeki intifa veya kullanım hakkı niteliğinde değildir ve genel icra hükümlerine tabidir. Maddedeki nitelikteki haklar haczedilemez; diğer mal ve haklar için haczedilemezlik ayrıca bir kanun hükmü gerektirir. ## Örnek kararlar - 13. Daire, 2020/983 E., 2024/1695 K., 17.04.2024 — ilgili: 5809 s. K. m.12, 5809 s. K. m.9 - 13. Daire, 2018/2988 E., 2023/4745 K., 14.11.2023 — ilgili: 5809 s. K. m.12, 5809 s. K. m.9 - 13. Daire, 2022/3224 E., 2024/1564 K., 01.04.2024 — ilgili: 5809 s. K. m.9 ## İlgili terimler [Yetkilendirme](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yetkilendirme) · [Kanuni tekel](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kanuni-tekel) · [Örgüt faaliyeti](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/orgut-faaliyeti) · [Devralma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/devralma) · [Bildirim](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/bildirim) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.