--- title: "Kurtuluş kanıtı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurtulus-kaniti" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kurtuluş kanıtı **Kısaca:** Kurtuluş kanıtı, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - TMK m.369 · sorumluluk: Ev başkanının sorumluluktan kurtulmak için göstermesi gereken iki alternatif ispattır: gözetim ödevini yerine getirdiğini ya da bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın önlenemeyeceğini ortaya koymasıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-369) - TBK m.66 · adam çalıştıranın sorumluluğu: Yalnız bu üç alandaki özenin ispatı bu kapsamdadır; nedensellik bağının kesildiğinin ispatı madde metninde kurtuluş olarak yer almaz. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-66) - TKHK m.14 · ayıplı hizmetten sorumluluk: Sağlayıcının, reklam açıklamasından sorumlu olmadığını ispatla göstermek zorunda olduğu koşuldur. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-14) ## Kanunda nerede geçiyor ### Türk Borçlar Kanunu - TBK m.66 – II. Özen sorumluluğu — 1. Adam çalıştıranın sorumluluğu (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-66): Adam çalıştıranın birinci fıkradaki sorumluluktan kurtulmak için göstermesi gereken, seçme, talimat verme, gözetim ve denetim ile ilgili özeni ispatlamasıdır. Yalnız bu üç alandaki özenin ispatı bu kapsamdadır; nedensellik bağının kesildiğinin ispatı madde metninde kurtuluş olarak yer almaz. - TBK m.116 – 3. Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-116): Adam çalıştıranın sözleşme dışı sorumluluğunda, özen yükümlülüğüne uyduğunu ispat ederek sorumluluktan kurtulması imkânıdır. Bu madde kapsamındaki sorumlulukta kurtuluş kanıtına yer yoktur. - TBK m.119 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6098-sayili-turk-borclar-kanunu/madde-119): Borçlunun, temerrüdün kendi kusuru olmadan gerçekleştiğini ya da zararın borcu zamanında ifa etmiş olsa bile oluşacağını ispatla sorumluluktan kurtulmasıdır. Yalnız ispat ile kurtulma sağlanır, aksi karine olarak kabul edilir. ### Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun - TKHK m.10 – İspat yükü (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-10): Satıcının karineye karşı ileri süreceği, malın teslim anında ayıpsız olduğunu ortaya koyan ispat yüküdür. Satıcı bu kanıtı getirmediği sürece karine geçerliliğini korur. - TKHK m.14 – Ayıplı hizmetten sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-hakkinda-kanun/madde-14): Sağlayıcının, reklam açıklamasından sorumlu olmadığını ispatla göstermek zorunda olduğu koşuldur. Madde dört alternatif durumu sayar; bunlardan birinin ispatı yeterlidir. ### Türk Medeni Kanunu - TMK m.369 – II. Sorumluluk (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/4721-sayili-turk-medeni-kanunu/madde-369): Ev başkanının sorumluluktan kurtulmak için göstermesi gereken iki alternatif ispattır: gözetim ödevini yerine getirdiğini ya da bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın önlenemeyeceğini ortaya koymasıdır. ## Karıştırılan kavramlar - **Satıcının kurtuluş kanıtı / tüketicinin ayıptan haberdarlığı** (TKHK m.10): Satıcı, malın teslim anında ayıpsız olduğunu ispatlayarak karineyi bertaraf eder. Tüketicinin sözleşme anında ayıptan haberdar olması veya haberdar olmasının beklenmesi halinde sözleşmeye aykırılık hiç doğmaz. İlkinde ayıp var sayılır ama satıcı sorumluluktan kurtulabilir; ikincisinde sözleşmeye aykırılık yoktur ve seçimlik haklar doğmaz. - **Kural (sözleşme içeriğine dâhil olma) / istisna (kurtuluş kanıtı)** (TKHK m.14): Reklamda yer alan vaat kural olarak sözleşme içeriğine girer ve sağlayıcıyı bağlar. Kurtuluş kanıtı, sağlayıcının bağlanmasını ortadan kaldıran istisnai imkândır. Sağlayıcı istisnadan yararlanmak için ispat yükü altındadır; ispat sağlanamazsa vaat bağlayıcı kalır. ## İlgili konular - Borçların ifa edilmemesinin sonuçları (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/borclarin-ifa-edilmemesinin-sonuclari - Özen sorumluluğu, zamanaşımı ve yargılama (Borçlar Hukuku Genel Hükümler): https://www.hukuksalegitim.com/konu/borclar-hukuku-genel-hukumler/ozen-sorumlulugu-zamanasimi-ve-yargilama - Nafaka yükümlülüğü ve ev düzeni (Medeni Hukuk): https://www.hukuksalegitim.com/konu/medeni-hukuk/nafaka-yukumlulugu-ve-ev-duzeni ## Örnek kararlar - Hukuk Genel Kurulu, 2023/963 E., 2025/230 K., 16.04.2025 — ilgili: TBK m.66 - Hukuk Genel Kurulu, 2017/1049 E., 2021/799 K., 17.06.2021 — ilgili: TMK m.369 - 3. Hukuk Dairesi, 2024/2599 E., 2025/2007 K., 09.04.2025 — ilgili: TMK m.369 ## İlgili terimler [Olağan sebep sorumluluğu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/olagan-sebep-sorumlulugu) · [Ev başkanı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ev-baskani) · [Ev halkı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/ev-halki) · [Nedensellik bağı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/nedensellik-bagi) · [Parça borcu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/parca-borcu) · [Sağlayıcı](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/saglayici) · [Çalışan](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/calisan) · [Beklenmedik hâl](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/beklenmedik-hal) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.