--- title: "Kuruluş amacı nedir?" source: "https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kurulus-amaci" publisher: "Hukuksal Eğitim" language: "tr" type: "DefinedTerm" updated: "2026-10-21" --- # Kuruluş amacı **Kısaca:** Kuruluş amacı, 8 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir. - Av. K. m.111 · verme: Türkiye Barolar Birliğinin kanunda belirlenen varlık nedeni ve görev alanıdır. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-111) - 211 s. K. m.106 · muafiyet ve istisnalar: Tesislerin Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından kuruluş amacına uygun olarak işletilmesi anlamına gelir. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-106) - 3224 s. K. m.3 · odaların kuruluş amaçları, nitelikleri ve faaliyet sınırı: Odanın faaliyet sınırını bu amaç belirler. (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3224-sayili-turk-dis-hekimleri-birligi-kanunu/madde-3) ## Kanunda nerede geçiyor ### Avukatlık Kanunu - Av. K. m.76 – Baroların kuruluş ve nitelikleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-76): Maddenin birinci fıkrasında sayılan, barolara özgü amaçların bütünüdür. Baronun faaliyetleri bu amaçlarla sınırlıdır ve ikinci fıkra uyarınca bu sınırın dışına çıkılamaz. - Av. K. m.111 – verme (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/1136-sayili-avukatlik-kanunu/madde-111): Türkiye Barolar Birliğinin kanunda belirlenen varlık nedeni ve görev alanıdır. Birlik bu amacın dışında faaliyette bulunamaz; amaç dışı faaliyet, maddenin birinci fıkrası uyarınca yasaktır. ### Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu - Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.106 – IV - Muafiyet ve istisnalar (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/211-sayili-turk-silahli-kuvvetleri-ic-hizmet-kanunu/madde-106): Tesislerin Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından kuruluş amacına uygun olarak işletilmesi anlamına gelir. Muafiyet bu amaca uygun işletme koşuluna bağlıdır; ticari amaçla kullanılan tesis bakımından madde metninde ayrı bir hüküm yoktur. ### Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu - Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu m.3 – Odaların kuruluş amaçları, nitelikleri ve faaliyet sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3224-sayili-turk-dis-hekimleri-birligi-kanunu/madde-3): Maddede sayılan amaçların bütünüdür: müşterek ihtiyaçların karşılanması, mesleki faaliyetlerin kolaylaştırılması, mesleğin genel menfaatlere uygun gelişimi, meslek mensuplarının ve hastaların ilişkilerinde dürüstlük ve güvenin hâkim kılınması, meslek disiplini ve ahlakının korunması. Odanın faaliyet sınırını bu amaç belirler. ### Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun - Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.1 – Amaç (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3346-sayili-kamu-iktisadi-tesebbusleri-ile-fonlarin-turkiye-buyuk-millet-meclisince/madde-1): Kamu iktisadi teşebbüsünün kurulurken belirlenen kamusal hedefidir. Denetim, KİT'in bu amaca uygun faaliyet gösterip göstermediğini ölçmeyi hedefler; denetimin ölçütü kuruluş amacıdır. ### Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu - Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu m.14 – Odalar, nitelikleri ve faaliyet sınırı (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/3568-sayili-serbest-muhasebeci-mali-musavirlik-ve-yeminli-mali-musavirlik-kanunu/madde-14): Maddenin ikinci fıkrasında sayılan meslek mensuplarının ihtiyaçlarını karşılama, mesleki faaliyetleri kolaylaştırma, mesleğin genel menfaate uygun gelişimini sağlama ve meslek disiplin ve ahlakını koruma amaçlarının bütünüdür. Odaların faaliyet alanı bu amaçlarla sınırlıdır. ### Türk Tabipleri Birliği Kanunu - Türk Tabipleri Birliği Kanunu m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6023-sayili-turk-tabipleri-birligi-kanunu/madde-3): Birliğin ve tabip odalarının kanunla belirlenmiş görev ve hizmetlerini ifade eder. Birlik ve odalar bu amaç dışına çıkan her faaliyetten kaçınmak zorundadır. ### Turist Rehberliği Meslek Kanunu - Turist Rehberliği Meslek Kanunu m.11 – Meslek kuruluşlarının gelir ve giderleri (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6326-sayili-turist-rehberligi-meslek-kanunu/madde-11): Meslek kuruluşunun tüzük ve Kanunda öngörülen görevleridir. Dördüncü fıkradaki hukuki işlemler yetkisi bu amaçla bağlantılıdır. ### Türk Eczacıları Birliği Kanunu - Türk Eczacıları Birliği Kanunu m.3 (https://www.hukuksalegitim.com/mevzuat/6643-sayili-turk-eczacilari-birligi-kanunu/madde-3): Birlik ve odaların kuruluş kanunu ile tüzüklerinde belirlenmiş, varlık nedenleri olan faaliyet alanıdır. Bu amacın dışına çıkan her faaliyet madde bakımından yasaklanmıştır. ## Karıştırılan kavramlar - **Birliğin kuruluş amacı içinde / dışında faaliyet** (Av. K. m.111): Kuruluş amacına uygun faaliyet, Birliğin kanunda tanımlı görevlerini yerine getirmesidir. Kuruluş amacı dışındaki faaliyet, birinci fıkra uyarınca yasaktır. Amaç dışı faaliyetin hukuki geçerliliği tartışmalı hale gelir; faaliyet yasak kapsamında değerlendirilir. - **Kuruluş amacı içi / dışı faaliyet** (6643 s. K. m.3): Birlik ve odanın kuruluş amacına uygun, tüzük ve kanunda öngörülen işleri yapması. Kuruluş amacı dışında kalan ticari veya siyasi nitelikli faaliyetler. Amaç dışı faaliyet kanuna aykırıdır; bu faaliyetler yönünden yetki bulunmadığından işlem hukuka aykırı sayılır. - **Kuruluş amacı içinde faaliyet / kuruluş amacı dışında faaliyet** (233 s. K. m.54): Kuruluş amacına uygun faaliyet, teşebbüsün amaç ve faaliyet alanları içinde kalan işlemdir. Kuruluş amacı dışında faaliyet, teşebbüsün amaç ve faaliyet alanlarını aşan işlemdir; atıl kapasitenin değerlendirilmesi de dahil olmak üzere yasaktır. Kuruluş amacı dışındaki faaliyet fıkra 2 uyarınca kurala aykırıdır. - **Kuruluş amacı / idarenin görev süresi** (388 s. K. m.1): Maddenin ilk fıkrası idarenin kuruluş amacını ve görev alanını belirler. Maddenin ek cümlesi görev süresinin uzatılmasına ilişkin yetkiyi düzenler. Amaç hükmü idarenin faaliyet sınırını çizer; süre uzatımı ise tüzel kişiliğin devamını etkiler. ## İlgili konular - Genel hükümler, baroların organları ve baro genel kurulu (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/genel-hukumler-baronun-kurulmasi-organlarinin-gorevden-uzaklastirilmasi-ve - Genel hükümler ve birliğin organları (Avukatlık Hukuku): https://www.hukuksalegitim.com/konu/avukatlik-hukuku/genel-hukumler-ve-birligin-organlari ## Örnek kararlar - 1994/82 E., 1995/9 K., 15.02.1995 — ilgili: 3224 s. K. m.3 ## İlgili terimler [Protokol kuralları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/protokol-kurallari) · [Sosyal amaçlı tesis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/sosyal-amacli-tesis) · [Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/kamu-kurumu-niteliginde-meslek-kurulusu) · [Yayın geliri](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/yayin-geliri) · [Askeri tesis](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/askeri-tesis) · [Birlik organları](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/birlik-organlari) · [Geçici yönetim kurulu](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/gecici-yonetim-kurulu) · [Protokol](https://www.hukuksalegitim.com/blog/sozluk/protokol) --- Hukuki tavsiye değildir. Güncel kanun metni için madde bağlantılarına bakın.