--- title: "Kullanma hakkı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kullanma-hakki" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kullanma hakkı **Kısaca:** Kullanma hakkı, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - 6491 s. K. m.10 · yüzey ve su hakları: Petrol işlemi için gerekli arazinin mülkiyeti dışında, kira, irtifak, kullanma izni veya kamulaştırma yoluyla elde edilen geçici ya da sınırlı kullanım yetkisidir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-10) - KMK m.2 · tarifler: Kat maliklerinin ortak yerler üzerindeki paylı mülkiyetlerine dayanan faydalanma hakkıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-2) - 4646 s. K. m.12 · diğer hükümler: Kamulaştırılan taşınmazda ya da kamuya ait arazide kamulaştırma bedelini ya da gayri ayni hak bedelini ödeyen tüzel kişiye ait olan haktır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-12) ## Kanuni tanım - **6491 s. K. m.2/1-r** (Türk Petrol Kanunu): Bir petrol işlemi ile ilgili araziyi kiralama ve bu arazi üzerinde tesisi mümkün olan intifa ve irtifak haklarını — https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-r ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Petrol Kanunu - Türk Petrol Kanunu m.2 – Tanımlar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-2#f1-r): Bir petrol işlemi için arazi kiralanması ile bu arazi üzerinde tesisi mümkün olan intifa ve irtifak haklarıdır. - Türk Petrol Kanunu m.10 – Yüzey ve su hakları (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6491-sayili-turk-petrol-kanunu/madde-10#f1): Petrol işlemi için gerekli arazinin mülkiyeti dışında, kira, irtifak, kullanma izni veya kamulaştırma yoluyla elde edilen geçici ya da sınırlı kullanım yetkisidir. Arazinin mülkiyetini değil, kullanımını sağlar. ### Kat Mülkiyeti Kanunu - KMK m.2 – II – Tarifler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/634-sayili-kat-mulkiyeti-kanunu/madde-2#f1-b): Kat maliklerinin ortak yerler üzerindeki paylı mülkiyetlerine dayanan faydalanma hakkıdır. Mülkiyetin kendisi değil, bu mülkiyetin doğurduğu kullanma yetkisidir. ### Doğal Gaz Piyasası Kanunu - Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.12 – Diğer hükümler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4646-sayili-dogal-gaz-piyasasi-kanunu/madde-12#f1): Kamulaştırılan taşınmazda ya da kamuya ait arazide kamulaştırma bedelini ya da gayri ayni hak bedelini ödeyen tüzel kişiye ait olan haktır. Geçerliliği ilgili lisans veya sertifikanın geçerlilik süresiyle sınırlıdır. ### Petrol Piyasası Kanunu - Petrol Piyasası Kanunu m.11 – Mülkiyet, kamulaştırma ve özel tedbirler (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5015-sayili-petrol-piyasasi-kanunu/madde-11#f2): Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyeti Hazineye geçtikten sonra bedeli ödeyen lisans sahibine tapu siciline kaydedilerek tanınan haktır. Lisansın parçası olup lisans süresince devam eder. ### Elektronik Haberleşme Kanunu - Elektronik Haberleşme Kanunu m.22 – Geçiş hakkının kapsamı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/5809-sayili-elektronik-haberlesme-kanunu/madde-22#f1): Geçiş hakkı sahibinin, taşınmazın altını, üstünü ya da üzerini alt yapı için kullanabilmesi yetkisidir. Bu kullanım Kanun hükümlerine uygun olmak zorundadır; mülkiyetin kendisini devretmez. ## Karıştırılan kavramlar - **Mülkiyet / kullanma hakkı (kamulaştırılan taşınmaz)** (5015 s. K. m.11): Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyeti Hazineye geçer. Kullanma hakkı bedeli ödeyen lisans sahibine tapuda onun adına kaydedilir. Lisans sahibi mülkiyeti değil kullanma hakkını edinir; bu hak lisansın parçası olduğundan lisans sona erince ya da iptal edilince bedeller iade edilmez. - **Anlaşmaya dayalı kullanma hakkı / Kamulaştırma** (6491 s. K. m.10): Anlaşmaya dayanan kullanma hakkı üç yılı aşarsa arazi sahibi veya petrol hakkı sahibi kamulaştırma isteyebilir. Üç yıl dolmadan ya da anlaşma sağlanamadan kamulaştırma talebi, bu maddenin ilk fıkrasındaki kuralın doğrudan konusu olmaz. Üç yıllık süre, anlaşmaya dayalı hakkın kamulaştırmaya dönüşmesi için bekleme süresidir. - **Kamulaştırılan arazinin mülkiyeti / kullanma hakkı** (6491 s. K. m.10): Kamulaştırılan arazinin mülkiyeti Hazineye geçer. Kullanma hakkı kamulaştırma bedelini ödeyen petrol hakkı sahibine ait olur. Mülkiyet devletin, kullanım yetkisi ruhsat sahibinin olur; ruhsat sahibi için ayrıca bedelsiz irtifak hakkı tesis edilir. - **Mülkiyet hakkı / kullanma hakkı üzerinde sınırlama** (KMK m.16): Ortak yere ilişkin mülkiyet hakkı, arsa payı oranında kat malikine aittir ve bu hakkın kendisi maddede sınırlandırılmamıştır. Kullanma hakkı, ortak yerin niteliği ve kat malikleri arasındaki anlaşma ile somutlaşır. Kullanma hakkının kullanım biçimi ortak yerin niteliğine göre farklılaşırken, mülkiyet payı üzerindeki hak korunur. - **Kullanma hakkından vazgeçme / Kullanma hakkı devam eden kat maliki** (KMK m.72): Kat maliki ortak yer ve tesis üzerindeki kullanma hakkından vazgeçmiş ya da bu yerlerin başka parselde veya kamuya ait alanda bulunduğunu ileri sürmüştür. Kat maliki ortak yer ve tesisi kullanmaya devam etmekte veya bu yerlerden yararlanma ihtiyacı bulunmaktadır. Vazgeçme ya da ihtiyacın bulunmadığı ileri sürülmesi, ortak gider payı ve avans ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. - **Kabul / unvan kullanma hakkı** (Av. K. m.9): Aday avukatlığa kabul edildikten sonra avukat unvanını kullanma hakkını kazanır. Kabul edilmemiş aday ise unvanı kullanamaz. Unvan kullanımı, kabulün kesinleşmesine ve ruhsatnamenin verilmesine bağlanır. ## Örnek kararlar - 2013/96 E., 2014/118 K., 03.07.2014 — ilgili: 6491 s. K. m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2017/2001 E., 2022/81 K., 08.02.2022 — ilgili: KMK m.2 - Hukuk Genel Kurulu, 2017/1282 E., 2017/604 K., 05.04.2017 — ilgili: KMK m.2 ## İlgili terimler [Gayri ayni hak](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gayri-ayni-hak) · [Kamulaştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamulastirma) · [Arama sondajı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arama-sondaji) · [Araştırma](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/arastirma) · [BOTAŞ](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/botas) · [Petrol bulgusu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/petrol-bulgusu) · [Tehlikeli fiil](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tehlikeli-fiil) · [Tespit sondajı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/tespit-sondaji) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.